Musavat.az
Musavat.az









Azadliq » Xeberler» Xeber

Metnden qiraq elementler – romanlarin kitab sekli

Mətndən qıraq elementlər – romanların kitab şəkli

31 Ocak 2017

4:48 am




– xeber –
Hər roman kitab şəklində cilvələnən bir yaşamdır.
Hər yaşamın alnına bir lövhə yazılmış:
Ad, naşir, ön söz, giriş, mətn, izahlar.
Novalis
Mətndən qıraqda, ana mətnə təsir edən elementlər
Ədəbiyat dünyasında «ilkin» və «son» sözləri eyni şeydir. Hər başlanğıcın bir son nöqtəsi var.
Hər yazısal quruluş insan yaşamına bənzəyir. Necə ki, insan dünyaya göz açan andan bəri öz sonuna doğru addımlayır, hekayə, roman, məqalə, risalə və sairə də ilkin sözdən son sözə doğru irəliləyir. Bu arada hadisələr, eniş-yoxuşlar, düyün düşmələr, umudsuzluqlar, düyünlərin açılışı və beləliklə, nəhayət, bir yazılı quruluşu tamamlayır.
Hansısa bir məkana girəmk üçün astanadan keçib içəriyə ayaq qoymaq gərəklidir. Kitabsa bina kimidir. Demək, özünə məxsus quruluşu və çərçivəsi var. Çap sənəti rövnəq tapandan bəri, heç bir yazı çılpaqcasına oxucunun əlinə çatdırılmır. Zaman və kültürdən asılı, müxtəlif şəkillərdə nəşr geyimi geyir.
Kitabın adı, cilidin rəsmi, yazı şrifti, şriftin ölçüsü, yazıçı və ya yazıçıların adı, həqiqi, yoxsa təxəllüslər, kitab cildinin arxasındakı mətndən seçilmiş yazı və ya yazıçıya aid qısa bir tanıtım, kitabın ilkin səhifələrində gələn təqdimnamə, proloq, epiloq, kitab bölümlərinin əsli və ikinci adları, qeydlər, qaynaq siyahısı, ətək yazılar (snoska), nəmayələr və s., birinci görüntüdə diqqət çəkməsə də, ancaq hər halda ana mətnə təsir etməmiş ola bilməz. Üstəlik, saydığım elementlər estetika baxımdan da önəm daşıyır. Qeyd etdiyim elementlərin yerli-yerində olması, istər-istəməz oxucunun zövqündə birbaşa təsir buraxa bilər. Kitab şəklində özünü göstərən hansısa bir mətndə, mətndən qıraqdakı elementlərin diqqətə alınması gərəkir. Jerar Jenet demişkən, hər kitabın bir giriş astanası – cildi var. Giriş astanası mətndən qıraq bir mövzüya aid olsa da, mətn kimi önəm daşıyır.
Hər binanın giriş qapısı, salonu, otaqları və s. şeyləri olduğu kimi, hər bir çap olunmuş əsərdə də yuxarıda vurquladığım ədəbi elementləri gözdən qaçırtmamaq gərək.
Jenetin ədəbi nəzəriyyəsinə görə, ana mətn hər bir yazı ilə quruluşun mərkəzi sayılmaqla bərabər, mətndən qıraqdakı elementlər bu quruluşun mərkəzinə təsir edir.
Hər bir kitabda mətndən qıraqdakı elementlər oxucu, yazıçı və naşir arasında vasitə kimi sayılır. Kitab evlərinin rəflərinə və həmçinin vitrinlərə düzülmüş kitabları, kültürəl bir media kimi nəzərə almaq olar. Bir tərəfdən də hər bir kitab başlanğıcından sonunadək özünə aid tarixi bir quruluş üzrə yazılır. Məsələn, «Madam Bovari» adlı bir roman əgər 21-ci əsrdə yazılsaydı, sözsüz ki, zəmanənin tarixi, siyasi və insani münasibətləri onun quruluşuna təsir edib, qətiyyən 19-cu əsrdə yazılmış əsər ola bilməzdi. «Madam Bovari» 19-cu yüzildə, demək, batıda ailənin müqəddəs sayıldığı dövrün sona çatdığı bir zamanda yazılmışdı. Qustav Flober əgər günümüzdə yaşasaydı, Madam Bovari adlı bir qadın, bəlkə də öz «xəyanət»lərindən bəraət qazanarmış.
Öz coğrafyamıza gəldikdə Sadiq Hidayətdən, Qulamhüseyn Saididən tutdu bir çox yazıçılaradək, onların yazıb-yaratdığı əsərlrdə zamanın tələbi və siyasi-ictimai durumun təsirini görmək çox da çətin bir iş deyil.
Hər bir kitabın cildi giriş astanası olaraq, mətndən qıraqda olsa da, mətnin bütünlüyündən əlaqəsiz deyil. Cild dizaynı qrafik sənətinin bir qoludur. Kitabın cildi istər yazılı, istərsə şəkilli nişanələrlə öz mesajını oxucuya çatdırır. Görüntülü bir «səbəb»in «məzmunu», oxucunun düşüncəsinə yazılı məzmundan daha çılpaq və daha aydın təsir buraxır. Başqa cür desək, kitabın cildi üçgörüntülü (3D) mətn, oxucu və müəllif arasında təsvirlə dialoq aparır. Demək, kitabın cildi hansısa bir toplumun ədəbi sahəsində əgər o toplumun tanınmış kodlarından irəliləyib, mətnə dayanaraq yeni və estetik nişanələrlə təsvir edilmiş olduqda, mətndən yeni ləzzət almaq imkani yaranır. Üstəlik, nəşr sənətində, kitabın cildi kitab evlərinin və kitab satıcılarının vitrinlərində, ədəbi bir media kimidir. Bu fenomen birbaşa təsirdən əlavə, bəzi kilişələr və kültürəl kodların yaranmağında dolayı təsiri qoyur.
Kitab səhifələrinin haşiyələri isə qaba tutulmuş şəkil çərçivələri kimi oxucuda iki növ təsirin (müsbət, mənfi) yaranmasına səbəb olur. Haşiyələri standart biçimdə ağ olan mətnləri, haşiyələri yazılı mətnlərlə tutuşduranda, ağ haşiyəli mətnlər boğuntu olmadığına görə oxucuda xoş (müsbət) hisslər yaradıb, onun darılıb yorulmağına mane olaraq, mətnin dayanmadan oxunuşuna səbəb olur. Örnəyin, Dante Aligyerinin məşhur trilogiyası, yəni «İlahi komediya»nın müxtəlif tərcümələrini oxuyanda, yazılı haşiyə, mətnin oxunuşunu öz mənfi təsirindən azad buraxmır. Çoxlu səhifələrdə nəqli düşünmək istiqamətində, hər bir sözcüyə neçə sətir yazılmış izahlar oxucunun fikrini cəmləşdirməsinə mane olur. Qeyd etmək lazımdır ki, «İlahi komediya» kimi kitablarda haşiyələrin, izahlı səhifələrin olmağı qaçılmazdır.
Yazıçının adına gəldikdə onun doğma və ya taxma adı hansısa bir kitabın giriş astanasının önəmli elementlərindən biri sayılır. Avropada sənaye inqilabından öncə əsərin üstündə yazıçının adının yazılması, nəşr sənətində dəb deyilmiş. Əsərin yaradanı deyil, yalnız əsərin özü önəmliydi. Əgər istisna olaraq hansısa əsərin üstündə ad yazılsaydı, demək, o ad yazıçıya yox, bəlkə sifariş verən padşah və ya hakimə məxsus olmalı idi. Sözsüz ki, bu qeydlər əsərin özəlliyinə və bəzən onun əbədi yaşamasına da səbəb olurmuş. Örnəyin, Nizami Gəncəvinin nəzmə çəkilmiş epik əsərlərini o cümlədən saymaq olar. Onun 2260 beytdən ibarət «Sirlər xəzinəsi» (Məxzənul əsrar) kitabı Ərzəngan padşahı Fəxrəddin Bəhram şah ibn-Davud və 6500 beytdən oluşan «Xosrov və Şirin» əsəri, Atabəy Şəmsəddin Məhəmməd və 4700 beytlik «Leyli və Məcnun» Şirvanşah və «Bəhramnamə» 5136 beyti özündə ehtiva edən Əla-əddin Alparslan və «İskəndər namə»nin «Şərəfnamə» bölümü Atabəy Əzəm, Nüsrətiddin Əbübəkr ibn Məhəmnəd və «İqbalnamə» Əlmələkül-Qahir Əbüfəth Məsud adına yaranmışdı.
Avropada sənəti inqilabın təsirində çap sənəti rövnəq tapandan bəri yazıçı bir fərd olaraq kimlik tapıb, onun kültürəl və huquqi dəyərlərini nəzərə alaraq, yazıçının adı əsərin üstündə qeyd olunmağa başladı. İndisə günümüzdə, nəşr sənətində yazıçının adı və onun kimliyi tanınmış bir haqq kimi dəyərlənir.
Yazıçıların təxəllüsdən istifadə etməyi qəribə bir hal deyil. Əlbəttə, təxəllüs çoxlu nədənlərdən asılı ola bilər. Əsil sual budur ki, bir yazıçı nə üçün yalançı adın altında gizlənir? Bu nədənləri düşünmək çox da yersiz ola bilməz. Təxəllüsün seçimi bir qayda-qanuna əsaslana bilər, yoxsa sosial pisixoloji durumdan qaynaqlanır? Və digər suallar…
Ölkəmizdə yalançı adla yazı yazmağın tarixi çox uzaq keçmişə getmir. Üstəlik, ölkədən qıraqda, dünyanın bir çox bölgələrində də toplumsal və siyasi şəraitə görə senzuradan qaçmaq üçün, əsərin çap olunmasının bir yolu da təxəllüsdən və ya başqa addan faydalanmaq olub. Misal uçun, rus yazıçısı Mixail Baxtin, əsərlərini Stalin rejiminin senzurasından keçirtmək üçün onların bir çoxunu tələbələrinin adına nəşr etdirmişdi. Və ya məsələn, öz ölkəmizdə Sadiq Hidayət məqalələrinin bir qismini «Mərdüm» qəzetində «Rəcəbəli Xoşbavər», «Rastqu», «Xudadad Kəlmiri», «İmamqulu Tühipa» və «Top mirvarı» romanını «Hadi Sədaqət» imzasıyla çapa vermişdi. Habelə, Mirza Əli Əkbər xan Qəzvini «Çərənd və pərənd» kitabını «Duxu» təxəllüsüylə yaymışdı. Cəlil Məmmədquluzadənin baş redaktorluğu ilə yayılan «Mollanəsrəddin» dərgisində Mirzə Ələkbər Sabir satirik şeirlərini «Hophop» və məşrutiyət dövründə tanınmış şair Seyid Məhəmmədrza Kürdistani «Mirzade-yi Eşqi» adları altında yaratdığı əsərlərini nəşr etmişdilər.
Siyasi-ictimai şəraitin təsirindən əlavə, cinsiyət məsələsi də yalançı ad qullanmağın digər səbəbi olubmuş. Dünyanın bir çox yerlərində, o cümlədən öz ölkəmizdə, xanımların bir qismi yaratdıqları əsərləri taxma ad vasitəsilə oxucunun əlinə çatdırmışdılar. Pəhləvi dövründə məşhur yazıçı Simin Danişvər «Şirazi Binam» adı ilə Tehran radiosuna və həmçinin Tehran qəzetlərinə bir sıra məqalələr yazmışdı. Xanım yazıçılar sırasında ölkənin birinci roman yazıçısı Simin Danişvər xanımı qırağa qoyduqda, ondan öncə «Əmir Ərsəlan» nağılı Nasirəddin Şahın qızı «Fəxrüddövlə»nin qələmiylə məktub olub. Demək, «Nəqibülməmalik» gecələr Əmir Ərsəlan nağılını Nasirəddin Şaha rəvayət edərkən, Fəxrüddövlə pərdə arxasında oturub, nağılı eşidib və qələmə almışdı. Bununla belə, kitab Nəqibülməmalikin adına çap olub və Fəxrüddövlənin ad-sanı kitabın bir bucağında belə yazılmayıb. Və… hələ də – çox güman ki, nədənlərin davamına görə – bu işin davamı var.
Coğrafiyamızdan qıraqda, gəlişmiş sayılan ölkələrdə dünyanın şöhrətli yazıçılarından, məsələn, Amerikalı Uilyam Sidni Porter hekayələrini «O.Henri» adıyla çap etdirmişdi.
20-cı əsrin son illərinin elmi-fantastik roman yazıçısı Elis Xastinqs Bredli – Şeldon əsərlərində müəllif adı kimi «Ceymz tiptri. Jr.» adı seçməyinin səbəbini belə açıqlayır: «İnsanlar elmi-fantastik janrda yazılmış əsəri, kişi adıyla çap olunduğuna görə daha ciddi sanıb, ona artıq dəyər verirlər».
Tənqidçilərə görə, məşhur Fransız yazıçısı Roman Katsevin «Əlvida Harri Kuper» və bir çox əsərini «Romen Harri» adıyla yazmağının psixoloji səbəbi vardı. Romen Harri 1974-cü ildə, eyni zamanda üç başqa adla üç roman yazıb-yaratmışdı. Tənqidçilərin yazdığına görə Romen Harrinin əsərlərində, başqası olmaq önəmli məzmun daşıyır. «Özümdən yorulmuşdum, daha Romen Harri adını daşımağa səbrim tükənmişdi» sözünü söyləyən yazıçı «Emil Acar» adıyla yazdığı əsərlərində etiraf edir ki: «Hər zaman başqasıydım». Nəhayət, iş ora çatır ki, Romen Harri Fransız tənqidçilər tərəfindən «Emil Acar»ın əsərlərini oğurlamaqda töhmətlənir. Romen Harri 1980-ci ildə intihar edir. İntihardan bir il sonra onun «Emil Acarın yaşam və ölümü» adlı kitabı işıq üzü görür. Bir rəvayətə görə, altı taxma ad altında gizlənmiş Romen Katsev dünyanın ən böyük yalançı yazıçısı adlanıb.

Təqdimnamə isə mətndən qıraqda, lakin mətnin gövdəsinə təsir edən ünsürlərdən biridir. Yazıçı təqdimnamə vasitəsilə öz əsərini hansısa bir şəxs ya şəxslərə, cəmiyətlərə və cərəyanlara təqdim etdiyini və ya əsəri yazarkən kimdən ya hansı mətndən, təsirləndiyini vasitəsız şəkildə oxucuya çatdırır.
Tomas Eliot «ən böyük ustad, Ezra Pand üçün» adlı yazdığı giriş vasitəsilə «Bərəkətsiz torpaq» kitabını «Ezra Pand» tərəfindən redaktə olduğu üçün təşəkkürlərini ona bildirmişdi. Almaniyalı yazıçı Henrıx Böll «Bir təlxəyin fikirləri» romanını sadəcə «Anna Mariyə ithaf» etməklə romanın önəmli obrazlarından biri Marinin yazıçı üçün nə dərəcədə dəyərli olduğunu oxucuya anlatmışdı. Demək, bu üç kəlməli, qısa və eyni halda çox anlamlı giriş əsərin gizli dəyərlərinin işarətçisidir.

Karlos Fuentesin «Qabığdan çıxma» romanının girişində yazılıb: «Orora və Xulio Kortasar üçün».

Kitabın digər astanalarından biri də bəzi kitablarda titr kimi yazılmış başlanqıc, mətnin gövdəsi başlamadan öncə yazıçının qısa açıqlamasıdır. Bu açıqlama isə birbaşa ya dolayı şəkildə əsil mətnə toxunaraq oxucunun zehninin harasa yönəlməyində və hansı nöqtələrə diqqət göstərdiyi üçün önəmli bir ünsür sayıla bilər.
Həmin qısa açıqlama bəzən mətnin rəmzlərinə işarə edərək onun ötəri dəlillərinə işıq salır. Karlos Fuentes «Hidranın başı» romanının başlanqıc yazısı bir pyesin qısa bir bölümüdür: «Hansısa bir kəsilmiş başın yerinə min baş göyərəcək. Kurni; Sina; 4-cü pərdə, 2-ci səhnə, 45-ci bənd». Qeyd etməliyəm ki, Latin Amerikan miflərinə görə «Hidra» çoxbaşlı qorxunc bir məxluqdur. Onun hər bir başını kəsdikdə yerinə iki baş göyərir.
Rza Bərahəni isə «Quyudan quyuya» romanının başlanqıcında yazır:
«Bu nağılın bütün şəxsiyətləri xəyalidir. Onlarla həqiqi insanların arasında olan ehtimali oxşarlıqlar təsadüfidir». Bax, elə həmin bu qısa yazı oxucunun zehnini əsil mətn vasitəsilə hansısa tanınmamış bir həqiqətə yönəldir.
Hekayə və roman formasında yaranmış hər bir kitabın adı onun məzmununu bir vitrin kimi göz önünə qoyur.
Bəzən görünür ki, yazıçı adının önəm və dəyərini bilmədən adı bir nömrə, ya bir etiket kimi hesab edir. Halbuki ad hər əsəri başqa bir əsərdən ayırıb, əsərin məzmunundan ipucu verib, oxucunun diqqətini özünə çəkməlidir. Örnəyin, Jan Mari Qustav Loklezyonun «Çöl» adlı romanı əsl mətnə daxil olmadan, elə kitabın astanasında ad olsa da, oxucuda hansı bir məkana daxil olduğu üçün hazırlıq yaradıb, onun zehniyətini çölün çətinliklrilə rastlaşmağa hazırlayır.
Kitabın adı məzmundan qaynaqlanaraq şəxsiyətlərin adlarından da seçilə bilər. Tolstoyun «Hərb və sülh» romanının adı məzmundan alınaraq, Dostoyevskinin « Karamazov qardaşları» və Fuentsin «Laura dias»ı əsərin içindəki şəxsiyətlərin adlarından alınmışdı.
Bəzən ad mətnlə oxucu arasında bir növ tanışlıq hissi yaradır, oxucu mətni oxumadan belə, mətn onun marağını qazana bilir. Misal üçün, Virciniya Vulfun «Özüm üçün bir otaq» əsəri həmin tanışlıq hissini oxucuda yaradır. Hərçənd bu mətni oxuyanda romandakı otağın fiziki nöqteyi-nəzərdən evlərdə olan otaqlardan heç bir artıq-əskiyi yoxdur, ancaq Vulfun söylədiyi otaq həm nişanəşünaslıq, həm də mənəvi baxımdan adi otaqlardan fərqlənərkən bir xanımın özgürlük simvolu sayılır.
Adətlərimizin tərsinə, tanınmış kodlardan qıraq, yazı üçün tanış olmayan bir ad seçmək, oxucunu kitabın cildindən içəri girməyə daha artıq maraqlandırır. Örnəyin, Mario Varqas Lyosa seçdiyi «Kinikli illərin xoş xatirələri» adı içində ziddiyət daşıdığına görə oxucunun diqqətını çəkir.
Demək, ad hər bir əsərin quruluşunda «xaric»i «daxil»ə bağlayan element kimi sayılır. Ad kitabın adı olduğu halda, hadisə isə elə addan başlanır. Ad oxucunun əlində açar kimidir. Qapını açıb astanadan içəri girmədən, məzmundan nələr əldə edəcəyini bilməlidir.
Jerar Jenetin ədəbi düşüncəsinə dayanaraq qeyd etməliyəm ki, mətndən qıraqdakı elementlər ana mətni təsirləndirdiyi üçün mətnlə məntiqi bağlılığı olmalıdır. Mətndən qıraqdakı elementləri təhlil etməklə bir kültürəl quruluşun nə durumda olduğunu yaxşı göstərmək olur.

axar.az













BIST 100 endeksi, Asgari ücret zammı için milyonlarca işçi, bugün yapılan Asgari Ücret Tespit Komisyonu Toplantısı'na gözünü dikti. Bilindiği üzere geçtiğimiz günlerde Asgari Ücret Tespit Komisyonu üç kere toplanmış ancak bu toplantılardan asgari ücret zammına ilişkin karar çıkmamıştı. Bugün yapılan dördüncü toplantı saat 14:00'da başladı. Türk-İş ise asgari ücret zammına ilişkin "bin 893 lira 90 kuruş olmalı" ifadelerini kullanmıştı. Ve merakla beklenen 2018 asgari ücret zammı belli oldu. İşte detaylar. 1404 lira olan asgari ücretin, ortalama yüzde 12 enflasyon dikkate alınarak zam yapılması halinde brüt bin 990 lira, net 1 572 lira olması tahminler arasında yer alıyor. Böyle bir sonuçta, bekar bir işçi için Asgari Geçim İndirimi'nin de (AGİ) 149 lira olması söz konusu. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), kredi kartı işlemlerinde 2018 yılı ilk çeyreğinde uygulanacak azami faiz oranlarına ilişkin açıklama yayımladı. Açıklamaya göre 2018 yılı ilk çeyreğinde kredi kartı işlemlerinde uygulanacak azami faiz oranlarında değişiklik yapılmadı. 1 milyon 157 bin m2’lik büyüklüğü ve değeri ile uzun yıllar sürekli gündeme gelen ve geçtiğimiz yaz ihalesi yapılarak satılan Galatasaray Sportif AŞ.’nin arazisinin ardından fiyatların artışa geçtiği Riva bölgesinde İstanbul’un en büyük arazisi sessiz sedasız satışa çıktı. 4 milyon m2’lik büyüklüğü ile Galatasaray'ın Riva arazisinin 4 katı büyüklüğündeki arazi için istenen rakam da dudak uçuklatacak seviyelerde. İsmi verilmeyen gizemli bir iş adamına ait olduğu öğrenilen arazi için 3 milyar liranın üzerinde bir rakam telaffuz ediliyor. Arazinin büyüklüğü kıyaslama yapıldığında ise İstanbul’un en küçük ilçesi olarak bilinen Güngören’in yarısına denk geliyor. Buna göre, satış ve kiralama amacıyla yazılı basın, radyo, televizyon, internet ve benzeri iletişim araçlarında reklam ve ilanları yer alan, uygunluk belgesi veya fatura düzenlenen ürünler ve araçlar piyasaya arz edilmiş sayılacak. Piyasa gözetimi ve denetimi, ürünün piyasaya arzı veya dağıtımı aşamasında, ürün piyasada iken ve gerektiğinde ithalat, ihracat, montaj, hizmete sunum veya bir mal veya hizmet üretilmesi sürecinde de yapılabilecek. Gözetim ve denetim faaliyetleri sırasında teknik servislerin ve ürünün uygunluk değerlendirme işlemlerinde yer almayan test, muayene veya belgelendirme kuruluşlarının imkanlarından yararlanılacak. Uygunluk değerlendirmesini yapan kuruluş haricinde ürünün test ve muayenesini yapacak kuruluş yoksa denetim personelinin gözetim ve denetiminde, bu kuruluşta veya üreticinin laboratuvarında ürünün test ve muayenesi yaptırılacak. Test ve muayene sonucuna göre karar verme yetkisi Bakanlık merkez teşkilatı veya ilgili il müdürlüğüne ait olacak. ÜRÜNÜN PİYASAYA ARZI YASAKLANABİLECEK Piyasa gözetimi ve denetimi, teknik düzenlemenin öngördüğü işaretler ve/veya belgeler üzerinden inceleme, duyusal inceleme ile test ve muayeneyi kapsayacak. Denetim personeli, ürünün test ve muayenesini gerekli gördüğü takdirde denetlenen üründen numune alacak. Numunenin uygun çıkması durumunda test ve muayene, nakliye, bindirme ve indirme ücreti Bakanlığa ait olacak. Numunenin özelliğini kaybetmemesi durumunda bu husus üreticiye veya dağıtıcıya Bakanlık merkez teşkilatı veya il müdürlüğü tarafından bildirilecek. Bildirim tarihinden itibaren bir ay içinde üretici tarafından test ve muayene kuruluşundan alınmayan numune, defterdarlıklara intikal ettirilecek. Bu durumda üretici numune bedelini talep edemeyecek. Numunenin özelliğini kaybetmesi durumunda, tutanak düzenlenerek numune bertaraf edilecek ve numune bedeli Bakanlık tarafından üreticiye ödenecek. Güvensiz olmamakla beraber ilgili teknik düzenlemeye uygun olmadığı tespit edilen ürünler için üretici, ürünün teknik düzenlemeye uygunsuzluğunu gidermek için düzeltici faaliyet planı sunacak ve verilen süre içinde uygunsuzluğu giderecek. Düzeltilebilir uygunsuzlukların giderilmesi amacıyla, üreticiye düzeltici faaliyet planını 30 gün içinde sunması için bildirim yapılacak. Bu süre, üreticinin talebi üzerine, bir defaya mahsus olmak üzere 30 güne kadar uzatılabilecek. Anılan sürede planını sunmayan üretici, düzeltme faaliyetinde bulunmayacağını kabul etmiş sayılacak. Verilen süre sonunda uygunsuzluğu gidermeyen üreticiye idari para cezası uygulanacak. Güvenli olmadığı tespit edilen ürünler için ürünün piyasaya arzının yasaklanması, piyasadaki ürünlerin toplatılması, gerektiğinde ürünün hizmet dışı bırakılması, ürünün üretici tarafından güvenli hale getirilemediği ya da güvenli hale getirilmesinin mümkün olmadığı durumlarda bertaraf edilmesi gibi kararlar verilebilecek. Üreticiler, kullanıcılarda olan ve piyasada bulunan, riskli ya da teknik düzenlemesine uygun olmayan otomotiv ürünlerini Bakanlığın müdahalesine gerek kalmadan gönüllü olarak geri çağırabilecek ve düzeltici faaliyette bulunabilecek. Yönetmelik 6 ay sonra yürürlüğe girecek. Galatasaray’ın eski başkanlarından Selahattin Beyazıt’ın 1971 yılında 100 bin lira karşılığında aldığı Riva arazisi 15 Haziran tarihinde satılmıştı. 1 milyon 157 bin m2’lik arazinin ihalesini en yüksek teklifi veren Fema İnşaat ve KLV İnşaat ortaklığı 3.1 milyar liralık teklifle kazanmış, ancak ihale sonrası C¸evre ve S¸ehircilik Bakanlığı’nın imar değişikliğine gitmesiyle 50 bin metrekarelik pazarlanabilir alan kaybı yaşanınca ihaleyi kazanan ortaklık grubu ihaleden çekilmişti. Dünyanın en büyük ve güçlü ticari uçağı Airbus A350-1000 için Katar Havayolları'nda hizmete başlamak üzere geldiği başkent Doha'da karşılama töreni yapıldı. Dünya genelinde bu uçağı ilk kez kullanacak Katar Havayollar'ının CEO'su Ekber el-Bakir, törende yaptığı konuşmada, Katar Havayollarının 5 yıl içinde 41 uçak daha almak istediğini, ihtiyaç doğrultusunda bu sayının 45-50'ye çıkarılabileceğini söyledi. Katar Havayollarının gelecek üç ayda Airbus A350-1000'in dünyadaki ilk ve tek kullanıcısı olacağını vurgulayan Bakir, aynı model ikinci bir uçağın daha teslim alınacağını duyurdu ancak tarih vermedi. Katar'ın, söz konusu uçağı Doha'dan Londra'ya düzenlenen seferlerde kullanması bekleniyor. İhaleyi ikinci sırada tamamlayan ve Yılmaz İnşaat Taahhüt ve Ticaret AŞ'nin teklifi ise 3 milyar 808 milyon lira toplam gelir ve 952 milyon lira şirket payı olmuştu. İhalenin kesinleşmesi sonrası bölge için düşünülen projeler konuşulurken, Galatasaray Başkanı Dursun Özbek, Emlak Konut’la üzerinde anlaştıkları Riva projesinde 950 villa yapılacağını açıklamıştı. EKOLOJİK KÖY GELİYOR Emlak Konut’un Riva ihalesi kapsamında inşa edilecek projesi ekolojik ve sürdürülebilir mimari yaklaşımıyla tasarlandı. EKO-KÖY projesinin toplam konut alanı 869 bin 522 metrekare olduğu belirtilirken, projede 206 bin 497 metrekare özel orman alanı bulunuyor. Emlak Konut Eko-Köy projesi için köy ve doğa yaşantısının bu projede hayat bulması için ihale şartnamesine belirli maddeler ekleyecek. İnşaatın 2018'de başlaması ve 3 yıl sürmesi bekleniyor. BÖLGEYİ HAREKETLENDİRDİ Galatasaray Sportiv A.Ş.’nin arazisinin satışı ve gündeme gelen proje bölgeyi de hareketlendirdi. Söz konusu arazinin satışı sonrası araziye yakın konumdaki arsaların fiyatlarında da ciddi artışlar meydana geldi. 3.Köprü ile hali hazırda değerine değer katan bölgede arsa m2’leri de 350-400 dolar seviyelerine kadar yükseldi. 3 MİLYAR 100 MİLYON TL Bölgede yaşanan değer artışlarının yanı sıra satışa çıkartılan bir arazisinin büyüklüğü ve fiyatı da dikkat çekiyor. 4 milyon m2 olarak satışa çıkartılan arazisi yakın tarihte İstanbul’da satışa çıkartılmış m2 olarak en büyük arazi olarak biliniyor. Arazinin büyüklüğü kıyaslama yapıldığında daha net ortaya çıkıyor. 4 bin dönümlük arazi 7,17 km2’lik İstanbul’un Güngören ilçesinin yarısı kadar. Değeri ve fiyatı ile uzun yıllar sürekli gündeme gelen Galatasaray'ın 1 milyon 157 bin m2’lik arazisinin 4 katı büyüklüğündeki arazinin satışı için istenen rakam da astronomik seviyelerde. 4 bin dönüm arazisinin satışı için 800 milyon dolar yani yaklaşık 3 milyar 100 milyon TL, eski para ile ise 3 kat trilyon isteniyor. Merkez Bankası’ndan yapılan duyuruda, “Kredi kartı işlemlerinde uygulanacak azami faiz oranlarında değişiklik yapılmamıştır. Bankalar, diğer ülkelerde olduğu gibi, kredi kartı faiz oranlarını bireysel kredi faizlerine göre daha yüksek belirlemektedir. Bu nedenle, kısa vadeli kredi gereksinimi olan kredi kartı sahiplerinin bu gereksinimlerini kredi kartları yerine tüketici kredileri yoluyla karşılamaları menfaatlerine olacaktır” ifadeleri kullanıldı Milyonlarca işçiyi yakından ilgilendiren ve heyecanla beklenen 2018 asgari ücret zam oranı için yapılan görüşme sona erdi. Toplantının ardından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Jülide Sarıeroğlu, 2018 asgari ücret zammını açıkladı. Buna göre 2018 asgari ücret brüt olarak 2 bin 29 TL net olarak bin 603 TL olarak açıklandı.günün ilk yarısında yüzde Afet ve Acil Durum Yüksek Kurulu, Başbakan Yardımcısı Recep Akdağ'ın başkanlığında Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığında (AFAD) toplandı. Akdağ, toplantının açılış konuşmasında AFAD'ın afet ve acil durumlar ile sivil savunmaya ilişkin hizmetlerin ülke düzeyinde etkin bir biçimde yerine getirilmesi için kurulduğunu hatırlattı. Türkiye'nin 1999'daki büyük depremler sırasında çok büyük acılar yaşadığını anımsatan Akdağ, "Bu acılara sebep olan depremler sırasında organizasyon, etkin müdahale, hazırlık açısından Türkiye eksiklerini de görmüş oldu. Dolayısıyla hükümetimiz, o dönemde belli kurumları bir araya getirerek Başbakanlığın çatısı altında topladı." diye konuştu. Afet ve acil durumla ilgili olarak birçok bakanlığın ve kurumun görevleri olduğunu ifade eden Akdağ, bu görevlerin bir uyum ve ahenk içerisinde yürütülmesi gerektiği için bu nedenle Yüksek Kurul'un tesis edildiğini dile getirdi. Yüksek Kurul'un yılda en az iki kez toplandığını belirten Akdağ, bu yılın ikinci toplantısını gerçekleştirdiklerine işaret etti. Recep Akdağ, Yüksek Kurulu 2018 yılında biraz daha sık aralarla toplama ihtiyacı olacağını ifade ederek "Çünkü bu organizasyonun, bu kurul yapısının özellikle afetlere hazırlanmak, riski azaltmak konusunda çok daha farklı bir hamleyi bu yıl içerisinde, yani 2018 yılı içerisinde yerine getireceğini düşünüyorum. Dolayısıyla 2018 yılı içerisinde biraz daha sık toplantılarımız olacak." dedi.0,59 değer kazanarak sürekli müzayede işlemlerine verilen araya 77.242,79 puan ile girmişti.Sürekli müzayede işlemlerinin tekrar başlamasının ardından yükseliş eğilimini sürdüren endeks, şu dakikalarda yüzde 0,66 artışla 77.300 seviyelerinde bulunuyor. Analistler, öğleden sonra ABD'de başta fabrika ve dayanıklı mal siparişleri olmak üzere açıklanacak verilerin takip edileceğini belirterek, BIST 100 endeksinin 77.800 seviyesinin direnç, 76.000 seviyesinin destek konumunda olduğunu kaydediyor.Spot altının ons fiyatı yüzde 0.2 değer kaybederek bugün güne 1,237.65 dolardan işlem görerek başladı. Havalimanının batısında yer alan ve Gizlani Askeri Üssü'nde de tamamen kontrol sağlandı.Doğu cephesinden ilerleyen federal polis güçleri ve özel kuvvetler askerleri, havalimanı yakınındaki Elbu Seyf köyünü hafta başında terör örgütünden geri almıştı.Güney cephesinden ilerleyerek geçen yıl kentin tamamen kuşatılmasını sağlayan İran destekli Şii milisler Haşdi Şabi grubu da batı cephesinden ilk saldırıyı Çarşamba günü başlatmıştı. Telafer çevresindeki köylerde yoğun çatışma var.Bu arada Musul’un batısından ilk tahliye haberi geldi. El-Memum bölgesinden DEAŞ'ın kalkan olarak kullanmak için alıkoyduğu bin 508 kişi tahliye edildi. -Irak Göç ve Göçmenler Bakanlığınca kentin batısından tahliye edilen bin 508 kişilik ilk grup, Kayyara kasabasındaki kamplara yerleştirildi.Kapalıçarşı altın fiyatlarına göre çeyrek altın fiyatı bugün 192 lira, altın gram fiyatı ise 117 lira seviyesinde.Altın fiyatları ABD'den açıklanan pozitif verilerin ardından yatırımcıların riskli varlıklara geri dönüş yapmasıyla beraber dün geriledi. Spot altının ons fiyatı yüzde 0.2 değer kaybederek 1,237.65 dolardan işlem görürken, dün yüzde 0.7 değer kazanmıştı.KAPALIÇARŞI ALTIN FİYATLARIİstanbul Kapalıçarşı'da 24 ayar külçe altının gram satış fiyatı 116,75 lira, Cumhuriyet altınının satış fiyatı ise 780,00 lira oldu.Bu yıla en hızlı başlayan yatırım aracı altın oldu. 3 yıl yatırımcısına kaybettiren altın, Aralık ayında başladığı yükselişi bu yıl hızlandırdı. Peki altın fiyatları 3 yıllık kayıbın ardından nasıl yükselişe geçti? Altın fiyatları neden yükseliyor? Altın yorumlarını aşağıdaki playerdan izleyebilirsiniz.Analistler, bugün ABD'de açıklanacak ADP istihdam raporunun altın fiyatları üzerinde etkili olabileceğini belirterek, teknik olarak altının onsunda 1.210 doların destek, 1.250 - 1.255 dolar bandının ise önemli direnç seviyeleri olarak takip edileceğini kaydediyor. Altının gram fiyatında ise 116 seviyesinin izleneceğini dile getiren analistler, bu seviyenin altında kalınması durumunda düşüşün ivme kazanabileceğini, olası yükselişlerde ise 118 direncinin gündeme gelebileceğini tahmin ediyor.çarşambaAnalizciler, ABD'de üretimin azalacağına ve OPEC ile OPEC dışı üreticilerin birlikte kararlar alabileceğine ilişkin beklentilerin petrol fiyatlarında yukarı yönlü hareketleri destekleyen ana etkenler olduğunu ifade ediyor.günü 39 dolar sınırına yükselen Brent petrolün varil fiyatı, haftanın ilk işlem gününde 39,47 dolara kadar yükseldikten sonra şu dakikalarda 39,11 dolar seviyelerinden işlem görüyor. Brent petrol son olarak 11 Aralık 2015 tarihinde 39,71 dolara kadar yükselmişti.Avrupa'da tarafında ise piyasalar bu hafta Avrupa Merkez Bankası (AMB) faiz kararı ve Euro Bölgesi büyüme verisini bekliyor. Analistler, 10 Mart’taki AMB toplantısında alınacak yeni önlemlere yönelik beklentilerin arttığını belirtiyor. Bugün İuro Bölgesi'nde Sentix yatırımcı güveni açıklanacak. Cuma günü Almanya'da DAX 30 endeksi yüzde 0,74, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,92 ve İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,13 prim yaptı.Amerika'da BÜYÜME HEDEFİ REVİZE EDİLDİAsya'da hafta sonu gerçekleşen Çin Ulusal Kongresi'nin yıllık toplantısında ülkenin büyüme hedefinin yüzde 7 civarından yüzde 6,5 - 7,0 aralığına düşürüldüğü kaydedildi. Çin'deki gelişmeler sonrasında Şanghay bileşik endeksi şu dakikalarda yüzde 0,32 yükseldi. Japonya'da Nikkei 225 endeksi ise yüzde 0,61 düşüşle 16.911,32 puandan kapandı.Analizciler, bu hafta yurt içinde sanayi üretimi ve ödemeler dengesi verilerinin izleneceğini, yurt dışında ise AMB toplantısı ve ABD verilerinin takip edileceğini dile getiriyor.Teknik açıdan BIST 100 endeksinin 77.800 seviyesinin direnç konumunda olduğunu aktaran analistler, 76.300 ve 75.500 seviyelerinin destek olarak öne çıktığını vurguluyor. musavat son xeberler Son Xeberler - Son Xəbərlər, yeni musavat, müsavat, musavat qezeti xeberler
- Sitemap