Musavat.az
Musavat.az




Müsavat » Xeberler» Xeber

“Vurğun ölende bütün Azerbaycan qebiristanlığa tökülüb, Aydın ölende kim gedecek?

14 Ekim 2016

5:40 pm


14/10/2016 [21:38]: xeber –
Professor Aydın Abbasovun (Türkaydın) sayta verdiyi müsahibəsi zamanı Azərbaycanın ilk xalq şairi Səməd Vurğunun şəxsiyyəti və yaradıcılığı ilə bağlı səsləndirdiyi tənqidi fikirlər cəmiyyət tərəfindən birmənalı qarşılanmayıb. Vurğunsevərlər Aydın Abbasova, o cümlədən də müsahibəni hazırlayan müəllifə qarşı qəzəb sərgiləyiblər. Hətta jurnalist Cümşüd İsgəndər redaksiyaya gələrək Aydın Abbasovun səsləndirdiyi fikirlərlə bağlı müsahibə verib.sayt həmin müsahibəni təqdim edir:- Cümşüd müəllim, xüsusilə Qazax zonasından olan insanlar Səməd Vurğunu tənqid edənlərə qarşı barışmaz mövqe tutur, o cümlədən də siz. Aydın Abbasovla müsahibəmiz də sizi çox qəzəbləndirib. Maraqlıdır, həmsöhbətimizin S.Vurğunla bağlı hansı fikirləri sizi daha çox narahat edib?- Əvvəla onu deyim ki, o zonanın adamları sözünüzlə razı deyiləm, çünki mən Azərbaycanı bölgələrə ayırmadan mənafeyini, Türkçülüyü qoruyan bir şəxsəm. Mən qazaxlı olduğum üçün Səməd Vurğunun müdafiəsinə qalxmamışam. Aydın Abbasovun müsahibəsində məni qəzəbləndirən bir çox məqamlar var, S.Vurğun haqqında xoşagəlməz ifadələr işlədib, hədyanlar səsləndirib. Ona görə də narahat oldum, müsahibənin altında sizin imzanızı gördüyümdə isə narazılığımı bildirmək qərarına gəldim.  Siz də çox sağolun ki, istəyimə səmimi yanaşdınız.İlk öncə onu deyim ki, ulu öndərimiz Heydər Əliyev S.Vurğunun tənqid edilməsinə son qoymuşdu, tənqid edənlərin cavabını zamanında vermişdi. Demişdi ki, Sovet hökumətinin vaxtında olanların hamısının üstündən qara xətt çəkmək olmaz. Nə S.Vurğunu, nə R.Rzanı, nə S.Rüstəmi, nə də başqa şairlərimizi tarixdən çıxarmaq imkanımız yoxdur. Çoxları deyir ki, Müşfiq ölüb, Cavid ölüb, bəs niyə S.Vurğun ölməyib. Siz istəyirdiniz ki, bütün şairlər ölsün, hamısı sürgün olunsun, zindana atsınlar. Allaha şükür ki, S.Rüstəm, R.Rza, S.Vurğun ölməyib və biz buna şükür etməliyik. Sovet rejimi vaxtında qurban gedən şairlər axı Sovet rejimi vaxtında da bəraət alıblar. Məsələyə bu aspektdən yanaşmaq lazımdır.- Müsahibim S.Vurğunun niyə ölməməsiylə bağlı bir fikir səsləndirməyib. O üzdən xahiş edirəm ki, konkret olaraq barışmadığınız məqamlardan danışasınız…- Aydın Abbasov müsahibəsində S.Vurğunu Stalinə məddahlıq etməkdə günahlandırır. Gəlin ilk əvvəl Stalinin kim olduğunu araşdıraq və onu bugünkü rəhbərlərlə müqayisə edək. Stalini baltalayırıq, ancaq onu da nəzərə alaq ki, o, dünyada Sovet hökuməti kimi böyük bir derjavaya rəhbərlik edib və bu böyük derjavada hamı bərabər yaşayıb. Birinin xarici ölkələrdə milyardları olsun, digəri kasıb yaşasın kimi hallar olmayıb. Stalin II dünya müharibəsində qalib gəlmiş bir ölkəyə rəhbərlik edirdi və bu müharibədə qazanılan qələbədə xüsusi əhəmiyyəti olmuşdu. O boyda Sovet hökumətini inkişaf etdirən də Stalin olmuşdu axı. Allahın yaratdığı hər bir insanın səhvi ola bilər, o cümlədən də Stalinin. Peyğəmbərlərin belə səhvləri olub, ancaq bu səhvlər onların peyğəmbərlik adlarını üstündən götürməyib. Mən şəxsən Stalinin arxasında pis niyyətdə olan adamların özünü pis adam sayıram. Stalinin adının bir hissəsi Bakıyla bağlıdır, gənclik illərinin yarısını Bakıda keçirib, sevdiyi xanımın biri Azərbaycanlı olub və ondan övladı da doğulub. Digər tərəfdən Stalin Qafqazlıdır və biz fəxr edə bilərik ki, Qafqazdan çıxmış bir adam bir tərəfində günəş çıxan, digər tərəfində günəş batan bir ölkəyə rəhbərlik edib. Ruzvelt, Çörçil kimi adamlar Stalinin ayağına gəlib. Niyə bunlardan danışmırlar, amma qəddarlığından danışırlar. Stalinin təmizliyindən də danışsınlar, hansı ki, öləndə geyindirməyə bir təzə paltar belə tapmayıblar. Stalin oğlunu Hitlerin generalıyla dəyişməyib. Ancaq indikilər oğullarının ayağının altına milyardlar sərir, üfləyə-üfləyə bəsləyirlər. Stalinin də fəhlə sinfinə ehtiramına baxın, indikilərin də. Stalin indiki rəhbərlərlə qat-qat yuxarıdır.- S.Vurğun kənarda qaldı…- Aydın (müəllim deməyə belə dilim gəlmir) iddia irəli sürür ki, S.Vurğun məddah olub, Kommunist partiyasını mədh eləyib. Axı Kommunist partiyası nə qədər səfeh bir partiya olub ki, Aydın bu gün belə fikirdədi. Bu gün dünyanın Çin kimi nəhəng bir dövləti Sosialist rejimində, Kommunist partiyasının rejimində yaşayır. Kuba, Monqolustan, Koreya da onun kimi. Bu gün partiyaçı olmasam da yüzdə yüz bilirəm ki, Azərbaycanda Yeni Azərbaycan Partiyasının (hərçənd bu adın özü də doğru deyil, 100 ildən sonrada da YAP olaraq qalacaq?) üzvlərinin 70-80 faizi keçmiş kommunistlərdir. Əgər biz kommunistlərə ləkə atırıqsa, o zaman Heydər Əliyevə də ləkə atırıq. Çünki Azərbaycana elə bir oğulu Kommunist partiyası bəxş edib.  H.Əliyevin bütün fəaliyyəti Kommunist partiyası ilə bağlı olub, Azərbaycanda Kommunist partiyasının rəhbəri olub. Azərbaycanın inkişafının, təhsilinin, Neft daşlarının yaradılmasını, Mingəçevir SES-i kimi böyük bir tikilini nə üçün Kommunist partiyası ilə bağlamırıq, əksinə, ləkə atırıq. O başqa məsələdir ki, elə Aydın kimi başqa niyyətli adamların soxulması nəticəsində Kommunist partiyası dağıldı. O partiyanın ideyaları ilə gedilsəydi, nəyi pis idi ki? Atam öləndə mənə vəsiyyət eləmişdi ki, Kommunist partiyasının biletini mənimlə bərabər dəfn edərsən. Sovet hökuməti dağılsa da 15 respublikanın hər birində Kommunist partiyası var, o cümlədən də bizdə. Bugünkü rəhbərliyin bütün nəsli Kommunist partiyasının üzvü olub. Bu gün Kommunist partiyasının ünvanına söyməməliyik. S.Vurğunu araşdıranda Kommunist partiyasına xidmətindən və ya Stalinə yaltaqlanmasından söhbət gedə bilməz. O, Stalinin dostu olub. S.Vurğun rəhbərə yaltaqlansaydı ən böyük rəhbər Mircəfər Bağırov idi deyə ona şeir yazardı. Gəlin görək M.Bağırova S.Vurğunun şeiri varmı?!- Aydın müəllim, B.Vahabzadənin S.Vurğunla bağlı bir xatirəsini də danışıb. Deyir S.Vurğun özü öz kitabını əlinə alır, ard-arda düzülmüş “rəhbər, rəhbərə salam, partiya, komsomol şineli” və s. şeirlərini görüb “Mən ölməmiş mənim yaradıcılığım ölüb ki” ifadəsini işlədir. S.Vurğun axı özü etiraf edib öz səhvini…- Əvvəla, biz bunu S.Vurğunun öz dilindən eşitməmişik, bu sözarası rəhmətlik B.Vahabzadənin adından deyilib. İkincisi, Bəxtiyar kimi adam professor olmaq üçün S.Vurğunun əsərərinə müraciət edib. Aydın deyir ki, S.Vurğun xəstəydi və bu kitabı başqaları çap etdirmişdi. S.Vurğun da çox istəyərdi ki, həmin kitabda başqa şeirləri də olsun və bəlkə buna görə həmin ifadəni işlədə bilər. Ancaq mən şəxsən Vurğunun elə bir söz dediyinə inanmıram. Vurğun hətta sevgi şeirlərindən də imtina edib, heç vaxt yaradıcılığından razı qalmayıb, elə düşünüb ki, gələcəyi hələ qabaqdadır. S.Vurğun həm də nə yaşayıb ki, cəmi 50 yaş və onun da bir neçə ilini xəstə olub. Niyə onu demirlər ki, S.Vurğun heç kimə təlqin etməyib ki, mənim yazdıqlarımı əzbərləyin. Amma çoxumuz S.Vurğunun yaradıclığını, poemalarını əzbər bilirik, dilimiz büdrəmədən həvəslə söyləyirik. S.Vurğun “Vaqif” kimi dəyərli bir pyesi  yazanda cəmi 30 yaşı var idi və 30 yaşında “Baş əymədim, əymədim bəli, əyilməz vicdanın böyük heykəli” kimi müdrik ifadələr işlədirdi. Azərbaycan dilinin rəvanlığı bəs kiminlə bağlıdır, Aydınlamı? Gəlin görək Aydın özü Azərbaycan dilində səlis danışa bilirmi heç? S.Vurğun Azərbaycan poeziyasına rəvanlıq gətirdi, sadəlik gətirdi, Azərbaycan dilinin əsl xalq dilinə çevrilməsinə, ədəbi dilin formalaşmasında xidmət göstərdi. S.Vurğunun poeziyası sadə poeziyadır, heyf ki, 50 yaşında dünyasını dəyişdi. S.Vurğunun poeziyasını mən adi poeziya saymıram, onun poeziyası Allahın poeziyasıdır. Aydın iki dəfə vurğulayır ki, S.Vurğun heç bir təhsil almayıb. Düz demir, S.Vurğun 3 universitet qurtarıb, ancaq bu universitetlər də onu qane etməyib. İlk əvvəl Qazaxda Qori Müəllimlər Seminariyasında oxuyub, ordan imtina edib, Azərbaycan Dövlət Universitetinə qəbul olub, oradakı təhsil sistemindən qane olmadığına görə universiteti yarımçıq qoyub. Daha sonra Moskva Dövlət Universitetinə qəbul olub və oranı da yarımçıq atıb gəlib. S.Vurğunun beynindəkilər Allahın vergisi idi. O, poetik düşüncəsi Allaha bağlı bir şair olub, diplomla şair olmayıb. S.Vurğun həm də dünya poeziyasını mükəmməl bilib, Şoloxov, Simonov kimi şəxslər ona heyranlıqla baxıb. S.Vurğunu tarixdən heç kim silə bilməyəcək, o, əbədiyaşar bir şairdir, nə qədər sadədirsə, bir o qədər də dərin, hikmətli bir şairdir. Əgər S.Vurğuna məddah deyiriksə, onda gəlin Stalin öləndə ağlaşan insanlara da məddah deyək də. S.Vurğuna məddah deyiriksə, onda gərək “Mən hansı bir insana bənzədim ki, Lenini” yazan R.Rzanı da vuraq, “Partiya biletimi sinəmin üstündə gəzdirirəm” deyən S.Rüstəmi də vuraq, “Leninə eşq olsun” deyən H.Əliyevi tarixdən silək. Bu gün müğənnilərin əksəriyyəti prezdent İlham Əliyevin şəninə mahnılar oxuyur. Rəhmətlik Zəlimxan Yaqub H.Əliyevə “Peyğəmbər” poemasını yazdı. Onda onların hamısına məddah deyəkmi? İ.Əliyev ölkənin rəhbəridir və ona da əsərlər həsr edirlər, burda qəbahət heç nə yoxdur. Aydın Vurğunun Azərbaycan şeirindən də danışır, deyir ki, şeirdə xüsusi təsvir yoxdur. “Min Qazaxda köhlən ata, yalmanına yata-yata”, “Göygöldən Kəpəzə bax” nədir bəs, burda Amerika var, yoxsa Nikaraqua?! Bu şeir necə bəsit ola bilər ki, mərhum H.Əliyev bu şeiri ağlaya-ağlaya söyləyərdi!Aydın hayasızcasına Sovet əməyi qəhrəmanlarına dil uzadır. O qəhrəmanlardan biri də mənim ailə üzvüm olub, sosialist əməyi qəhrəmanı Fərzalı Abbasov. F.Abbasovun digər əmək qəhrəmanları kimi gördüyü işlər bu gün də unudulmur. Camaatın rəğbəti var idi o insanlara, işgüzarlıqlarına görə. S.Vurğun da həmin qəhrəmanları vəsf edirdi, bunun nəyi pisdir ki?! Aydın kimdir ki, bu qəhrəmanlara lağ edir, utanmırmı heç?- Aydın müəllim onu da bildirir ki, S.Vurğunun şeiriyyatında heç bir sətiraltı məna yoxdur. Bu barədə nə deyə bilərsiniz?- S.Vurğunun “Komsomol”poemasından film çəkilib, orda deyir ki, “Çal, aşıq, çal, komsomolun canı it canıdır”. Bəs bu sətiraltı məna deyilmi, burda nə lazımdırsa deyib də. – Rəhmətlik Vaqif Səmədoğlu sağ ikən də S.Vurğuna qarşı tənqidlər olurdu, ancaq rəhmətlik bunu normal qarşılayırdı. Hətta S.Vurğunu bəyənməyən gənc yazarlarla dostluq belə edirdi…- S.Vurğun çox cavan ikən dünyasını dəyişdi, ancaq oğlanları atasına nisbətən bir qədər çox yaşadılar. Onlar atalarının böyük bir dağ olduğunu yaxşı bilirdilər. Ona görə də cikkildəyənlərə cavab verməyi lüzum belə görmürdülər. Onıar atalarının günahı olduğu üçün susmurdular, aldıqları böyük tərbiyədən irəli gəlirdi susmaları. Atalarına inandıqları, əmin olduqları üçün susurdular. S.Vurğunun həyat yoldaşı Xavər xanımın bir dəfə televiziyaya çıxıb nəsə dediyini eşitmişdinizmi? Ancaq başqalarının xanımları çıxıb ondan-bundan yardım istəyirlər. S.Vurğunun heç bir ailə üzvü gəlib deməyib ki, məni deputat seç. Xalq, qədirbilən millət Yusifi də, Vaqifi də deputat seçmişdi. S.Vurğun pis adam olsaydı, onun ailəsinə göz dağı çəkərdilər, bu qədər sevməzdilər. Bu gün S.Vurğunun adını daşıyan nəvəsi də hörmət-izzətlə qarşılanır. Kim nə deyir desin, nə danışır danışsın, xalq bu ailənin qədrini daima biləcək. S.Vurğun insan kimi çox səxavətliydi, rayonlarda ona hədiyyə olunan ərzaqları belə Bakıya qayıdanbaş yolda ehtiyacı olanlara paylayırdı. S.Vurğunun var-dövləti, xarici ölkələrdə villaları olmayıb, halbuki əsərləri ona kifayıt qədər pul qazandırmışdı və istədiyini ala, tikə bilərdi, ancaq cəmi Bakıda bir evi vardı. – Bu gün elə bir zamanda yaşayırıq ki, istənilən şəxsi tənqid edirlər. Hətta Tanrını belə qəbul etməyənlər, inkar edənlər var. Bununla nə kiminsə Allaha sevgisi azalmır, nə də kimsə yolundan dönmür. O cümlədən indi kimlərinsə S.Vurğunu tənqid etməsində böyüdüləcək nə var axı? – Düz deyirsiz, tənqid hər gün lazımdır, həmişə də olacaq və tənqiddən də qorxan adam düzgün adam deyil. Bu şərtlə ki, tənqid də sağlam olsun, əsaslara söykənsin. Həddindən artıq gözəl bir qızın arxasınca həddindən artıq eybəcər danışmaq necə yandırırsa, sağlam olmayan tənqid də bir o qədər yandırır. S.Vurğunun ola bilsin ki, həyatda çoxlu səhvləri var və o səhvləri demək heç vaxt qəbahət deyil. Ancaq S.Vurğunu və ya digərini haqsız tənqid etmək qəbahətdir. Həm də tənqid edən tənqid etdiyindən savadda, səviyyədə, bir sözlə hərtərəfli yüksək səviyyədə dayanan biri olmalıdır. Haqsız yerə türməyə düşən adamın bəzən ürəyi partlayır, haqsız tənqid də insanın ürəyini partlada bilər. Axı Aydınkimilərin səviyyəsiylə S.Vurğunun səviyyəsi eyni deyil.  S.Vurğun öləndə bütün Azərbaycan qəbiristanlığa tökülüb, gəlin görək Aydın öləndə kim gedəcək? Baxın, adamı yandıran budur… Amma düz deyirsiz, qoy desinlər, yaxşı bir atalar misalımız var, “İt hürər, karvan keçər, yel qayadan nə aparar”. Xalqın qəlbinə girən adamı heç kim çıxara bilməz xalqın ürəyindən. Tənqid etmək də asandır, vurmaq da. Ancaq  bizim bu gün tənqid olunası o qədər problemlərimiz var ki. Azərbaycanda indiki xırda məmurların belə çoxusunun milyonları var. Niyə bunlardan danışmırlar? Niyə demirlər ki, Ziya Məmmədov xaricdə 70 villanı necə alıb? 25 ildir müstəqil olmuşuq, hamımız sözdə bərabər olmuşuq. Ancaq birimizin evində çörək almağa pulu yoxkən, digərinin vaqonlarla sərvəti var. Dənizin kənarları hasarlanıb, həsrətlə boylana-boylana qalmışıq. Nəyə görə Aydın bunları tənqid etmir, dilli quruyarmı? Qoy bunları desinlər və biz də deyək ki, dilinə qurban olum. S.Vurğunun dalınca danışırlar, belə düzü deyən oğlanlardısa, olandan, bügünkü problemlərimizdən danışsınlar.  Bu gün Aydın kimi S.Vurğun haqqında hədyan danışanların məqsədini anlamaq olmur. Aydını heç tanımıram, S.Cəlaloğlu da həkimliyi atıb siyasətçi oldu, indi siyasəti də kənara qoyub S.Vurğundan yapışıb.Kim ki, S.Vurğun haqqında hədyan danışacaqsa, ona ayıb və ar olsun!Rumiyyə MİRASLAN


mənbə : moderator.az



Şərh yazılmayıb.

Şərh yaz.








           
MARAQLI
Maraqlı
- Sitemap - musavat son xeberler Son Xeberler - Son Xəbərlər, yeni musavat, müsavat, musavat qezeti xeberler