Musavat.az
Musavat.az




Müsavat » Xeberler» Xeber

TV: evin artıq adamı “ölür”…

23 Eylül 2016

11:44 am


23/09/2016 [15:42]: xeber –
Son illər texnologiyanın sürətli inkişafı və internetin az qala dünyanın ən ucqar kəndlərini belə əhatə etməsi bəşəriyyətə bir çox yeniliklər, xoşbəxtliklər bəxş edib. Amma bununla yanaşı, müasir texnologiyanın əlimizdən aldığı nəsnələr də az deyil. Məsələn, ötən əsrdə insanlar informasiyanı televiziyalardan alırdılarsa, verilişləri televiziyadan izləyirdilərsə, indi bütün bunları kompyuter və planşetlər əvəzləyib. Demək olar ki, əksəriyyət almaq istədiyi məlumatı, izləmək istədiyi verilişləri internet vasitələrindən alırlar. Bir vaxtlar hər kəsin informasiya mənbəyi və elmi vasitə kimi yanaşdığı televizorlar indi əksər evlərin küncündə toz basıb. Bir sözlə, hazırda televizoru açıb, verilişə baxmaq, az qalsın nostalji bir hissə çevrilib. Bu da telekanalların elektron portallara, sosial media və internet televiziyalarına uduzmasının aydın təzahürüdür. Biz də sözügedən mövzunun aktuallığını nəzərə alıb, “Üz-üzə” rubrikamızı yenidən bərpa etdik. Və bu dəfə “evinizdəki televizor sizə xidmət edirmi” sualına dəyərli ziyalılarımızın münasibətini, cavabını öyrəndik.Seyran Səxavət: “Şəxsən mən nəvələrimi televiziya məkanına etibar edə bilmərəm”Yazıçı, şair Seyran Səxavət mövzunu və ya sualı eşidən kimi “Balam, gözlə “Evimdəki televizora” adlı şeir yazmışam” deyib kitabını açıb, şeiri asta-asta ərz eləməyə başladı:Ehtiyatlı olun, televizor!Nə istəyirsən məndən? nə vermisən ala bilmirsən?Əlli ildi kərkinirsən havamı çala bilmirsənAğzın açılanda yalan püskürürYalanın tüstüsündən tamaşaçılar xorla öskürürYediyini gəvşəyinə gətirirsən çoxusu gəlir ağzından.Sarımsaq qoxusu gəlir ağzındanYəqin, səhər-səhər xaş yemisənBu günə qədər nə qədər baş yemisən?Ya da reklamların əmcəyini əmmisənAyıqmısan, dəmmisən?Gözlərimə soxduğun məlum maşın, məlum qatar, məlum at da yalandıHava haqqında verdiyin məlumat da yalandıAdını televizor qoymusanPalançı da ola bilmədinPalançı oğlu, palançıGəzirsən kəndbəkənd, şəhərbəşəhərŞirinçayla soğan yeyirsən səhər-səhərYalançı oğlu, yalançıMənim televizorum..Boş-boşuna rabitəsiz xoş nəsildən, bəd əsildən danışırsanSəhər-səhər uşaqla çörək yediyimiz yerdə babasildən danışırsanMənim televizorum çoxdan qurtarıb sözün, yanacağınBu da sənin qanacağınGörəsən bu yalanlar nə vaxt toxduyar, bitər?Sənin üzün sırtılıb, mənimki səndən betərMən sənə baxa-baxa dörd bir yana dağıldımXiffətim dördbucaq olduMən sənə baxa-baxa sifətim dördbucaq oldu.İnsan cildindən çıxdım, sənə baxa-baxaTifaqımı dağıtdın, evimi yıxdınNə qədər xəşil kimi qaynamaq olarNə qədər çalıb oynamaq olar?Nə qədər hər şeyi tərsinə görmək olar?Nə qədər millətin başına corab hörmək olar?Mənim televizorum elə bil ölkədə yox, kiçik xaşxana kimiKüçədə, tində işləyirMənim televizorum yaman dərdə düşübdü, reytinqə işləyir?Mənim televizorum xalqın nəyi vardısa yedi, qusduBir də tıxdıMəgər sənin reytinqin Azərbaycan xalqının reytinqdən artıqdı?Dəli eləmisən məniHər cür dəliliyə hazıram.Dördbucaq gözün aydın olsunBu şeirimi dəlixanadan yazıram.Rədd edirəm haqsızlığı, zoru adamların gur səsi iləCənab müstəntiq, başıma bir iş gəlsə, həbs edin evimdəki televizoruqəsdən adam öldürmə maddəsi ilə….Bu şeiri 2011-ci ildə yazdığını söyləyən yazıçı qeyd edib ki, televerilişləri izləmək baxımından ailəsində parçalanma var. Hərə bir şeyə baxır: “Yaxşı ki, bizdə iki televizor var. Mənim öz televizorum var. Bu şeiri də elə öz televizoruma yazmışam. Arvad-uşaq baxan televizorun mənə dəxli yoxdur. Orda da parçalanma var. Bəziləri türk kanallarındakı seriallara, bəziləri isə bizim seriallara baxır. Mənim isə Azərbaycan televiziya məkanında baxdığım “İdman Azərbaycan” kanalıdır. Burda futbol üzrə İspaniya birinciliyinə baxıram. Bir də bizim “Mədəniyyət” kanalında keçmiş böyük sənətkarların yubiley gecələrini təkrar göstərirlər. Ona da məmnuniyyətlə baxıram. Hərdən o zalda oturanların içərisində və yaxud da səhnədə özümü də görürəm və bu mənim xoşuma gəlir. Vəssalam, mənim televiziya ilə münasibətim, salam-əleykim bu şəkildədir”.S.Səxavətin sözlərinə görə, televiziya bağça müəlliməsi deyil, biz də uşaq deyilik ki, o bizi tərbiyə eləsin: “O mənada götürəndə burada böyük həqiqət var. Sadəcə olaraq mən “Barselona”nın oyunlarına baxıramsa, bu mənə yüksək zövq verir. Özümü unuduram. Azərbaycanlıların 99 faizi bunu bilmir. Amma ən gözəl istirahət insanın heç olmasa, iki 45 dəqiqə futbol izləyib, iki “taym” özünü unutmasıdır. Bütün dərdi-səri hər şeyi bir kənara qoyub, istirahət edirsən. Futbola baxmaq mənə bunu verib. Bir də ki, keçmişə baxıram. Müəyyən keçmiş sənətkarlarımız, musiqiçilər və xanəndələrimizin yubiley gecələrini təkrar göstərirlər. 20-30 il bundan əvvəl çəkilmiş yubiley gecələrini izləyirəm. O dövrə bir sifətlə baxıram və ləzzət edir. Fikirləşirəm ki, yaxşı ki o dövrü görmüşəm, o dövrü yaşamışam. Bəlkə də televiziya məndən alır, bəlkə də mənə nəsə verir. Bu al-ver münasibətində televizorun mənə daha çox borcu var, nəinki mənim televizora”.Yazıçı nəvələrinin baxdığı verilişlərə də diqqət çəkib: “Allah sənə də övlad qismət eləsin. Nəvələr nə televizor hərləyir, nə də multfilm hərləyir. Hərəsinin əlində bir planşet öz aləmlərindədir. Axtaranda onları öz aləmlərində tapmağın özü də bir müşkülə çevrilib. Onlar planşetlə qorxulu filmlərə baxırlar. Rusca “film ujas” deyirlər, ona baxırlar. Sonra bəzi oyunlar var. Planşetdə onu oynayırlar. Məsələn, mənim bir nəvəm var. İkinci sinifdə oxuyur. Qapını açır, ayaqları və əlləri ilə qapının çərçivəsi ilə düz yuxarıya qədər qalxa bilir. Bu mənlik deyil. Mən ona yüz dəfə də baxsam, edə bilmərəm. Uşaq onu planşetdə baxdığı filmlərdən öyrənib. Bu da nəticə. Görürsən, balaca bir ailədə nə qədər parçalanma var? (gülür) Bunun hamısı televiziyanın xidmətləridir”.11 nəvə sahibi olduğunu söyləyən S.Səxavət bildirib ki, onların da hərəsi bir zurna, hər zurnada da gündə yüz hava çalırlar: “Gah deyirlər polis olacağıq, gah deyirlər güləşçi olacağıq, gah deyirlər boksçu olacağıq. Biri deyir bəstəkar olacam. Hərəsi bir söz deyir. Bu saat mən böyüklərin dediyinə fikir vermirəm, o ki qaldı balaca uşaqların dediklərinə…Ölkədə teletamaşaçıların səviyyəsinə gəlincə, müsahibimiz bunu dahi Nizami Gəncəvinin bir hikmətli cümləsi ilə izah etdi: “Nizami Gəncəvidə yaxşı bir deyim var: Götürən də peşimandı, götürməyən də peşimandı”. Mənim şeirimdə Azərbaycan televiziya məkanına münasibətim ortadadır. Şəxsən mən nəvələrimi televiziya məkanına etibar eləmərəm. Heç vaxt etibar eləmərəm. Çünki səviyyə yoxdur. Lazım olsa, bu fikirlərimlə bağlı istənilən debata gedə bilərəm. Kimlə istəsəniz müzakirələr apara bilərəm. Səviyyə aşağıdır demirəm, ümumiyyətlə, səviyyə yoxdur. Məşhur filmdə deyildiyi kimi, nə qədər çalıb-oynamaq olar? Nə qədər mənasız verilişlər, mənasız informasiyalar vermək olar? Təbii ki, onların içərisində yaxşı verilişlər deyə bilmərəm, lazımi informasiyalar da gedir. XXI əsrin əvvəlidir. Əsrin əvvəlinə həmişə səhər çağına kimi baxmışam. Çünki səhər-səhər adamın başı yaxşı işləməlidir axı. Biz əsrin əvvəlində bu cür verilişlər veririksə, bəs əsrin ortasında və axırında neyləyəcəyik? Qocalacağıq? Belimiz qırılacaq? O mənada son dərəcə narazıyam. Televiziyaya baxanda ürəyim bulanır. Ancaq futbola baxıram. Bir də keçmişdə keçilmiş yubiley gecələrini izləyirəm. Orda həyatda görə bilmədiyim dostlarımı görürəm. Belə-belə başımı qatıram. Başımı girləyirəm. Buna da deyirlər tamaşaçı başını girləyir. Xahiş edirəm, özünüzü televiziyadan gözləyin”.Fazil Mustafa: “Əksər insanlar üçün televiziya vaxt öldürmə yeridir”Millət vəkili Fazil Mustafa isə deyib ki, ailəsində televiziyadan daha çox informasiya almaq üçün istifadə olunur:”Çünki televiziya informasiyanı çevik qəbul etmə və vaxt itkisinin qarşısnı alma instinkti yaradır. Birinci önəmli olan məsələ budur. İkincisi, müxtəlif sənədli, elmi xarakterli verilişlərdən, debatlardan və mübahisələrdən müəyyən bilgilər əldə etmək olur. Bu müsbət haldır. Üçüncüsü isə insanın emosional xarakterinə uyğun olaraq seçdiyi verilişlərdən və müəyyən tərbiyəvi, əxlaqlı mesajlar alması mümkündür. Amma əksər insanlar üçün televiziya vaxt öldürmə yeridir. Müəyyən insanlar üçün isə texnologiyanın bu vasitəsindən istifadə etmək lazımi səviyyədə bilik toplamaq və dünya görüşünü artırmaq deməkdir”.Millət vəkili övladlarının televiziya verilişləri seçməsini yaş dövrünə uyğunluqla əlaqələndirib: “Ailədə uşaqlar yaş dövrünə uyğun olaraq parçalanırlar. Azyaşlılar daha çox “multik”ə baxırlar. Böyüklər isə serialları izləyirlər. Bir də daha çox idmana və elmi populist verilişlərə üstünlük verilir. Sözsüz ki, xəbərləri də dinləyirik. Televiziya vasitəsilə alınan xəbərlər yorucu olmur. İnternetdən xəbərləri özün seçməli olursan. Televiziyada isə özləri seçib təqdim edir. Həmin xəbərlər də həzmə rahat gedir. Təbii ki, televiziyanın öz yeri, internetin də öz yeri var. Müəyyən məlumatları qəbul etmə baxımından internetin informasiya çevikliyi daha yüksəkdir. Televiziya isə gün ərzində xəbəri hazırlayıb verir. Bəzən o xəbər gecikmiş olur. Amma onun təqdimatı insanlarda rahat həzm olunur. Bundan söhbət gedir. Televiziya daha izahedici vasitə kimi sayılır. Elə təsəvvür edin ki, saytda gedən məlumatı oxucunun özü həzm edir. Telekanalda isə aparıcı xəbəri yedizdirir. Fərq budur. Ya da daha tənbəl insanlar üçün televiziya daha əlverişlidir”.Millət vəkili onu da əlavə edib ki, Azərbaycanda intellektual izləyicilər daha çox Rusiya və Türkiyə verilişlərinə baxırlar: “Azərbaycan televiziyasına çox maraq göstərmirlər. Azərbaycan teleməkanında bir az nostalji verilişlər maraqlı olurdu. Bir də ANS mövcud olanda müəyyən debatların olması, hər halda daha maraqlı idi. İndiki şərtlərdə tamaşaçılar Rusiya və Türkiyə kanallarında yayımlanan debatlara, elmi populyar verilişlərə üstünlük verirlər. Əlbəttə, bunun da cəmiyyətə, insanlara təsiri olur. Bunlar insanın dünya görüşünə az da olsa yaxşı nələrsə əlavə edir”. Ayyət Əhməd


mənbə : moderator.az



Şərh yazılmayıb.

Şərh yaz.








           
MARAQLI
Maraqlı
- Sitemap - musavat son xeberler Son Xeberler - Son Xəbərlər, yeni musavat, müsavat, musavat qezeti xeberler