Musavat.az
Musavat.az




Müsavat » Xeberler» Xeber

Türkiye ve ABŞ arasında “İncirlik”le bağlı incikliyin perdearxası…

02 Ağustos 2016

7:00 am


02/08/2016 [10:57]: xeber –
Türkiyə hakimiyyəti Adana vilayətində yerləşən və ABŞ ordusu ilə NATO-nun istifadəsində olan İncirlik hərbi hava bazasını bağlayıb. “CNN İnternational”ın məlumatına görə, bazaya giriş-çıxışlar dayandırılıb.Qeyd edək ki, Türkiyədəki 15 iyul dövlət çevrilişinə cəhd zamanı “İncirlik” hərbi bazasından da istifadə edildiyinə dair ittihamların qarşılığında hələ ki qarşı tərəfdən ciddi dəlil-sübutlara malik təkzib gəlməyib. Türkiyədə qiyamçıların “beyin mərkəzi”nin məhz “İncirlik” hərbi-hava bazasının olduğuna dair sensasion məlumatlar yayılıb. Bildirildiyinə görə, hərbi çevrilişə cəhddən bir gün əvvəl Fətullah Gülənin tərəfdarları olan generallar orada gizli yığıncaq keçiriblər. Bu yığıncaqda adı açıqlanmayan amerikalı general-leytenant da iştirak edib. Ötən bazar günü “İncirlik” hərbi bazası ətrafında xüsusi əməliyyat keçirilib. Türkiyənin bəzi mətbu orqanları bunun ölkədə ikinci dəfə dövlət çevrilişinə cəhdlə bağlı ola biləcəyi ehtimalını irəli sürüb. Lakin Türkiyənin Avropa İttifaqı məsələləri üzrə naziri Ömər Çelik bütün bunları təkzib edib. Nazirin sözlərinə görə, hərbi baza ətrafında baş verənlər “təhlükəsizliyinin standart yoxlanılması”ndan başqa bir şey deyil. Xatırladaq ki, bu ilin əvvəlində də “İncirlik” ətrafında mübahisəli vəziyyət yaranmışdı. Türkiyə mətbuatı Türkiyə prezidentinin məsləhətçisinə istinadən yazmışdı ki, ABŞ PYD-ni terror təşkilatı olaraq qəbul etməyəcəyi halda, hava bazası Birləşmiş Ştatların hərbi təyyarələri üçün bağlana bilər. Türkiyə prezidentinin məsləhətçisi Şeref Malkoç bildirmişdi ki, İslam coğrafiyası və Osmanlı imperiyasının parçalanmasını hədəfə alan Birinci Dünya müharibəsi, əslində hələ də davam edir. Malkoç növbəti mərhələnin kürdləri bölüb-parçalamaq olduğunu söyləmişdi: “Ondan sonra bəlkə də Türkiyəni parçalamaq istəyəcəklər. Həmin ölkələr arasında Rusiya, İran – təəssüf ki, dost və müttəfiq saydığımız ölkələr də var. PYD-YPG-ni terror təşkilatı olaraq qəbul etməyən ABŞ-a qarşı görüləcək tədbirlər arasında İncirlik hava bazasının Amerika təyyarələri üçün bağlanılması da ola bilər”. Son olayların ardınca “İncirlik” yenidən diqqət mərkəzinə gəlib. Əsasən ABŞ, Türkiyə, Böyük Britaniya, Səudiyyə Ərəbistanının hərbi hava qüvvələri tərəfindən istifadə edilən baza mühüm strateji əhəmiyyətə malikdir. Xatırladaq ki, 1951-ci ildə inşasına başlanan “İncirlik” hərbi bazası, dekabr 1954-cü ildə Türk Silahlı Qüvvətləri (TSK) və Amerika Hava Qüvvələrinin xidmətində ortaq istifadəyə açılıb. Hərbi baza zaman-zaman bölgədəki hərbi əməliyyatlar və antiterror əməliyyatları zamanı öz rolunu oynayıb. Bu sıraya Livan böhranı, İraq ətrafında baş verənlər, daha sonra Orta Şərqin bir sıra ölkələrində cərəyan edən toqquşmalar zamanı operativ müşahidə və müdaxilələri əlavə etmək olar. “İncirlik” hərbi bazası İŞİD-ə qarşı əməliyyatlarda da mühüm strateji məkan olaraq öz sözünü deyib. Baza humanitar fəlakətlər yarandığı zaman da əhəmiyyətinə görə seçilib. Habelə 18 oktyabr 2005-ci ildə Pakistan zəlzələsinin qurbanlarına yardım göstərilməsi baxımından önəmli rol oynayıb. 2006-cı ildəki İsrail-Livan qarşıdurmaları zamanı Livanda yaşayan və döyüş səbəbi ilə qaçan 1700-dən çox Amerika vətəndaşına humanitar yardım göstərilməsi üçün bazanın fəaliyyətindən istifadə olunub.   Bir neçə il əvvəl “İncirlik” bazası ərazisinə bir qrup erməninin iddiaları ilə bağlı iş üzrə Kaliforniya məhkəməsi Türkiyənin xeyrinə qərar çıxarmışdı. Üç ilə yaxın davam edən prosesdə amerikalı ermənilər məğlub olmuşdu. 2010-cu ilin dekabrında ABŞ-da yaşayan bir qrup erməni Türkiyə hökumətinə qarşı iddia irəli sürmüşdü. İddiaçılar onların “ulu babaları tərəfindən” itirilən əmlak üçün Türkiyə hökumətindən 100 milyon ABŞ dolları həcmində kompensasiya tələb edirdi. İddiaya görə, guya Adanada, hazırda Amerika hərbi bazası yerləşən “İncirlik” ərazisinin də daxil olduğu 49,5 hektar torpaq ərazisi onların babalarına məxsus olub.Zaman-zaman müxtəlif bəhanələrlə gündəmə gələn NATO-nun bölgədəki ən böyük bazasının bundan sonrakı taleyi haqda müxtəlif fikirlər var. “Atlas” Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri, politoloq Elxan Şahinoğlu şübhə etmir ki, Türkiyədə 15 iyul hərbi çevrilişini planlaşdıran şəbəkə “İncirlik” hərbi bazasından istifadə edib: “Təsadüfi deyil ki, hərbi bazanın türkiyəli komandanı da çevriliş iştirakçılarından biri olduğundan həbs edilib. Ümumiyyətlə, hərbi çevriliş cəhdinin əsas hərəkətverici qüvvəsi məhz Türkiyə Hərbi Hava Qüvvələri olub. Buna görə də Türkiyə hakimiyyəti həm hərbi hava qüvvələrinin şəxsi heyətinə göz gəzdirmək, həm də onların istifadə etdikləri hərbi bazalarda yoxlama aparmaq məcburiyyətindədir. Buna baxmayaraq, Türkiyə hakimiyyətinin ”İncirlik” hərbi bazasını qapadacağını düşünmürəm. Ola bilsin, çevrilişə cəhddə iştirak edən başqa hərbi bazalar bağlansın, digərləri şəhər mərkəzlərindən kənara köçürülsün. Ancaq eyni addımın “İncirlik” hərbi bazasına qarşı atılacağını proqnozlaşdırmıram”. E.Şahinoğlu xatırlatdı ki, bu bazadan NATO qüvvələri və ABŞ hərbçiləri istifadə edirlər və bazadan istifadə ilə bağlı Türkiyənin öhdəliyi var: “”Soyuq müharibə” illərində istifadə edilən bu baza illər uzunu ABŞ-ın işinə yarayıb. İndinin özündə də ABŞ və digər Qərb dövlətləri məhz bu bazanın imkanlarından istifadə edərək Suriyada və İraqda İŞİD mövqelərinə zərbələr endirirlər. Belə vəziyyətdə Ankara “İncirlik” hərbi bazasını qapatsa, bu, İŞİD-ə qarşı mübarizəni zəiflədəcək, İŞİD isə Türkiyənin də düşmənidir. Ancaq bu o, demək deyil ki, Ankara “İncirlik” üzərində nəzarətini artırmayacaq. Gülən şəbəkəsinə bağlı hərbçilərin “İncirlikdən” istifadə etmələri təsadüfi deyildi. Bununla onlar göstərmək istəyirdilər ki, çevrilişin arxasında Qərbdəki müəyyən qüvvələr də dayanır. İndinin özündə də Türkiyə rəsmiləri və cəmiyyəti ABŞ-ın mövqeyindən şübhəlidir”. Politoloq hesab edir ki, əgər Vaşinqton “İncirlik” hərbi bazası ilə bağlı Ankara ilə münasibətlərdə problem yaşamaq istəmirsə, Fətullah Gülən şəbəkəsinə qarşı mübarizədə Türkiyə hökuməti ilə əməkdaşlıq etməlidir: “Yox, Vaşinqton FETÖ terrorçu təşkilatının liderini Türkiyəyə təhvil verməsə, bu, gələcəkdə həm Türkiyə-Amerika strateji münasibətlərinə mənfi təsir edəcək, həm də Ankara ABŞ-ın ”İnmcirlik”dən qeyd-şərtsiz istifadəsinə imkan verməyəcək. Bir Gülənə görə bu qədər itkiyə getməyə dəyərmi? Ona görə də Vaşinqtonun iki seçimi var: Amerika ya Güləni Türkiyəyə ekstradisiya haqqında düşünməlidir, ya da ən pis halda terrorçubaşını üçüncü ölkələrdən birinə ötürməlidir ki, Türkiyə ilə münasibətləri tamamən korlanmasın”.Yeri gəlmişkən, iyulun əvvəlində Türkiyənin xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğluna istinadən belə bir xəbər yayılmışdı ki, Türkiyə “İncirlik” hərbi bazasının qapısını Rusiyaya aça bilər. Deyilirdi ki, M.Çavuşoğlu Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrovla Soçidə keçirdiyi görüşün detalları haqda danışarkən bildirib ki, Ankara İŞİD-ə qarşı mübarizədə “İncirliy”i rus təyyarələrinin istifadəsinə verməyə hazırdır. Türkiyəli politoloq Ömür Çelikdönmez bunun ABŞ-a mesaj olduğunu demişdi və bildirmişdi ki, ABŞ-ın nə deməsindən asılı olmayaraq, Türkiyənin “İncirlik” hərbi bazasını istədiyi ölkə üçün açmaq hüququna malikdir. Məhz çevriliş olayları bundan iki həftə sonraya təsadüf etdi. Görünən budur ki, F.Gülənin ekstredisiyası baş verməzsə, “İncirlik”in statusu da gündəmə gələ bilər.(musavat.com)


mənbə : moderator.az



Şərh yazılmayıb.

Şərh yaz.








           
MARAQLI
Maraqlı
- Sitemap - musavat son xeberler Son Xeberler - Son Xəbərlər, yeni musavat, müsavat, musavat qezeti xeberler