Musavat.az
Musavat.az




Müsavat » Xeberler» Xeber

Tanınmış hüquqşünasdan ilginc teklif…

08 Ekim 2016

5:32 pm


08/10/2016 [21:28]: xeber –
Dünən gecə Meydan.Tv-nin saytından bir məqalə diqqətimi çəkdi və onu özümün xırda kommentariyam ilə paylaşdım. Düzü başımıza – ümumən Azərbaycanın başına gəlib-gedənlərə rəgmən bunun düzgün qarşılanacağına ümidli idim (Linki: https://www.facebook.com/ataxan.ab…/posts/10154621630581803…).Təssüf ki, ümidlərim doğrulmadı. Həmin paylaşmanın altında senzuradan kənar ifadələr də daxil olmaqla milliyətçi xarakterli kommentlərə də yol verildi. Ən təəccüblüsü isə odur ki, belə komment yazan dostların içində bəziləri xeyli vaxtdır ki, klassik demokratik cəmiyyətlərdə yaşayan insanlarımızdır.Bununla bağlı olaraq Qərbdə “milli kimlik” məsələsinin müasir interpretasiyasıyla bağlı bəzi məsələləri qeyd etmək istərdim.Qərb anlamında “milli kimlik” (ingilis variantı: national identity) anlayışı hansısa milətin nümayəndəsi olmağı deyil, konkret dövlətə mənsubluğı bildirir. Başqa sözlə ifadə etsək “milli kimlik” “vətəndaş kimliyi” deməkdir. Məsələn, Niderland Konstitsiyasının 2-ci maddəsinə görə “Niderland milli kimliyi” dedikdə “Niderland vətəndaşlığı” (Niderlanderchap) başa düşülür. Niderlandda (o cümlədən digər inkişaf etmiş Avropa ölkələrində) insanlar malik olduğu hüquq və vəzifələrə görə iki qrupa bölünür. Hüququn hamıya – hər bir insana aid olmasını göstərmək üçün qanunverici “hər kəs” anlayışını, onun yalnız Niderland vətəndaşlarına aidliyi isə “Hər bir niderlandlı” (yəni hər bir Niderland vətəndaşı) ifadəsindən istifadə edib.Onu da deyim ki, Niderland çox millətli dövlətdir. Burada 200 millətin nümayəndəsi yaşayır. Onlardan yalnız ikisi: hollandlar və frislər (bəzən hollandlara çox yaxın olan flamanları da ayrıca qrup kimi göstərirlər) aboregendir, yəni köklü xalqdır.Bütün bu 200 millətin özünün Niderland vətəndaşlığına hörmətlə yanaşmaq vəzifəsi olduğu kimi, özünün hansısa millətə mənsibiyyət etibarıla dilini, adət-ənənələrini saxlamaq üçün, müxtəlif dillərdə dərslər təşkil etmək, televiziya, mətbuat və s. imkanları var.Ölkənin rəsmi dili holland dilidir. Bütün rəsmi yazışmalar bu dildə aparılır. Yalnız frislərin kompakt yaşadığı ərazidə: Frisland (Fris torpağı) yerli xalqın öz dilində lokal orqanlara müraciət hüququ tanınır.Niderland Azərbaycan kimi unitar, yəni sadə qurluşlu dövlətdir. Ölkə 3 pilləli idarəçilik sistemi: 1) mərkəzi hakimiyyət, 2) əyalətlər; 3) bələdiyyələr vasitəsilə idarə olunur. Əyalətlərin və bələdiyyələrin yerli özünü idarə hüququ var. Burda seçkilərin saxtalaşdırılmasından söhbət gedə bilməz.Mərkəzi hakimiyyət 3 qoldan ibarətdir. Qanunverici hakimiyyət 2 palatalı parlament tərəfindən həyata keçirilir. Aşağı palata (2-de kamer) proporsional seçki sistemi vasitəsilə seçilir. Yuxarı palata (1-e kamer) əyalətlərdən bərabər sayda nümayəndələr göndərilməklə formalaşdırılır. Hökümət aşağı palataya keçirilən seçkilərdə qalib gələn siyasi partiya (və ya onların koalisiyası) tərəfindən təşkil edilir. Əlbəttə onun tərkibinə son anda döblət başçısı – monarx (kral) razılıq verir. Monarxın eyni zamanda əyalətlərə və bələdiyyələrə başçılıq üçün namizəd vermə kimi əlahiddə hüququ var.Deleqe (ötürülmə mənasında) qanunvericiliyi ilə mərkəzi hakimiyyətin bəzi səlahiyyətləri əyalətlərə verilə bilər.Ölkədə ədalət mühakiməsi 3 pilləli məhkəmə sistemi: Yerli məhkəmələr, Apelyasiya Məhkəmələri, Ali Məhkəmə vasitəsilə həyata keçirilir.Bir sıra parametrlərə görə (çox millətlilik, ərazinin balaça olması və s.) Niderland Azərbaycana öxşayır.Mənim ricam Azərbaycanda demokratiya iddiasında olan, hörmət bəslədiyim bizim siyasi partiya fünksionerlərinədir. Onlar Niderland idarəçilik sisteminə bənzər bir sistemin Azərbaycanda qurulmasına necə baxırlar? Ümumiyyətlə belə bir sistemin (əlbəttə ki, kralın səlahiyyətləri prezidentdə olmaq şərtilə) qurulmasını partiyalarının proqram və sənədlərinə prespektiv üçün sala bilərlərmi?Xahiş edirəm deməyin ki, bizim proqramımızda artıq bu var. Əgər varsa, həmin sənəddən bu barədə seçmələrinə zəhmətdirsə bir başa istinad edin.Niderlandın idarəçilik sistemilə bağlı daha ətraflı izahat verməyə hazıram.Mən bura dostluğumda olan partiyalarımızın funksionerlərini kimsə inciməsin deyə əlifba sırasıyla əlavə edərəm.Əli bəy Kərimlini tag edə bilmirəm, üzürlü hesab etsinAtaxan Əbilov, Niderlandda yaşayan tanınmış hüquqşünas


mənbə : moderator.az



Şərh yazılmayıb.

Şərh yaz.








           
MARAQLI
Maraqlı
- Sitemap - musavat son xeberler Son Xeberler - Son Xəbərlər, yeni musavat, müsavat, musavat qezeti xeberler