Musavat.az
Musavat.az




Müsavat » Xeberler» Xeber

Stalinizmle faşizmin ferqi – İlginc müqayise…

25 Ekim 2016

6:36 am


25/10/2016 [10:35]: xeber –
Moskvada 2012-ci ildə çap olunmuş «Viktor Suvorovdan niyə qorxurlar?» məqalələr toplusunda görkəmli rus tarixçisi və publisisti Yuri Tsurqanovun «Böyük vətən müharibəsi ideyası» adlı məqaləsində iki zalım rejimin müqayisəsini vermişdi. «Ədalət naminə deyək ki, Almaniyada SSRİ kimi mükəmməl bir formada totalitarizm formalaşmadı. Hitlerin yaratdığı siyasi modelin Leninin və Stalinin yaratdıqları modellə çox ümumilikləri vardı, lakin eyni zamanda ciddi fərqləri də: bolşeviklər köhnə dövlət maşınının dağıdılmasını həyata keçirdilər, nasistlər bu cür dağıdılma aparmadılar. Bolşeviklər aristokratiya və sosial elitanı məhv etdilər, nasistlərisə saxladılar; bolşeviklər fərdi işgüzarlığı, şəxsi kapitalı və istehsal vasitələrinə əsaslanan xüsusi mülkiyyəti ləğv etdilər, nasistlər bütün bunlara toxunmadılar.Eyni şəkildə SSRİ-də və Almaniyada insanların həyat tərzi də fərqlənirdi. Qeyri-dövlət təsisatlarının yoxluğu şəraitində SSRİ-də vətəndaşın dövlətdən asılı olmaması imkanı da aradan götürülmüşdür. Sadəcə, insan işləməyə hara getsə, o, yenə dövlət müəssisəsində qulluq etməli olacaqdı. Bundan əlavə, sovet adamı işdən azad olanda xarakteristika alırdı ki, bunsuz heç yerdə təzə qulluğa girə bilməzdi. Bu xarakteristikada elə sözlər yazıla bilərdi ki, səni heç dalandar kimi də işə götürməzdilər.Bu sistem 20 iyun 1940-cı il qərarı ilə elə şəkildə yekunlaşdı ki, vətəndaşa ümumiyyətlə, heç öz istəyi ilə bir işdən başqa işə keçmək qadağan olundu.Nasist Almaniyasında isə vətəndaşların müstəqil kampaniyalarda iş yerlərini dəyişməsi mümkün idi.SSRİ-də həyat səviyyəsinin Reyxə nisbətən daha aşağı olması birincilərdə iqtisadiyyatda şəxsi sektorun yoxluğu, ikincilərdə isə varlığı ilə bağlı idi.Almaniyada çoxmənzilli kommunal yaşayış binaları yox olduğu halda, sovetlərin şəhər adamlarının böyük əksəriyyəti məhz bu cür binalarda yaşayırdılar.Nasist Almaniyasında müharibəyə qədər ərzaq talonları yox idi, SSRİ-də isə hələ 1929-cu ilin aprelindən əvvəlcə çörək, sonra digər ərzaq növlərinə, daha sonra isə sənaye məhsullarına talon qoyulmuşdu.1931-ci ildə isə əlavə orderlər verildi və bununla talonla da müəyyən edilmiş ərzaq payını almaq mümkün olmurdu. Sovet adamları ərzaq qıtlığından boğulurdu. Ən adi ərzaq məhsullarını almaq üçün çoxminli növbələri dağıtmaq üçün atlı milis dəstələrindən istifadə olunurdu.Alman kəndləri aclıq nə olduğunu bilmədilər, SSRİ-də isə 1932-33-cü illərdə aclıq kənd əhalisinin 6 milyon yarım nəfərini qırdı.SSRİ-də repressiya siyasəti lotereya metodu ilə (bəxtəbəxt) həyata keçirildiyindən repressiyaya məruz qalmaq rejimə loyallıq dərəcəsindən asılı deyildi.İnsan «partiya işinə və şəxsən Stalin yoldaşa» nə qədər desən sədaqətli olsa belə, yenə bu, onun axşam evdə deyil, həbsxanada gecələməsinə əsla mane ola bilməzdi. Nasist Almaniyasında isə seçmə repressiyası mövcud idi. Orada insanın həbsxanaya atılması üçün sistemlə konfliktə girməsi, özünün sosial-demokrat, kommunist, provsoyuz aktivi, Avstriya separatist və ya yəhudi olması lazım idi. Belələri isə o vaxt Almaniyada o qədər də çox deyildi.Bütün bunlara görə də SSRİ-də adamları əsasən donos vasitəsilə siyasi repressiyalara məruz qoyurdular. Donosa da adamları həyatın aşağı səviyyədə olması həvəsləndirirdi.SSRİ ilə müqayisədə Reyxdə repressiyalar nisbətən kiçik idi. Donosla həbs etmək nasistlərdə bolşeviklərə nisbətdə çox az idi.Hitlerdə narazılara susmaq icazəsi verilirdi. Stalin isə hamıdan çox fəal heyranlıq nümayişi tələb edirdi.SSRİ-də Reyxdən fərqli olaraq aktiv qeyri-azadlıq tətbiq olunurdu. Hamının rəsmi təbliğatı oxuması və ya dinləməsi kifayət deyildi. Hər kəs özü təbliğat aparıb, özlərinin siyasi şüurunu və loyallığını sübut etməli idi.Nəhayət, müqayisə olunan iki ölkədə ictimai atmosfera çox fərqli idi. SSRİ-də mahud – kirza (rezin) stili hökmranlıq edir, hər yanda həyatın zahiri cılızlığı nümayiş etdirilir, riyakarlıq və asketizm kultu tətbiq edilirdi.Almaniya isə Hitler vaxtında da kübar ölkə olaraq qalırdı».YURİ TSURQANOV, «BÖYÜK VƏTƏN MÜHARİBƏSİ İDEYASI», «VİKTOR SUVOROVDAN NİYƏ QORXURLAR?», MOSKVA, «YAUZA-PRESS», 2012, SƏH.320-322.Yazıçı, filosof Əlisa Nicatın tərcüməsi ilə.Osman Eminov


mənbə : moderator.az



Şərh yazılmayıb.

Şərh yaz.








           
MARAQLI
Maraqlı
- Sitemap - musavat son xeberler Son Xeberler - Son Xəbərlər, yeni musavat, müsavat, musavat qezeti xeberler