Musavat.az
Musavat.az




Müsavat » Xeberler» Xeber

“Semedden dahi düzeltmek arzunuz o kişiye hörmet getirmir”

24 Ekim 2016

2:44 pm


24/10/2016 [18:43]: xeber –
sayt az əvvəl professor Aydın Abbasovla Azərbaycanın ilk Xalq şairi Səməd Vurğunla bağlı müsahibə etmişdi. Müsahibimizin S.Vurğun haqqında səsləndirdiyi fikirlər Vurğunsevərlərə, o cümlədən də Xalq şairinin anadan olduğu bölgənin insanlarına xoş getməmişdi. Buna görə qarşı tərəfə də cavab haqqı vermək qərarına gəlmişdik. Bu məqsədlə redaksiyamıza gəlmiş jurnalist Cümşüd İsgəndərin Aydın Abbasova cavabını dinləyib sizlərə təqdim etmişdik.Ancaq bu polemika səngimədi. Belə ki, Aydın Abbasov Cümşüd İsgəndərə cavab məqsədilə bir yazı göndərib. Həmin yazını olduğu kimi təqdim edirik:“Əqrəb kimi neştər gücü var dırnağımızdaİslam susuz olsa su yox bardağımızdaM.Ə.SabirVurğun sevənlərin əksəriyyətinin yazılarında, o cümlədən mənim müsahibəmə olan münasibətdə fakt qarşısında utanmaq, bir qədər müasir və rasional düşünmək əvəzinə yazıya, sənətə, sənətkarlığa heç bir dəxli olmayan əsəbilik, hədyan, təhqir və s. qeyri-etik sözlər səslənir. Ona görə bu yazımın əvvəlində dahi şairimiz M.Ə.Sabirdən epiqraf kimi istifadə etmişəm.Müsahibəmlə əlaqədar ünvanıma səsləndirilmiş cəfəngiyatı oxudum. Əvvəlcədən qeyd edim ki, reaksiyanız üçün təşəkkür edirəm. Lakin mən elmi cavablar gözləyirdim, küçə söyüşləri yox. Baxmayaraq ki, adı çəkilən obyektdə elmi sayılacaq bir şey tapmaq mümkün deyil, ancaq insan bir obyekti sevdikdə çalışır məntiqlə, müxtəlif bəzəkli sözlərlə, uydurma ifadələrlə sevdiyi obyekti digərlərinə sevdirsin. Mənə nifrət dolu hədyanlar yazan qazaxlı  qardaşım utanmadan mənə şər də atır. Deyir sən Səməd Vurğunu təhqir etmisən. Yazı ortadadır. Hansı təhqirdən söhbət gedir mən bilmirəm.  Əfəndim, mən nəinki Səməd Vurğunu, heç qarşımda dayanan ən ləyaqətsiz insanı belə təhqir etmərəm. Hər bir insana çox böyük sayqı ilə yanaşıram, çünki o hər şeydən əvvəl insandır. Görünür siz gerçəkliyi təhqir kimi qəbul edirsiniz. O ki qaldı Səməd Vurğuna, o, əvvəla insanlıqdan əlavə məşhur şairdir, bizim Sovet həyatımızın ziyalısıdır, bunlardan əlavə, keçən dəfə də qeyd etmişəm ki, dostum Vaqifin atasıdır. Bütün bunlar bir daha isbat edir ki, mənim Səməd Vurğun yaradıcılığına münasibətim subyektiv duyğulara əsaslanmır. Söhbət kommunist, stalinist şairdən gedir. Fərqi yoxdur o Səməd Vurğundur, ya qeyri Səməd Vurğundur.Sizin kimi düşünən adamların mənəvi dünyası odur ki, S.Vurğun S.Vurğun olduğu üçün mütləq təriflənməlidir və ona dahi deyilməlidir. Bu “dahi” sözü Azərbaycanda o qədər bayağılaşıb ki, kimin kimdən xoşu gəlirsə o dahidir, nə az, nə çox.S.Vurğun gözəl şairdir, dili zəngin, beytləri axıcı, təsvirləri mənzərəli və s.və i.a. Amma dahi deyil. Dahiliyin öz kriteriyası, tələbləri var.Nə qədər acı da olsa bir pritçanı diqqətinizə çatdırmaq istərdim: İranda xidmət edən bir ingilis diplomatı xəstələnir. Onu müəyyən yerli həkim xəstəyə deyir ki, sizin dərmanınız sarı qarpızdır. Diplomat xidmətçisini göndərir bazara sarı qarpız dalınca. Xidmətçi bazarda qarpız satana deyir ki, mənə sarı qarpız lazımdır. Satıcı tığ vurulmuş qarpızlar içərisindən birini göstərir və deyir bax o qarpız sarıdır get götür. Xidmətçi götürür, kəsir görür həqiqətən qarpız sarıdır. Bu professionallıq xidmətçini təəccübləndirir və satıcıdan soruşur, əgər başqasını götürsəydim sarı çıxmayacaqdı? Satıcı deyir yox. Bütün o biriləri sarı deyil. Bu professionallıqdan təəccüblənən xidmətçi satıcıya deyir ki, Əfəndim, sənin çox gözəl başın var, heyif ki, qarpıza sərf etmisən. İndi, əfəndim, bunu acı da qəbul etsən biz nə edək ki, S.Vurğun öz istedadını, gözəl təbini boş və gərəksiz şeyə həsr edib. Əslində onun ölümü 1956-cı ildə yox, 1953-cü ildə baş verib.İndi siz deyəcəksiniz ki, o dövrdə hamı Stalindən yazırdı. Bəli, qorxu qarşısında S.Rüstəm, R.Rza və digərləri də yazıb. Keçən dəfə də demişdim, qorxudan və yaxud özünü müdafiə hissindən bir və ya iki şeir yazmaq ayrı şeydir, Stalini az qala Allaha, peyğəmbərə döndərmək tam ayrı şeydir. Stalinin əyricə baxışı ilə “Çadrasız, boyasız “türk” qızlarından” beytində tələsik “Şən” qızların düzəlişi etmək əqizdəsizlikdir, məddahlıqdır.Keçən yazımda kifayət qədər Stalin, partiya, komsomol, ədalətsiz, ləyaqətsiz işarələrdən misallar gətirdiyim üçün bir daha onlara toxunmaq istəmirəm. Sizin səsləndirdiyiniz mətləbə qətiyyən dəxli olmayan hədyanlarınıza cavab vermək istəmirəm. Siz deyirsiniz Səməd Vurğun öləndə bütün Azərbaycan onu son mənzilə yola saldı Aydın öləndə onu basdıran olacaqmı? Əvvəla, bunun polemikiya nə dəxli var? İkincisi, siz narahat olmayın mənim elə Qazaxdan olan dostlarım məni basdıracaq, hamı sizin kimi düşünmür ki, normal məntiqlə düşünən o qədər insanlar var ki!Üçüncüsü, Əhməd Cavad öldürüləndə Stalinin tapşırığı ilə onun arvadı Şükriyə xanımı da türməyə salmışdılar ki, onu basdıran olmasın. Bir balaca Vətən qeyrəti olan, yaltaqlığı qəbul etməyən insanlar üçün bu şəkildə son mənzilə getmək daha şərəflidir, nəinki məddahlıqla saxta insanların çiynində getmək. “Mən nə Sanılıyam, nə Əhməd Cavad Onlara düşmənəm onlara mən yad”Sizin dahi şairinizin 1937-də yazdığıdır.Ümumiyyətlə mən sizlərin yerinə olsam S.Vurğun məsələsini mətbuatda qaldırmaram. Qoyun o kişi qəbrində rahat yatsın. Bəlkə də diqqətsizlik ona daha çox hörmət gətirər, yoxsa tez-tez onu gündəmə gətirib, ondan dahi düzəltmək arzunuz o kişini müzakirə obyektinə çevirir. Bu da çox gizliləri üzə çıxarır. Bu günkü şəraitdə buna qəti ehtiyac yoxdur. Onsuz da tariximiz qara ləkələrlə doludur. Mən ümumiyyətlə sizin müsahibənizdə S.Vurğunu böyük göstərəcək bir cümlə görmədim. Onu başa düşdüm ki, siz də Səməd Vurğun kimi Stalinistsiniz. Vallah, yatmısınız kommunizm beşiyində. O Stalin ki bizi millət olaraq tanımadı, 114 kv kilometrlik ərazidən əlimizdə 66 kv kiolmetri qalıb, yalnız 37-ci ildə 36 min nəfər ziyalımızı məhv edib. Gürcüstandan bir nəfər qadının əsgərliyə getmədiyi halda Azərbaycan qadınını orduya göndərib genefonumuzu məhv etməkdən zövq alırdı. Deməyəsən Stalin sizin dostunuz imiş, xəbərimiz olmayıb. Və yaxud kommunist rejiminə aiqsiniz. Bu dediklərinizin bizim polemikiyaya nə dəxli var? Başa düşmürəm. Kommunist partiyasının biletini öləndə də döşünüzdə saxlamağın bizim söhbətimizə nə dəxli var? Səməd Vurğunu müdafiə edə bilmədiyiniz üçün cəfəngiyat danışmağınızı arqumentmi sayırsınız? Çox təəssüf edirəm ki, Səməd Vurğunun belə müdafiəçiləri var. O ki qaldı bugünkü gerçəklikdən şikayətinizə, bunun mətləbə heç dəxli yoxdur, ünvanı çaş salmısınız. Deyir aşığın sözü qurtaranda neynim-neynim deyir.Ziya Məmmədov belə gəldi, oliqarxlar elə getdi, kiminsə xaricdə mülkü var, bankda pulu var və s. bu kimi cəfəngiyat.  Yaxud, məni təhqir etmək üçün “it hürər, karvan gedər” və s. və i.a. Sizdə bir balaca mədəniyyət olsaydı, tanımadığınız adam haqqında bu kimi epitetləri işlətməzdiniz. Əgər bir balaca düşünmək qabiliyyətiniz olsa, başa düşərsiniz ki, bugünkü mənəvi yoxsulluğun da cavabdehi S.Vurğun və s. Vurğun məddahlığıdır. O elə bir ənənə qoyub ki, əgər yaltaqlanmasan acından öləcəksən, yaşamaq istəyirsənsə yaltaqlan.Niyə Musa Yaqub təbliğ olunmur, Baba Vəziroğlu gündə Səməd Vurğun səviyyəli şeirlərlə güldən bülbüldən danışır. Niyə Ramiz Rövşən, Rüstəm Behrudi reklam olunmur, nəğməkarlar millətin qulağını yara edir. Hörmətli Vurğun sevərlər bir balaca düşünsəniz, görərsiniz mənəvi boşluğumuz yalnız bu günün fəsadları deyil, onun kökü daha dərinə gedir. Bu yoxsulluqdan xilas olmaq lazımdır, yalançı qəhrəman düzəltmə əsri keçib. Bunu düzgün dərk etmək üçün “Mən”lik şüuruna sahib olmaq lazımdır. Mənlik şüuru insanın özünə doğru yönəltdiyi şüurdur. Onun hal-əhval adlanan birinci forması insanın öz varlığını elementar şəkildə başa düşməsinə və özünü onu əhatə edən insanlar sırasına daxil etməsinə əsaslanır. Mənlik şüurunun ikinci səviyyəsi insanın öz-özünü hər hansı bir insan birliyinə, ayrıca bir mədəniyyətə məxsus olan varlıq kimi dərk etməsi ilə bağlıdır. Bu prossesin inkişafının ən yüksək səviyyəsini mənlik şürunun yaranması təşkil edir. Bu səviyyədə insan öz “məninin” digər şəxslərdən oxşar və fərqini-özünün nadir varlıq olmasını və təkrar olunmazlığını, hərəkət və davranışları üçün məsuliyyət daşımasını, onlara nəzarət etməyini və onların düzgün qiymətləndirməyin vacibliyin dərk edir. Mənlik şüuru həm özünü qiymətləndirmə və həm də özünə nəzarətdir. İnsanın özünü dərk edə bilməsi üçün özünü kənardan görməyi bacarmalıdır. Özünü görə bilməsi üçün insanda irəlicədən mənlik şüurunun müəyyən forması olmalıdır. İnsanın özü-özünə münasibəti onun digər adamlara münasibəti ilə müəyyən olunur. Özünü qiymətləndirmə baxımından hissə qapılıb təpəyə dağ deyiriksə və ya körpə uşaq kimi mənim atam dünyanın ən nəhəng şəxsiyyətidir, yaxud mənim sevdiyim şairi hamı sevməlidir, çünki o mənim atamdır, ya şairimdir. Hər şeydən əvvəl o sevgi obyektinin özünü gülüş obyektinə çeviririk. Bu baş verməsin deyə şüur anlayışında bir özünü nəzarət də var.Yəni doğurdanmı mənim vəsf etdiyim şəxs dahidir. Bəs o tarix yaratmış şəxsiyyətlər onda kimdir?”                                                                                                                                                                                            


mənbə : moderator.az



Şərh yazılmayıb.

Şərh yaz.








           
MARAQLI
Maraqlı
- Sitemap - musavat son xeberler Son Xeberler - Son Xəbərlər, yeni musavat, müsavat, musavat qezeti xeberler