Musavat.az
Musavat.az




Müsavat » Xeberler» Xeber

Saxta dollar harada ve nece hazirlanir –

01 Aralık 2016
6:24 am

– xeber –

Manatın dollara nisbətdə getdikcə dəyər itirməsi ölkədə həm də dollar qıtlığına səbəb olur. Bundan istifadə edən işbazlar “qara bazar”da dolları baha satmaqla yanaşı, dövriyyəyə saxta dollarlar da buraxırlar.
Ötən günlərdə Daxili İşlər Nazirliyinin yaydığı məlumatda qeyd olunub ki, Bakı şəhər sakini Həcər Əliyeva Nəsimi rayonu ərazisindəki banklardan birində 1 ədəd 100 dollarlıq saxta əsginazı dəyişdirmək istəyərkən saxlanılıb.
Ekspertlər bildirirlər ki, hazırda Azərbaycanda dollara tələbat yarandığı üçün bura bazar üçün əlverişlidir.
Bəs dünyada saxta dollar harada və necə kəsilir?
Xarici medianın araşdırmalarına görə, dünyada işbazlar daha çox 20 dollarlıq saxta əsginazlar kəsməyə üstünlük verirlər. Eyni zamanda dövriyyədə 1 dollarlıq saxta əsginazlara da çox rast gəlinir. Bunun səbəbi kimi qeyd olunur ki, dəyəri az olan əsginazlara alış-veriş zamanı bir o qədər də diqqət edilmir.
Yəni qarşı tərəf çox az hallarda pulun saxta olub-olmamasını yoxlayır. Nəticədə isə həmin əsginaz pulun həqiqiliyini yoxlayan aparata və ya banka gedənə qədər dövriyyədə qalır. Saxta pulun banka çatması ilə onun dövriyyədən çıxması baş verir…
Çap aparatlarının və digər bu kimi texnologiyanın inkişafından sonra dövriyyədə saxta pullara daha tez-tez rast gəlinir. Bunu önləmək üçün bəzi aparatlara xüsusi sistemlər də quraşdırılıb. Belə bir əhvalat da var ki, Kembric Universitetinə “Xerox” markalı rəngli çap aparatı gətirilib. Tələbələrdən biri aparatı yoxlamaq üçün dərhal cibindəki pulu daxil edərək, çap etmək istəyib. Lakin aparat pulun surətini çıxarmayıb, əvəzində saxta pulun qeyri-qanuni olması ilə bağlı xəbərdarlıq çıxıb.
Bu baxımdan ekspertlər hesab edirlər ki, Avropada və Amerikada demək olar ki, saxta pul kəsiminin qarşısı alınıb. Eyni zamanda insanların artıq ödənişi kartı vasitəsilə etməyə üstünlük vermələri də, necə deyərlər, saxta pul kəsənlərin bazarını öldürüb. Buna görə də hazırda dünyada saxta pula daha çox Afrika ölkələrində rast gəlinir.
Ümumilikdə isə saxta pul çapına maneə törətmək üçün mərkəz banklarının hansı texnoloji tədbirlər almaları hələ tam olaraq bilinmir.
İşbazlar proqramlarla düzəltdikləri gerçək pul surətini müxtəlif maddələrə salaraq (qəhvə, yumurta ağı və sairə) bir qədər keyfiyyətini və rəngini dəyişirlər. Nəticədə isə eyni nömrəli saxta pullar yaradırlar. Bildirilir ki, dünyada təxminən 200 milyon saxta dollar dövriyyədədir. Dünyada cəmi 800 milyard dollar kağız pulun dövriyyədə olduğunu düşündüyümüzdə bu yetərincə böyük rəqəm sayılır.
Saxta pulu ilk ələ verən orijinal pulla eyni maddədən ibarət ola bilməməsidir. Buna görə də saxtakarlar çıxardıqları saxta pulu barlarda, restoranlarda müştərinin ən sıx olduğu saatda kassaya verirlər. Bildirilir ki, Avropada bir çox fast-food restoranı bu səbəblə 20 dolların üzərindəki banknotları qəbul etmir.
Bir məqam da var ki, saxta pul, türklər demiş, atəş kimidir və düşdüyü yeri yandırır. Kimin əlində tutulursa, onun üstündə qalır. Bu işin kökünü araşdırdıqda, problemin başlanğıcının daha qədim dövrlə bağlı olduğunu görmək olur. Belə ki, iddia olunur ki, 18-ci əsrdə İngiltərə-Amerika çəkişməsi dövründə ingilislər saxta dollar kəsərək, Amerika iqtisadiyyatını çökdürməyə çalışıblar.
Həqiqi dollar…
Hər nə qədər “kağız pul” desək də əslində pul kağız deyil. Amerika dolları 1879-ci ildən bəri kətan – pambıq qarışığı bir maddədən çıxarılır. Həqiqi ABŞ valyutasının tərkibində 25 faiz kətan və 75 faiz pambıq var.
Həqiqi dollar da istifadəsindən asılı olaraq, müəyyən bir müddət sonra yararsız hesab edilərək, dövriyyədən çıxarılır. Təhlillərə görə, ən qısa ömürlü əsginaz 1 dollardır. Bu pul çox istifadə edildiyi üçün təxminən18 ay sonra dövriyyədən çıxır. 50, 100 dollarlıq əsginazlar isə təxminən 9 il dövriyyədə qala bilir. Pulların yalnız 4 min dəfədən artıq qatlanıb açıldıqdan sonra cırıla biləcəyi söylənilir.
Ekspert Rauf Ağayev mövzu ilə bağlı musavat.com-a bildirib ki, saxta pulun tarixi, demək olar ki, həqiqi pulun ortaya çıxması ilə eynidir:
“Saxta pulun hazırlanması ilə bağlı dövlətlər səviyyəsində çox böyük cəzalar tətbiq olunub. Dünya səviyyəsində saxta pullar içərisində ən çox rast gəlinən dollardır. Ölkədən asılı olmayaraq harada şəraiti qura bilirlərsə, orada saxta pulun hazırlanmasını həyata keçirirlər. Daha çox hazırkı dövrdə ərəb, Afrika ölkələrində bu cür saxta pullara rast gəlinir. Vaxtilə İraqda çap olunan saxta dollar, ”ən yaxşı saxta dollar" hesab olunurdu. Çünki əslindən bir o qədər də seçilmirdi. İqtisadiyyatı çökdürmək üçün çap olunan saxta dollarlar isə tamamilə başqadır. Onu çox çətinliklə gerçəyindən seçmək olur. Vaxtilə İngiltərə iqtisadiyyatını da çökdürmək üçün funt-sterlinqlər dövriyyə buraxılmışdı".
Ekspert bildirib ki, manat olduqca yüksək mühafizə sisteminə malik olan əsginazdır: “Pulda 4 mühafizə sistemi olur. Onlardan birincisi adi insanların müəyyən etmələri üçün olan və pulu tərpədəndə rəngi dəyişən işarədir. Digərləri isə aparatlar, xüsusi işiqlar vasitəsilə müəyyənləşdirilir. Azərbaycan saxta dolların yayılması üçün o qədər də əlverişli yer deyil. Çünki xarici valyutanın miqdarı və əhalinin sayı azdır. Dünyada ən çox saxta pul dəyişən erməni olub. O, 15 milyon dolları dəyişdiyini boynuna alıb. O, dağda sex qurub, orada saxta pul kəsirmiş. Həyat yoldaşı da deyirmiş ki, bəs ərimə həkim resept yazıb ki, dağ havasında çox gəzsin. Ona görə də dağa gedir. SSRİ məkanında ən böyük saxta pul isə Mixail Qorbaçovun Baranov soyadlı sürücüsündə olub. Onun düzəltdiyi saxta pullar Rusiya Daxili İşlər Nazirliyinin muzeyində saxlanılır”.

axar.az



Şərh yazılmayıb.

Şərh yaz.








           
MARAQLI
Maraqlı
- Sitemap BIST 100 endeksi, günün ilk yarısında yüzde 0,59 değer kazanarak sürekli müzayede işlemlerine verilen araya 77.242,79 puan ile girmişti.Sürekli müzayede işlemlerinin tekrar başlamasının ardından yükseliş eğilimini sürdüren endeks, şu dakikalarda yüzde 0,66 artışla 77.300 seviyelerinde bulunuyor. Analistler, öğleden sonra ABD'de başta fabrika ve dayanıklı mal siparişleri olmak üzere açıklanacak verilerin takip edileceğini belirterek, BIST 100 endeksinin 77.800 seviyesinin direnç, 76.000 seviyesinin destek konumunda olduğunu kaydediyor.Spot altının ons fiyatı yüzde 0.2 değer kaybederek bugün güne 1,237.65 dolardan işlem görerek başladı. Havalimanının batısında yer alan ve Gizlani Askeri Üssü'nde de tamamen kontrol sağlandı.Doğu cephesinden ilerleyen federal polis güçleri ve özel kuvvetler askerleri, havalimanı yakınındaki Elbu Seyf köyünü hafta başında terör örgütünden geri almıştı.Güney cephesinden ilerleyerek geçen yıl kentin tamamen kuşatılmasını sağlayan İran destekli Şii milisler Haşdi Şabi grubu da batı cephesinden ilk saldırıyı Çarşamba günü başlatmıştı. Telafer çevresindeki köylerde yoğun çatışma var.Bu arada Musul’un batısından ilk tahliye haberi geldi. El-Memum bölgesinden DEAŞ'ın kalkan olarak kullanmak için alıkoyduğu bin 508 kişi tahliye edildi. -Irak Göç ve Göçmenler Bakanlığınca kentin batısından tahliye edilen bin 508 kişilik ilk grup, Kayyara kasabasındaki kamplara yerleştirildi.Kapalıçarşı altın fiyatlarına göre çeyrek altın fiyatı bugün 192 lira, altın gram fiyatı ise 117 lira seviyesinde.Altın fiyatları ABD'den açıklanan pozitif verilerin ardından yatırımcıların riskli varlıklara geri dönüş yapmasıyla beraber dün geriledi. Spot altının ons fiyatı yüzde 0.2 değer kaybederek 1,237.65 dolardan işlem görürken, dün yüzde 0.7 değer kazanmıştı.KAPALIÇARŞI ALTIN FİYATLARIİstanbul Kapalıçarşı'da 24 ayar külçe altının gram satış fiyatı 116,75 lira, Cumhuriyet altınının satış fiyatı ise 780,00 lira oldu.Bu yıla en hızlı başlayan yatırım aracı altın oldu. 3 yıl yatırımcısına kaybettiren altın, Aralık ayında başladığı yükselişi bu yıl hızlandırdı. Peki altın fiyatları 3 yıllık kayıbın ardından nasıl yükselişe geçti? Altın fiyatları neden yükseliyor? Altın yorumlarını aşağıdaki playerdan izleyebilirsiniz.Analistler, bugün ABD'de açıklanacak ADP istihdam raporunun altın fiyatları üzerinde etkili olabileceğini belirterek, teknik olarak altının onsunda 1.210 doların destek, 1.250 - 1.255 dolar bandının ise önemli direnç seviyeleri olarak takip edileceğini kaydediyor. Altının gram fiyatında ise 116 seviyesinin izleneceğini dile getiren analistler, bu seviyenin altında kalınması durumunda düşüşün ivme kazanabileceğini, olası yükselişlerde ise 118 direncinin gündeme gelebileceğini tahmin ediyor.çarşambaAnalizciler, ABD'de üretimin azalacağına ve OPEC ile OPEC dışı üreticilerin birlikte kararlar alabileceğine ilişkin beklentilerin petrol fiyatlarında yukarı yönlü hareketleri destekleyen ana etkenler olduğunu ifade ediyor.günü 39 dolar sınırına yükselen Brent petrolün varil fiyatı, haftanın ilk işlem gününde 39,47 dolara kadar yükseldikten sonra şu dakikalarda 39,11 dolar seviyelerinden işlem görüyor. Brent petrol son olarak 11 Aralık 2015 tarihinde 39,71 dolara kadar yükselmişti.Avrupa'da tarafında ise piyasalar bu hafta Avrupa Merkez Bankası (AMB) faiz kararı ve Euro Bölgesi büyüme verisini bekliyor. Analistler, 10 Mart’taki AMB toplantısında alınacak yeni önlemlere yönelik beklentilerin arttığını belirtiyor. Bugün İuro Bölgesi'nde Sentix yatırımcı güveni açıklanacak. Cuma günü Almanya'da DAX 30 endeksi yüzde 0,74, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,92 ve İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,13 prim yaptı.Amerika'da BÜYÜME HEDEFİ REVİZE EDİLDİAsya'da hafta sonu gerçekleşen Çin Ulusal Kongresi'nin yıllık toplantısında ülkenin büyüme hedefinin yüzde 7 civarından yüzde 6,5 - 7,0 aralığına düşürüldüğü kaydedildi. Çin'deki gelişmeler sonrasında Şanghay bileşik endeksi şu dakikalarda yüzde 0,32 yükseldi. Japonya'da Nikkei 225 endeksi ise yüzde 0,61 düşüşle 16.911,32 puandan kapandı.Analizciler, bu hafta yurt içinde sanayi üretimi ve ödemeler dengesi verilerinin izleneceğini, yurt dışında ise AMB toplantısı ve ABD verilerinin takip edileceğini dile getiriyor.Teknik açıdan BIST 100 endeksinin 77.800 seviyesinin direnç konumunda olduğunu aktaran analistler, 76.300 ve 75.500 seviyelerinin destek olarak öne çıktığını vurguluyor. musavat son xeberler Son Xeberler - Son Xəbərlər, yeni musavat, müsavat, musavat qezeti xeberler