Musavat.az
Musavat.az




Müsavat » Xeberler» Xeber

“Rasputin ilk “qanuni oğru”, qarabağlı “Pantera”ya yalvardı…”- Milli mason lideri ile söhbet…

21 Ağustos 2016

2:12 pm


21/08/2016 [18:11]: xeber –
IV yazı  Söhbətimızın ötən hissəsini ilk “vor-zakon” olan “Pantera”(“Bəbir”) ləqəbli həmyerlimizin  Peterburqun general-qubernatorunun qaynı oğlunu qətlə yetirdiyinə görə 10 il müddətinə Tümen vilayətinin Tobolsk şəhərinə həbsə göndərilməsində bitirmişdik. Yazının əvvəlini buradan oxuya bilərsiniz: http://www.moderator.az/news/148695.htmlÖncə onu da  qeyd edək ki, milli mason lideri Oqtay Eldəgəzlə söhbətlərdən “oğru” dünyasına aid rus dilində olan bir çox  jarqonların Azərbaycan türkcəsindəki qarşılığını da öyrəndik. İrəlidə yeri gəldikcə bunlarla tanış olacağıq.Türmə mühitində ilk “razborka”ları da “Bəbir” başlatdı… …Tobolskdakı türmə rəhbərliyi Ürfan bəyi nə meşəqırma işinə göndərə bilir, nə iç qayda-qanunlara uyuşmayan sərbəst davranışının qarşısını ala bilir, nə də dustaqlar arasındakı çəkişmələrdə  özbaxım(“samosud”) ədalarından yayındıra bilirdi. Hər ay atıldığı türmə (almanca “kartser”) əzabları da ərən kişini sındıra bilmədi. Müddətinin ikinci sənəsində türmədə elə xoş ovqat yaranmışdı ki, sanırdın, bura talesiz, biçarə adamların  cəza yeri yox, ciddi intizam və təmizlik hökm sürən ordu qışlağıdır. Qarabağlı məhbus öncə ona toxunmaq istəyənləri qolunun zoruyla susdururdu, bundan sonra cəngəllik həvəskarları onun qabağından qaçırdılar. Ürfan bəyin belə pərvərişləri hamıya əyan olandan sonra  dərdlilər, təhqir edilənlər onun köməyinə sığındılar. Onun ədalətli, dəmir məntiqli hökmlərinə qeyd-şərtsiz əməl etməyə başladılar. Baş vermiş müxtəlif qalmaqalların həlli zamanı o, açıqlama (“razborka”) istilahını dövriyyəyə buraxan ilk şəxs kimi bu toplanışın çıxardığı qərarın qətiliyini, ona sözsüz əməl olunmasını təsbitləndirdi. Kolanı tayfasının yetirməsi dustaqları 4 təbəqəyə böldü… Azərbaycanlı “Pantera” Rusiya və ümumiyyətlə, dünya dustaq mühtində ilk dəfə olaraq məhbusları  4 dəyişməz təbəqəyə bölmüşdür:1.Qanunda oğru oturanlar (“vorı v zakone”) (təbii ki, onda Ürfan bəy özü bu təbəqədə yeganə idi);2.Oğrudaşlar(“obşak”);3. Həriflər(almanca “frayer”);4.“Sudaklar”(“Sudaki” sözündən olub cinsi, oturuşu-duruşu bilinməyən balıq növünə işarədir).Ürfan bəy elə türmədəcə yazdığı bu bölgüsünün həyata vəsiqəsini hər incəliyinədək təcrübi olaraq həyata keçirmişdir. “Pantera”  “vor-zakonlar” və “abşaklar” üçün 12 maddəlik qanun yazdıHər təbəqənin qanunlarına dair qısa şərhə keçək:“Qanunda oğru oturanlar” üçün prinsiplər:1.Vor-zakonun, yəni qanunda oğru oturanın vətəni yoxdur.2. O, milli fərqlər tanımır.3. Nə dövlət idarələrində, nə mülki işlərdə, nə də muzdlu zəhmət sahəsində çalışır.4. Orduda xidmət etmir.5. Mümkün olduqca evlənmir.6. Dostun, tanışın, qohumun, hətta atasının və qardaşının mövcudluğunu əsas götürmür.7. Açıqlamanın (“razborka”) hökmlərini pozanlara qarşı vuruşur.8. Öz təbəqə həmkarının yanına silahsız gedir.9. Həriflərin və “sudak”ların qanuni qayğılarını çəkir, onları ədalətsiz zorakılıqlardan qoruyur.10. “Sudak”ların münaqişələrini  hakim kimi həll edir.11. Daxili ölüm hökmlərini və başqa ağır açıqlama cəzalarını əzmlə, çəkinmədən yerinə yetirir.12. “Qanuni oğru”ların yalnız öz təbəqələrindən olan tərəfindən qətlə yetirilməsi, yaxud başqa cəzaya məruz qalmasının icrasını unutmur.Eyni qaydalar oğrudaş (“abşak”) təbəqəsinə də aiddir.Hərif və “sudaklar”ın vəzifələri…Həriflər (“frayerlər”)  türmə rəisliyinin təyin etdiyi işi sözsüz icra edən başıaşağı məhbuslara deyilir ki, onlar zəhmətləri və ya digər yollarla qazandıqları nemətlərlə “vor-zakon”ları dolandırmalıdırlar. “Sudak”lar həriflərin elə bir qismidir ki, buraya kişi əyləncəsi olanlar, əxlaqsızlar, aravuranlar(”stukaçlar”) şamil edilir. Onlar da “qanuni oğrular” qarşısında eyni vəzifəni yerinə yetirməlidirlər…Hərifi döydüyünə görə “Bəbir”  yekəpər rusu əzişdirdi… Həmyerlimizin türmədə qoyduğu yeni qaydalar tam gerçəkləşən günlərdə 46 saylı Tobolsk həbsxanasına yeni bir dustaq gətirdilər. Elə birinci gün bu gövdəli, pəhləvan cüssəli, gözəl bənizli, saqqallı məhbus həriflərdən birini nahaqdan yumruqlamışdı. “Pantera” açıqlamanın sərt qərarıyla bu “bərkgedən”i o ki var, əzişdirdi. Məhz belə prinsipiallığına, haqsevərliyinə  görə dustaqlar onu sevir, əlləri içində saxlayırdılar.  Azərbaycan oğlu “Pantera”nın türmədə yaratdığı yeni qayda-qanunlara rəis Kotlyarevski göz yummağa məhkum idi. Çünki həbsxanadakı nizam-intizam, sakitlik, meşəqırımındakı yüksək əmək göstəriciləri ona yuxarıdan təşəkkürlər qazandırırdı.Nəhayət, yazının birinci hissəsində xatırlatdığımız kimi, 1899-cu ilin əfv fərmanından sonra Ürfan Yusifli yenə öncəki həyat tərzinə qayıtdı. Az keçmiş, heç bir şey olmamış kimi həmyerlimizin Peterburqdakı nüfuzu öz yerini tapdı.“Peyğəmbər” “Pantera”nın qarşısında niyə diz çökdü?Ürfan bəy elita nümayəndələriylə də oturub-durduğundan Rusiyada baş verən hər bir ciddi hadisədən vaxtında xəbər tuturdu. 1902-ci ilin qışından qulağına dəyirdi ki, Tümen vilayətinin Pokrovskoye kəndindən bir at oğrusu özünü “şəfaverən”, “müqəddəs rahib”, “peyğəmbər” adlandıraraq, guya gələcəyi gördüyünü bəyan edərək insanları barmağına sarıyır. Qriqori Yefimoviç Novıx ad-soyadlı bu kəndli zorakılıqla, fırıldaqla sadəlöhv adamları aldadırdı.  Günlərin bir günü  Peterburq məclislərindən birində “Bəbir”lə “peyğəmbər”in yolu kəsişdi.  Ürfan bəy onu dərhal tanıdı. Sən demə, keçmiş  kəndli-mujik qarabağlı balasının türmədə bir hərifi döydüyü üçün haqlı yerə əzişdirdiyi həmin pəzəvəng rus imiş. At oğurluğuna görə iki il iş almışdı. “Müqəddəs” rahib “Pantera”nı tanıyandan sonra ayaqlarına düşüb yalvardı ki, sirri açmasın…. Azərbaycanlının döydüyü at oğrusu  Nikolayın sarayına necə yol tapdı? Kəndində və mərkəzi şəhərlərdə qadın-qız zinakarlığıyla tanınan bu şəxsə arxasınca “Rasputin” (əxlaqsız) deyirdilər. 1904-1905-ci illərdə Rusiya əsilzadələri içərisinə, 1907-ci ildən sonra isə Nikolay sarayına da yol tapdı fırıldaqçı Rasputin. Dünyanın gərdişinə bir bax ki, at oğrusu sarayda böyük nüfuz qazanaraq dövlət işlərinin həllinə təsir göstərirdi. Hökumət, kilsə idarələrində vəzifəli şəxslər belə, onun məsləhəti ilə təyin və azad olunurdular. Çar və xanımı Aleksandra (ona nənəsinin adı ilə “Yelizaveta” da deyirdilər) Fyodorovna qatı dindar olduqlarından “uzaqgörən, müqəddəs rahib” cildinə girmiş at oğrusu sarayda meydan sulamaqda çətinlik çəkmir, hətta açıq-saçıq imperatriça Aleksandra ilə baş-yastığa qoyurdu… Nəzərə alsaq ki, Ürfan bəy də bütün saray tədbirlərinə dəvət alırdı, onda iki qoçun başının bir qazanda qaynamayacağı hamıya bəlli idi…Rövşən Lənkəranskinin sələfini Türkiyəyə hansı ruzigar apardı?Bəs  azərbaycanlı “Pantera” ilə sibirli at oğrusu Rasputinin ziddiyyətləri nə ilə sonuclandı?  Rövşən Lənkəranskinin sələfi Ürfan Yusiflini Türkiyəyə hansı ruzigar aparıb çıxardı? Qarabağlı ilk “qanuni oğru” harada həlak oldu? Bu və ya digər ağlagəlməz  məqamlarla yazımızın növbəti hissəsində tanış ola bilərsiniz, inşallah…(ardı var…)Sultan Laçın  


mənbə : moderator.az



Şərh yazılmayıb.

Şərh yaz.








           
MARAQLI
Maraqlı
- Sitemap - musavat son xeberler Son Xeberler - Son Xəbərlər, yeni musavat, müsavat, musavat qezeti xeberler