Musavat.az
Musavat.az




Müsavat » Xeberler» Xeber

Professor Zerdabinin neşini nece tapdı? – Facieli tarix

22 Temmuz 2016

7:44 pm


22/07/2016 [23:43]: xeber –
Böyük maarifçi Həsən bəy Zərdabi 1875-ci il 22 iyul tarixində “Əkinçi” qəzetinin ilk sayını çapdan çıxardı. Bu tarix sonradan Azərbaycan Milli Mətbuat günü kimi qeyd olundu. Həsən bəy Zərdabi bir alturist şəxsiyyət kimi qəzetinin çapı üçün olmazın əziyyətlər çəkdi. Bu fədakarlıq və onun mənfi nəticələri 1907-ci ilin noyabrın 28-nə qədər, yəni ölüm tarixinə qədər onu izlədi. Amma maraqlı məqam ondan ibarətdir ki, bütün həyatı boyu çətinliklərlə üzləşən Həsən bəy öləndən sonra da rahatlıq tapmadı. Nəşi I Fəxri Xiyabandakı indiki mənzilinə çatanadək iki yerdə basdırıldı. Hətta nəşinin qalıqları 1957-ci ildə müəyyən müddətdə yeşikdə gizli saxlanıldı.sayt Həsən bəy Zərdabinin dəfni ilə bağlı maraqlı bir məqamı diqqətə çatdıracaq.1957-ci il… Bir qrup alim Azərbaycan SSRİ Mərkəzi Kommunist Partiyasının ideoloji katibi Şıxəli Qurbanovdan Zərdabinin yubileyi üçün icazə alır. Yubiley tədbirləri içərisində onun nəşinin Fəxri Xiyabanda dəfn edilməsinə də toxunulur. Elə bu zaman alimlər (Abbas Zamanov, Ziyəddin Göyüşov, Mirəli Axundov) böyük bir problemlə üz-üzə qalırlar. İndi nə etməli? Düz, 50 il bundan əvvəl, yəni, 1907-ci ildə dünyasını dəyişən Zərdabi Bibiheybət qəbiristanlığında dəfn olunmuşdu. O zaman Bakıda heç vaxt rastlanmayan izdiham Zərdabini son mənzilə yola salmışdı. Lakin sonradan vaxt keçir, vədə ötür, Bibiheybət məzarlığını yol çəkmək adı ilə uçururlar. Xəbər də verirlər ki, burada kimin ölüsü varsa, gəlib nəşini götürüb başqa yerlərdə dəfn etsinlər. Zərdabinin isə o zaman, konkret olaraq, 1937-ci ildə Bakıda kiçik qızı Qəribsoltandan başqa kimsəsi yox idi. Qəribsoltan da başına gələn faciələrdən sonra dərin sarsıntı keçirmiş, əsəb xəstəsi olmuşdu. Amma heç nəyə baxmayaraq, atasının nəşinin arxasıyca, Bibiheybətə gedir. Nəşin qalıqlarını bir yeşiyə yığıb nömrələyib ona verirlər. Təsəvvür edin ki,kimsəsiz Qəribsoltan özü fəhlə tutub, məzarı qazdırır və atasının sümüklərini yeşiyə yığır. Bu qədər ağır dəqiqələrdə ona həyan olan bir bəni-insan da tapılmır.Bir neçə yerə müraciət edən Qəribsoltan axırda tamamilə stressin qurbanına çevrilir. Nəşin qalıqları olan yeşiyi evinə gətirir. Təsəvvür edin, bir müddət həmin sümüklər çarpayının altında qalır. Ondan sonra biçarə Qəribsoltan yenə fəhlə tutaraq təkbaşına atasının nəşinin qalıqlarını elə yeşik qarışıq anası Hənifə xanımın məzarının ayaq hissəsində basdırır. Hənifə xanımın məzarı isə Bakının adi məzarlıqlarının birində olur.Amma xoş təsadüfdən sonra, alimlər qrupu bu faktın üstünü açırlar. Təkcə, Hənifə xanımın məzarının harada olması dəqiq konturları ilə onlara lazım olur. Bunu isə , yalnız Qəribsoltan bilirdi. Üç alim vəziyyəti bilsələr də,on ümid kimi Qəribsoltan xanımın yanına gedirlər. Əsəbləri tamamilə pozulan Qəribsoltan alimlərin üstünə acıqlanır. O, “indi də sümüklərindən əl çəkmirsiz?” deyərək, onların suallarını cavabsız qoyur. Sonda, ailəyə yaxın olan Rauf adlı birinin köməyi ilə məzarın təxmini yerini öyrənirlər.1957-ci ildə Bakının kənar qəbiristanlıqlarından birində professor Abbas Zamanov bir qrup tələbəsi ilə böyük çətinliklə də olsa Zərdabinin məzarını axtarmağa başlayır. Əlinə bel alan professor uzun müddət xəyal qırıqlığı yaşayır.Qəbiristanlığa deyilən yerdə çox axtarırlar, lakin bir şey tapa bilmirlər. Axırda tələbələrdən birinin kənar bir yerdə ayağı nəyəsə ilişir. Bir az dərindən qazandan sonra məzarın ayaq tərəfində taxta yeşiyin olduğunu görürlər. İçində sümükləri görəndə nə tələbələr, nə də alim göz yaşlarını saxlaya bilmirNəhayət Zərdabinin sümüklərini Fəxri Xiyabana gətirib dəfn edirlər. Daha sonra, Həsən bəy Zərdabinin məzarı üstünə büst də qoyulur”.Elmin Nuri




Şərh yazılmayıb.

Şərh yaz.








           
MARAQLI
Maraqlı
- Sitemap - musavat son xeberler Son Xeberler - Son Xəbərlər, yeni musavat, müsavat, musavat qezeti xeberler