Musavat.az
Musavat.az




Müsavat » Xeberler» Xeber

Orta esrlerde itmiş dövlet tapıldı – Azerbaycanda

14 Temmuz 2016
4:32 pm


14/07/2016 [20:23]: xeber –
Tarixçilərin axtardıqları Mahmudabad şəhəri Masallı rayonunun Eminli kəndi ərazisində mövcud olub.Həmdullah Qəzvininin yazdığına görə, tarixdə mövcud olmuş Mahmudabad şəhərini Elxani hökmdarı Mahmud Qazan xan öz adı ilə  adlandırmışdır. Bəcrəvandan 20 fərsəx (təqribən 140 km), Ərdəbildən 40 fərsəx (təqribən 280 km) məsafədə yerləşirdi. Mahmudabad şəhəri Güştasfi mahalının sənətkarlıq və ticarət mərkəzi olmuşdur. 1555-ci ildə Mahmudabadın hakimi Şərəfxan Bidlisi idi. Mahmudabad zərbxanasında Şirvanşahlar adından pul kəsildiyi də məlumdur. 1394-cü ildə Teymurun qoşunları, 1500-cü ildə isə I Şah İsmayılın qoşunları Mahmudabad yaxınlığında qışlaması barədə tarixi faktlar mövcuddur. Tarixdən o da məlumdur ki, Ağqoyunlularla Teymurilər arasında vuruşmalardan biri də  Mahmudabad yaxınlığında baş vermişdir (1468/69-cu ildə). Ehtimal ki, XVII-XVIII əsrlərdə feodal ara müharibələri nəticəsində paytaxt Mahmudabad şəhəri tənəzzülə uğramışdır. Son dövrlər tarixçilər Mahmudabad şəhərinin Azərbaycanın hansı ərazisində yerləşməsi barədə bir çox mülahizələr irəli sürsələr də bu mülahizələri təsdiq edən faktlar ortaya qoya bilməmişlər. Belə ki, bəzi tarixçilərə görə bu şəhər Səlyan, bəzilərinə görə isə, Masallı rayonunun (Mahmudavar kəndi) ərazisində  ola bilərdi. Bu məqsədlə Qırxçıraq (Şirvan) və Mahmudavar kəndləri ərazisində arxeololji qazıntılar aparılsa da konkret qərar verilə bilməmişdir.Son dövrlər Masallı rayonunun Eminli kəndinin  tarixi ilə bağlı apardığım arxiv  araşdırmaları nəticəsində çox qiymətli məlumatlar üzə çıxardım. Belə ki, əldə etdiyim sənədlər  mənə yuxarıda bəhs etdiyim Mahmudabad şəhərinin mövcud olduğu yer  haqqında  dəqiq informasiyalar verdi. Sənədlərdən məlum oldu ki, XX əsrin əvvəllərinə qədər Eminli kəndinin adı Mahmudlu olmuşdur. 1849, 1863, 1873, 1886-cı illərdə Çar hökumətinin tərtib etdiyi əhalinin siyahıya alınmasında da kəndin adı Mahmudlu yazılmışdır. Belə ki, 1849-cu il siyahıya almasına görə, Mahmudluda  147 tüstü (ev) olmuş, 429 kişi yaşamışdır (qadınlar siyahıya alınmayıblar). Həmin ildə kənddə 147 ailə olmuş, 99 subay kişi, 10 nəfər isə yetim uşaq qeydə alınmışdır.1863-cü il siyahıya almasına görə, Mahmudluda 143 tüstü olmuş, 936 nəfər əhali (o cümlədən 516 kişi, 420 qadın) yaşamışdır.1873-cü ildə Mahmudluda 1068 nəfər əhali (598 kişi, 470 qadın) yaşamışdır.Əhali əsasən heyvandarlıq, taxılçılıq, balıqçılıq, ovçuluq, gəmiçilik, çəltikçilik və tərəvəzçiliklə məşğul olmuşdur.Mənbə: Azərbaycan Milli Arxiv İdarəsi, fond 43;  siyahı 2;  saxlanma vahidi 7201.  1918-ci ildə Mahmudlunun adı dəyişilərək, kənd sakini, zəngin xeyriyyəçi  Emin Eminalı oğlunun (1781 – 1854) şərəfinə Eminli adlanmışdır.  Kənddə eminlilər, mahmudlular, abaslılar (onlara iranlılar da deyilir),salmanlılar, dəlivəlililər adlı nəsil və tirələr məskunlaşmışlar.Qədim Mahmudlu (Eminli) kəndi təbii cəhətdən zəngin, bol məhsullu, strateji cəhətdən möhkəm bir yerdə, həmçinin Xəzər dənizinin sahilində yerləşdiyi üçün ən qədim zamandan yaşayış üçün çox əlverişli olmuşdur. Coğrafi mühit, şübhəsiz, cəmiyyətin inkişafının daimi və zəruri şərtlərindən biridir və bu mühit, əlbəttə, cəmiyyətin inkişafına təsir edir, cəmiyyətin inkişafının gedişini sürətləndirir və ya ləngidir.Mahmudlu dəniz kənarında yerləşdiyi üçün, liman kəndi olaraq, Azərbaycanın şərq, qərb, şimal və cənub arasındakı əlaqəsində çox mühüm mövqe tutmuşdur. Bu isə, kənddə mədəniyyətin daha sürətlə  inkişafına təkan vermişdir. Onu da qeyd edim ki, 1960-cı illərdə AMEA-nın Arxeologiya İnsititutunun əməkdaşlarının Eminli (Mahmudlu) kəndi ərazisində mövcud olan Şəhriyar qalasında apardıqları arxeoloji qazıntılar zamanı neolit və eneolit dövrünə aid küp qəbirlər, tuncdan hazırlanmış bıçaq, xəncər, nizə, müxtəlif qablar və bəzək əşyaları aşkarlanmışdır. Tapılan bu maddi-mədəniyyət nümunələri sübut edir ki, hələ 4-5 min il bundan əvvəl bu ərazidə insanlar toplu şəkildə (cəmiyyət halında) yaşamışlar.  Burada aşkarlanan arxeoloji mədəniyyət nümunələrindən ən əhəmiyyətlisi küp qəbirlərdir. Bu nümunələrin xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, ölülər gildən düzəldilmiş çox iri küplərin içərisində basdırılmışdır. . Küpdə ölü basdırmaq adəti ən qədim dövrlərdə Misirdə, təxminən eramızdan əvvəlki üçüncü minillikdə (Beynənnəhreyndə) şumerlərdə adət imiş. Amma, 1960-cı illərdə aparılan bu arxeoloji tədqiqatda məqsəd itmiş Mahmudabad şəhərinin yerini təsbit etmək olmadığından, həmçinin,  qazıntı aparılan ərazinin (Eminlinin) qədim adının Mahmudlu olması faktı arxeoloqlara məlum olmadığından,  bu mövzuda heç bir rəy yazılmamışdır.Araşdırdığımız arxiv  sənədlərinin və kənd ərazisində yerləşən qalada aparılmış arxeoloji tədqiqatların nəticələri belə bir qənaətə gəlməyə əsas verir ki, yuxarıda bəhs etdiyimiz paytaxt Mahmudabad şəhəri həmin bu Masallı rayonunun  Eminli (Mahmudlu) kəndinin ərazisində olmuşdur. Əlbəttə, qəti və konkret fikir söyləmək üçün daha geniş arxeoloji tədqiqatlara ehtiyac vardır. Qeyd: mövzu barədə geniş məlumatı müəllifin “Eminli Ensiklopediyası” kitabından əldə etmək olar.Paşa Yaqub – tədqiqatçı-yazıçıYazarın arxivi: http://www.moderator.az/search?q=pa%C5%9Fa+yaqub




Şərh yazılmayıb.

Şərh yaz.








           
MARAQLI
Maraqlı
- Sitemap BIST 100 endeksi, günün ilk yarısında yüzde 0,59 değer kazanarak sürekli müzayede işlemlerine verilen araya 77.242,79 puan ile girmişti.Sürekli müzayede işlemlerinin tekrar başlamasının ardından yükseliş eğilimini sürdüren endeks, şu dakikalarda yüzde 0,66 artışla 77.300 seviyelerinde bulunuyor. Analistler, öğleden sonra ABD'de başta fabrika ve dayanıklı mal siparişleri olmak üzere açıklanacak verilerin takip edileceğini belirterek, BIST 100 endeksinin 77.800 seviyesinin direnç, 76.000 seviyesinin destek konumunda olduğunu kaydediyor.Spot altının ons fiyatı yüzde 0.2 değer kaybederek bugün güne 1,237.65 dolardan işlem görerek başladı. Havalimanının batısında yer alan ve Gizlani Askeri Üssü'nde de tamamen kontrol sağlandı.Doğu cephesinden ilerleyen federal polis güçleri ve özel kuvvetler askerleri, havalimanı yakınındaki Elbu Seyf köyünü hafta başında terör örgütünden geri almıştı.Güney cephesinden ilerleyerek geçen yıl kentin tamamen kuşatılmasını sağlayan İran destekli Şii milisler Haşdi Şabi grubu da batı cephesinden ilk saldırıyı Çarşamba günü başlatmıştı. Telafer çevresindeki köylerde yoğun çatışma var.Bu arada Musul’un batısından ilk tahliye haberi geldi. El-Memum bölgesinden DEAŞ'ın kalkan olarak kullanmak için alıkoyduğu bin 508 kişi tahliye edildi. -Irak Göç ve Göçmenler Bakanlığınca kentin batısından tahliye edilen bin 508 kişilik ilk grup, Kayyara kasabasındaki kamplara yerleştirildi.Kapalıçarşı altın fiyatlarına göre çeyrek altın fiyatı bugün 192 lira, altın gram fiyatı ise 117 lira seviyesinde.Altın fiyatları ABD'den açıklanan pozitif verilerin ardından yatırımcıların riskli varlıklara geri dönüş yapmasıyla beraber dün geriledi. Spot altının ons fiyatı yüzde 0.2 değer kaybederek 1,237.65 dolardan işlem görürken, dün yüzde 0.7 değer kazanmıştı.KAPALIÇARŞI ALTIN FİYATLARIİstanbul Kapalıçarşı'da 24 ayar külçe altının gram satış fiyatı 116,75 lira, Cumhuriyet altınının satış fiyatı ise 780,00 lira oldu.Bu yıla en hızlı başlayan yatırım aracı altın oldu. 3 yıl yatırımcısına kaybettiren altın, Aralık ayında başladığı yükselişi bu yıl hızlandırdı. Peki altın fiyatları 3 yıllık kayıbın ardından nasıl yükselişe geçti? Altın fiyatları neden yükseliyor? Altın yorumlarını aşağıdaki playerdan izleyebilirsiniz.Analistler, bugün ABD'de açıklanacak ADP istihdam raporunun altın fiyatları üzerinde etkili olabileceğini belirterek, teknik olarak altının onsunda 1.210 doların destek, 1.250 - 1.255 dolar bandının ise önemli direnç seviyeleri olarak takip edileceğini kaydediyor. Altının gram fiyatında ise 116 seviyesinin izleneceğini dile getiren analistler, bu seviyenin altında kalınması durumunda düşüşün ivme kazanabileceğini, olası yükselişlerde ise 118 direncinin gündeme gelebileceğini tahmin ediyor.çarşambaAnalizciler, ABD'de üretimin azalacağına ve OPEC ile OPEC dışı üreticilerin birlikte kararlar alabileceğine ilişkin beklentilerin petrol fiyatlarında yukarı yönlü hareketleri destekleyen ana etkenler olduğunu ifade ediyor.günü 39 dolar sınırına yükselen Brent petrolün varil fiyatı, haftanın ilk işlem gününde 39,47 dolara kadar yükseldikten sonra şu dakikalarda 39,11 dolar seviyelerinden işlem görüyor. Brent petrol son olarak 11 Aralık 2015 tarihinde 39,71 dolara kadar yükselmişti.Avrupa'da tarafında ise piyasalar bu hafta Avrupa Merkez Bankası (AMB) faiz kararı ve Euro Bölgesi büyüme verisini bekliyor. Analistler, 10 Mart’taki AMB toplantısında alınacak yeni önlemlere yönelik beklentilerin arttığını belirtiyor. Bugün İuro Bölgesi'nde Sentix yatırımcı güveni açıklanacak. Cuma günü Almanya'da DAX 30 endeksi yüzde 0,74, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,92 ve İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,13 prim yaptı.Amerika'da BÜYÜME HEDEFİ REVİZE EDİLDİAsya'da hafta sonu gerçekleşen Çin Ulusal Kongresi'nin yıllık toplantısında ülkenin büyüme hedefinin yüzde 7 civarından yüzde 6,5 - 7,0 aralığına düşürüldüğü kaydedildi. Çin'deki gelişmeler sonrasında Şanghay bileşik endeksi şu dakikalarda yüzde 0,32 yükseldi. Japonya'da Nikkei 225 endeksi ise yüzde 0,61 düşüşle 16.911,32 puandan kapandı.Analizciler, bu hafta yurt içinde sanayi üretimi ve ödemeler dengesi verilerinin izleneceğini, yurt dışında ise AMB toplantısı ve ABD verilerinin takip edileceğini dile getiriyor.Teknik açıdan BIST 100 endeksinin 77.800 seviyesinin direnç konumunda olduğunu aktaran analistler, 76.300 ve 75.500 seviyelerinin destek olarak öne çıktığını vurguluyor. musavat son xeberler Son Xeberler - Son Xəbərlər, yeni musavat, müsavat, musavat qezeti xeberler