Musavat.az
Musavat.az




Müsavat » Xeberler» Xeber

Nazirin birinci müavini Xınalığa sefer etdi – Fotolar

03 Ağustos 2016

3:32 pm


03/08/2016 [19:31]: xeber –
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin müvafiq Sərəncamı ilə 2007-ci ildə Quba rayonunun Xınalıq kəndinin tarixi ərazisinin özünəməxsus coğrafi mövqeyinin və unikal memarlıq görkəminin qorunub saxlanılması və mühafizəsinin təmin edilməsi məqsədilə Xınalıq tarixi ərazisi “Xınalıq” Dövlət tarix-memarlıq və etnoqrafiya qoruğu elan edilmişdir.Qoruq yaradılandan sonra nazirlik tərəfindən təxirəsalınmaz tədbirlər ğörülərək ciddi qəza vəziyyətində olan abidələrdə və 94 abidə-evin dam örtüyü bərpa edilmişdir. Son illər mütəmadi olaraq Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin və AMEA-nın Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutu ilə birgə aparılan elmi-tədqiqat işləri və arxeoloji qazıntılar nəticəsində qoruğun ərazisində bir çox yeni abidələr aşkar edilmişdir.Xınalıq – dəniz səviyyəsindən   2300 m   yüksəklikdə   Böyük Qafqaz dağları silsiləsinin Şahdağının yaxınlığında dağlar ilə əhatə olunmuş bir ərazidə yerləşir. Xınalıq etnosunun və dilinin tarixi araşdırmalarına və rəvayətlərə əsaslanaraq kəndin tarixi təxminən 5000 il olduğu müəyyən edilir. Xınalığlılar özlərini Nuh peyğəmbərin nəslindən hesab edilrlər. Rəvayətə görə, tufandan sonra Nuhun oğulları –Sim və Xam müxtəlif yerlərə köç etmiş və yalnız Yafət öz oğulları ilə həmin yerlərdə qalmış və buradan da Qafqaz xalqları törəmişdir.Xınalıqlılar öz   kəndini   “Kətiş” özlərini isə “kəttid”   adlandırırlar. XIX əsrin   I   yarısında     rus və alman alimlərınin fikrincə, Alban tayfalarından olan Xınalıqlılar   Şahdağ etnik qurupuna daxildir. Bunu kəndin ərazisində olan çoxsaylı alban qəbiristanlıqları və fərqli olan dilləri təsdiq edir.“Xınalıqlılar” etnik qrupu Qafqazda minilliklərlə yaşamış, öz dilini, adət-ənənələri, geyimlərini itirməmişdir. Evləri xüsusi quruluşa malik olaraq çay daşlarından olub.Müxtəlif tarixi mənbələrə görə, Xınalıq erkən orta əsrlərdə mahal mərkəzi, kiçik şəhər olmuşdur. Burada qala divarlarının qalıqları mövcudddur.Xınalığın ərazisində 31 türbə və ziyarətgah var. Onların 16-sı İslam dövrünə aid, digərləri isə islamaqədərki inanclarla bağlı olub əhali tərəfindən müqəddəsləşdirilmişdir.Xınalıq kəndindən 4-5 km qərbdə Heydər Əliyev adına zirvənin cənub ətəyində Atəşgah yerləşir. Xınalıqlıların ilkin inanci atəşpərəstlik olduğunu nəzərə alaraq “Atəşgah” müqəddəs yer sayılır.Xınalıq kəndinin ən hündür yerində yerləşən Əbu Müslümün adını daşıyan cümə məscidinin tarixi təx. IX əsrin sonu X əvvəllərinə aid edilir. Əldə edilmiş məlumata görə həmin dövrdə Xınalıqda islam dini Dərbənd hakimi Hişamın qardaşı Əbu Müslüm tərəfindən təbliq olunmağa başlayır. Əbu-Müslüm cümə məscidinin divarında hörülmüş daşlarında olan heroqlofik yazılar tədqiqatçılar tərəfindən araşdırılıb və onların Alban əlifbasına aid olduğu ehtimal edilir.Cari ilin avqust ayında Mədəniyyət və turizm nazirinin birinci müavini Vaqif Əliyev Xınalıq tarix-mədəniyyət və etnoqrafiya qoruğunu ziyarət etmiş və qoruğun fəaliyyəti ilə yaxından tanış olmuşdur.İlk öncə Xınalıq arxeoloyi ekspedisiyası tərəfindən aparılan qazıntı işləri ilə tanış olmuş və tapıntılar haqqında ekspedisiyanın rəisi arxeoloq İdris Əliyev tərəfindən geniş məlumat almışdır.Səfər zamanı V.Əliyev IX-X əsrlərə aid Əbu Müslüm və XVI əsrə aid Xıdır Nəbi məscidlərində aparılan bərpa işləri ilə tanış oldu. Daha sonra abidə-evlərə baxarkən mövcud olan problemlərlə maraqlanmışdır.Xınalığın qədim dövründən qalmış arxeoloji və etnoqtafik materiallar, o cümlədən kilim və xalçalar, gil və mis qablar, müxtəlif ev və məişət əşyaları, daş kitabələr saxlanılan muzeylə tanış olarkən, V.Əliyev burada saxlanılan XV-XIX əsrlərə aid kitabların oxunması, öyrənilməsi və qorunması ilə bağlı bir sıra təkliflər verdi.Nazirin birinci müavini V.Əliyev qoruğun əməkdaşları ilə yanaşı, kənd nümayəndələri, ağsaqqallar və gənclər ilə ğörüşmüşdür. Qədim Xınalıqda yayılmış müxtəlif sənətkarlıq növlərinin yaşadılması, tarixən formalaşmış toxuculuq və xalcacılıq sənətinin qorunması ilə bağlı da fikirlər söylənilmişdir. Eyni zamanda, kənd məhsullarının suvenir kimi turistlərə satışı ənənəsinin bərpası onların istehsalının inkuşafının stimullaşdırılması üçün xidmət edəcəyi qeyd edilmişdir.


mənbə : moderator.az



Şərh yazılmayıb.

Şərh yaz.








           
MARAQLI
Maraqlı
- Sitemap - musavat son xeberler Son Xeberler - Son Xəbərlər, yeni musavat, müsavat, musavat qezeti xeberler