Musavat.az
Musavat.az




Müsavat » Xeberler» Xeber

Keçmişe ve ya geleceye getmek mümkündürmu…?

23 Temmuz 2016
6:48 am


23/07/2016 [10:46]: xeber –
Gündəlik istifadə etdiyimiz zaman anlayisi dünyada ən çətin izah olunan anlayışlardan biridir. Ərəb dilindən bizə keçən bu anlayış barədə  çoxlu fəlsəfi məktəblər öz nəzəriyyələrini irəli sürüblər. Nədir zaman? Zaman bizim üçün var,  yoxsa bizdən asılı olmayaraq mövcuddur? Zaman haradan başlayıb və nə vaxt bitəcək? Keçmişə və ya gələcəyə getmək mümkündürmu?  Zaman ilə çox vaxt bir işlədilən an sözünün  özü çox qeyri-adidir. Qeyri-adiliyi ondan ibarətdirki,indiki hər vəziyyət eyni vaxtda keçmişin sonu və indinin başlanğıcıdır, Hər bir “indi”,  mövcud olan,  meydana gələn kimi də keçmiş olur .Zaman haqqında filosofların bəzi fikirləri ilə tanış olaq.  Platon deyirdi, dünya bir xaos idi və Yaradan bu xaosdan kosmos( düzən)  yaratdı.  Aristotel isə zaman ancaq bizim ağlımızdadır, onun  göstəricisi hərəkətdir deyirdi.  Hərəkət , dəyişmələr sürətlə cərəyan edir və biz bunu zaman olaraq qəbul edirik.  Axı hərəkət dayana bilər , amma zaman dayanmır, davam edir. Bu irada isə o , hərəkətin olmaması sükünətdir və sükunətdə zamanın bir forması kimi  izah verib. Müqəddəs Avqustin zamanın hansı vaxtdan başlaması məsələsini özünəməxsus şəkildə belə ifadə edib. Allah dünyanı yaratmamışdan əvvəl heçnə yox idi və zamanda ola bilməzdi. Dünya var olduqdan sonra zaman yarandı. Ondan əvvəl nə olması mənasızdır. Çunki heçnə yox idi.  Bir çox filosoflar ümumiyyətlə indiki zamanın olmadığını sübut etməyə çalışıblar. Məsələn J.B. Sartr göstərirdiki , zamanın üç əsas “ ünsürünü” –keçmiş , indi və gələcəyi əldə edilən məlumatların sadə yığımı kimi nəzərdən keçirmək olmaz. Əks halda lap əvvəldən biz paradoksla qarşılaşırıq. Keçmiş artıq yoxdur , gələcək hələ yoxdur , onda indiki zaman isə hamıya məlumdurki , tamamilə yoxdur. İndiki zaman o vaxt olarki tam nöqtə kimi əvvəli və axırı olsun. Zaman axıb gedər, buna heç bir təsirimiz yoxdur deyən modern fizikanın banisi İsaak Nyutondan fərqli olaraq Eynşteyn zamanın fərqli sürətlərdə fərqli axa bilməsini dedi. Termodinamikanın ikinci qanuna görə kainatda enerji ehtiyyatı tükənir və dünya dönmədən özünün “ istilik ölümünə” yaxınlaşır. Kainatda baş verənləri geri döndərmək olmaz .(Nyuton) Zaman haqqında ən geniş elmi nəzəriyyə Albert Eynşteynin nisbilik nəzəriyyəsi hesab olunur. Məhşur əkizlər paradoksuda deyilir ki, əkizlərdən biri işıq sürətinə yaxın bir sürətlə kosmosa uçsa , geri dönən zaman qardaşını artıq qocalmış vəziyyətdə görəcək. Bunun səbəbi , yüksək sürətlərdə zamanın yavaş axmasıdır Günəşdən yer səthinə gəlib çatan şualar 8 dəqiqəyə gəlir və bu 8 dəqiqə bizim bildiyimiz 1 dəqiqəsi 60 saniyə olan dəqiqə deyil. Sadə dildə izah etsək , Əgər Günəşdən yer səthinə gələn işıq deyil, insan olsaydı , o,  Günəşdən çıxdığı anda onun üçün 8 dəqiqə keçən zaman yerdəki insanlar üçün illər demək olacaq. Bu baxımından səmalardakı gördüyümüz ulduzlar , milyon və yaxud milyad illər bundan əvvəki ulduzlardır. Onların işığı bizə milyon il ərzində gəlib çatdığı üçün biz onların ancaq işığı çıxdığı andakı halın görə bilirik. Belə demək mümkündür ki , səma başdan başa keçmiş varlıqlar ilə doludur , ən azı bizə ən yaxın olan Günəşi biz 8 dəqiqə əvvəlki vəziyyətin görürük. Eynşteynin nisbilik nəzəriyyəsində gələcəyə və yaxud keçmişə getməyin mümkün olması məsələsinə aydınlıq gətirilir. Beləki , insan işıq sürətinə bənzər bir sürət yığıb kosmosa hərəkət etsə geri dönəndə tamamilə yeni bir zamana ,getdiyi illərdən sonrakı zamana düşəcəkdir. Geri qayıtması isə çox çətindir.  Eynştyenə görə keçmiş olub getmiş deyil , gələcəkdə olacaq deyil . Hər ikisi eyni zaman bölümündə mövcuddur. Meydana gəlmiş və gələcək olan hər şey əslində var deməkdir. Keçmişə getmək mümkündürsə məhşur “ baba paradoksu” meydana çıxır. Keçmişə gedən bir insan , keçmişdə öz babasını öldürsə demək ki , doğulmayacaq. Doğulmayacaqsa bəs babasın öldürən kimdir? Bu paradoksu əsas tutsaq gələcəyə getməyin qeyri-mümkün olmasını  deyə bilərik. Amma bəzi elm adamları bu hadisə baş verərsə insanın taleyi tamam başqa cür yazıla bilər deyə qeyd etmiş , əslində paralel talelər olduğunu sübut etməyə çalışmışlar. Əgər keçmişə getmək mümkündürsə bəs niyə gələcəkdən gələnləri görmürük? Bəzi araşdırmaçılar bizim uçan boşqab dediyimiz naməlum obyektlərin əslində hansısa uzaq planetlərdən gələnlər yox , məhz gələcəkdən gələnlərin olduğunu söyləyirlər. Hansısa bir zaman bölümündə  üstün  texnika kəşf edilmiş ola bilər.  Ən maraqlı hadisələrdən biri  Rusiyanın Sankt-Peterburq şəhərində arxeoloji qazıntılar nəticəsində tapılmış mamontun alnında olan güllə izidir. Güllə izinin milyon illər öncə heyvanın alnında necə peyda olması olduqca maraqlıdır. Bunun keçmişdə mamont ovuna çıxmış “ gələcək adamların”  işi ola biləcəyi ehtimalı var.İtmiş Malayziya təyyarəsi hadisəsi oxucularda şok yarada biləcək hadisələrdən biridir. Bildiyimiz kimi 2-3 il əvvəl Malayziyadan Pekin şəhərinə yola düşən təyyarə gözlənilmədən radarlardan itmiş və hələ də dəqiq yeri məlum deyildir. Xatırladaq ki, təyyarədə 227 sərnişin varidi.Qədim  Hind vedalarında belə bir yazıya rast gəlirik. “Naməlum uçan dəmir quş və  qarnında 227 adam tapıldı.” Təyyarənin necə keçmişə getməsi çox maraqlı bir iddia kimi irəli sürülülüb. Qurani-Kərimdə nisbilik nəzəriyyəsi ilə bağlı ayələrə nəzər salaq. “…Rəbbinin yanında olan bir gün sizin saydığınızın min ili kimidir!” (Həcc surəsi, 47)“O, göydən yerə qədər olan bütün işləri idarə edir. Sonra da (bu işlər) sizin saydığınız (illərdən) min ilə bərabər olan bir gündə Ona doğru yüksəlir.” (Səcdə surəsi, 5)“Mələklər və Ruh (Cəbrail) Ona müddəti əlli min ilə bərabər bir gün ərzində qalxırlar.” (Məaric surəsi, 4) Osman Eminov




Şərh yazılmayıb.

Şərh yaz.








           
MARAQLI
Maraqlı
- Sitemap BIST 100 endeksi, günün ilk yarısında yüzde 0,59 değer kazanarak sürekli müzayede işlemlerine verilen araya 77.242,79 puan ile girmişti.Sürekli müzayede işlemlerinin tekrar başlamasının ardından yükseliş eğilimini sürdüren endeks, şu dakikalarda yüzde 0,66 artışla 77.300 seviyelerinde bulunuyor. Analistler, öğleden sonra ABD'de başta fabrika ve dayanıklı mal siparişleri olmak üzere açıklanacak verilerin takip edileceğini belirterek, BIST 100 endeksinin 77.800 seviyesinin direnç, 76.000 seviyesinin destek konumunda olduğunu kaydediyor.Spot altının ons fiyatı yüzde 0.2 değer kaybederek bugün güne 1,237.65 dolardan işlem görerek başladı. Havalimanının batısında yer alan ve Gizlani Askeri Üssü'nde de tamamen kontrol sağlandı.Doğu cephesinden ilerleyen federal polis güçleri ve özel kuvvetler askerleri, havalimanı yakınındaki Elbu Seyf köyünü hafta başında terör örgütünden geri almıştı.Güney cephesinden ilerleyerek geçen yıl kentin tamamen kuşatılmasını sağlayan İran destekli Şii milisler Haşdi Şabi grubu da batı cephesinden ilk saldırıyı Çarşamba günü başlatmıştı. Telafer çevresindeki köylerde yoğun çatışma var.Bu arada Musul’un batısından ilk tahliye haberi geldi. El-Memum bölgesinden DEAŞ'ın kalkan olarak kullanmak için alıkoyduğu bin 508 kişi tahliye edildi. -Irak Göç ve Göçmenler Bakanlığınca kentin batısından tahliye edilen bin 508 kişilik ilk grup, Kayyara kasabasındaki kamplara yerleştirildi.Kapalıçarşı altın fiyatlarına göre çeyrek altın fiyatı bugün 192 lira, altın gram fiyatı ise 117 lira seviyesinde.Altın fiyatları ABD'den açıklanan pozitif verilerin ardından yatırımcıların riskli varlıklara geri dönüş yapmasıyla beraber dün geriledi. Spot altının ons fiyatı yüzde 0.2 değer kaybederek 1,237.65 dolardan işlem görürken, dün yüzde 0.7 değer kazanmıştı.KAPALIÇARŞI ALTIN FİYATLARIİstanbul Kapalıçarşı'da 24 ayar külçe altının gram satış fiyatı 116,75 lira, Cumhuriyet altınının satış fiyatı ise 780,00 lira oldu.Bu yıla en hızlı başlayan yatırım aracı altın oldu. 3 yıl yatırımcısına kaybettiren altın, Aralık ayında başladığı yükselişi bu yıl hızlandırdı. Peki altın fiyatları 3 yıllık kayıbın ardından nasıl yükselişe geçti? Altın fiyatları neden yükseliyor? Altın yorumlarını aşağıdaki playerdan izleyebilirsiniz.Analistler, bugün ABD'de açıklanacak ADP istihdam raporunun altın fiyatları üzerinde etkili olabileceğini belirterek, teknik olarak altının onsunda 1.210 doların destek, 1.250 - 1.255 dolar bandının ise önemli direnç seviyeleri olarak takip edileceğini kaydediyor. Altının gram fiyatında ise 116 seviyesinin izleneceğini dile getiren analistler, bu seviyenin altında kalınması durumunda düşüşün ivme kazanabileceğini, olası yükselişlerde ise 118 direncinin gündeme gelebileceğini tahmin ediyor.çarşambaAnalizciler, ABD'de üretimin azalacağına ve OPEC ile OPEC dışı üreticilerin birlikte kararlar alabileceğine ilişkin beklentilerin petrol fiyatlarında yukarı yönlü hareketleri destekleyen ana etkenler olduğunu ifade ediyor.günü 39 dolar sınırına yükselen Brent petrolün varil fiyatı, haftanın ilk işlem gününde 39,47 dolara kadar yükseldikten sonra şu dakikalarda 39,11 dolar seviyelerinden işlem görüyor. Brent petrol son olarak 11 Aralık 2015 tarihinde 39,71 dolara kadar yükselmişti.Avrupa'da tarafında ise piyasalar bu hafta Avrupa Merkez Bankası (AMB) faiz kararı ve Euro Bölgesi büyüme verisini bekliyor. Analistler, 10 Mart’taki AMB toplantısında alınacak yeni önlemlere yönelik beklentilerin arttığını belirtiyor. Bugün İuro Bölgesi'nde Sentix yatırımcı güveni açıklanacak. Cuma günü Almanya'da DAX 30 endeksi yüzde 0,74, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,92 ve İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,13 prim yaptı.Amerika'da BÜYÜME HEDEFİ REVİZE EDİLDİAsya'da hafta sonu gerçekleşen Çin Ulusal Kongresi'nin yıllık toplantısında ülkenin büyüme hedefinin yüzde 7 civarından yüzde 6,5 - 7,0 aralığına düşürüldüğü kaydedildi. Çin'deki gelişmeler sonrasında Şanghay bileşik endeksi şu dakikalarda yüzde 0,32 yükseldi. Japonya'da Nikkei 225 endeksi ise yüzde 0,61 düşüşle 16.911,32 puandan kapandı.Analizciler, bu hafta yurt içinde sanayi üretimi ve ödemeler dengesi verilerinin izleneceğini, yurt dışında ise AMB toplantısı ve ABD verilerinin takip edileceğini dile getiriyor.Teknik açıdan BIST 100 endeksinin 77.800 seviyesinin direnç konumunda olduğunu aktaran analistler, 76.300 ve 75.500 seviyelerinin destek olarak öne çıktığını vurguluyor. musavat son xeberler Son Xeberler - Son Xəbərlər, yeni musavat, müsavat, musavat qezeti xeberler