Musavat.az
Musavat.az




Müsavat » Xeberler» Xeber

İşıq haqqında bilmediyiniz 8 FAKT

11 Eylül 2016
9:00 pm


12/09/2016 [00:58]: xeber –
Gözümüzə düşən fotonlardan daha çoxu var. Burada fotonlar haqqında məlumatlandırıcı səkkiz fakt oxuyacaqsınız. 1.Fotonlar havada və suda səs dalğasınının yaratdığı sonik partlamalar kimi şok dalğası yarada bilirlər. Heç bir şey vakuumda işıq sürətindən daha sürətlə hərəkət edə bilməz. Amma işıq havada, suda, şüşədə və digər materiallarda bu materialların atomları ilə qarşılıqlı təsirdə olub qəribə nəticələr doğuraraq yavaşıyır. Kosmosdan gələn yüksək enerjili qamma şüaları işığın havadakı sürətindən daha sürətli bir şəkildə Yerin atmosferini bombardman edir. Bu fotonlar havada şok dalğaları yaradır, lakin səs dalğasının yaratdığı şok dalğasından fərqli olaraq nəticə daha çox foton meydana gətirmək olur. Arizonada yerləşən VERITAS kimi observatoriyalar Çerenkov radiasiyası adlanan, bu ikinci nəsil fotonları müşahidə edir. Həmçinin nüvə reaktorları da nüvə yanacağı ilə əhatə olunmuş havada Çerenkov radiasiyasını yaradır. 2. İşığın bəzi növlərini gözümüzlə görə bilirik. Rənglər bizim beynimizin işıq dalğalarını dəyərləndirmə formasıdır. Müəyyən bir işıq növü öz dalğa strukturunu qoruyub təkrar etdiyi qədər yol gedir. Amma gördüyümüz rənglər – görünən və ya optik işıq sadəcə bütün elektromaqnit spektrin kiçik bir hissəsidir. Qırmızı bizim gördüyümüz ən uzun dalğalı işıqdır, dalğa uzunluğu artıqca mikrodalğalar və radiodalğaları alırıq. Bənövşəyi, ultrabənövşəyi,rentgen və qamma şüalarının dalğa uzunluğu ən kiçikdir. Dalğa uzunluğu həm də enerji miqdarını müəyyən edir: Radiodalğalar ən az enerji miqdarına, qamma şüaları isə ən yüksək enerji miqdarın sahibdir və bu da önları canlılar üçün ölümcül təhlükəli edir. 3.Alimlər tək bir foton üzərində ölçmələr apara bilir. İşıq elektromaqnit sahənin xüsusi enerji miqdarını daşıyan “paketlər” olan və foton adlanan zərrəcikdən ibarətdir. Yetərincə həssas təcrübələrlə fotonları saya və hər biri üzərində ölçmələr apara bilərsiniz. Araşdırmaçılar hətta işığı müvəqqəti olaraq dondurublar. Amma fotonları bilyard topları kimi düşünməyin. Onlar həmçinin dalğadır: bir-birləri ilə interferensiya edərək işıq və qaranlıqdan ibarət naxışlar yaradırlar. Foton modeli kvant fizikasının ilk zəfəri idi, sonra aparılmış araşdırmalar göstərdi ki, elektron və digər maddə zərrəcikləri də dalğa xüsusiyyətinə malikdir. 4.Zərrəcik sürətləndiricilərindəki fotonlar kimya və biologiyada istifadə edilir. Görünən işıq dalğasının uzunluğu atom və molekulların ölşüsündən çox böyükdür, yəni biz təbii şəkildə – gözümüzlə maddənin tərkib hissəsini görə bilmərik. Amma rentgen və ultrabənövşəyi şüaların qısa dalğaları vasitəsi ilə biz bir sıra kiçik strukturları görmə imkanına sahibik. Belə yüksək enerjili – qısa dalğa uzunluqlu işıq növləri ilə biz atom dünyasına nəzər sala bilirik. Zərrəcik sürətləndiricilər maqnit sahəsi vasitəsilə elektronları sürətləndirərək xüsusi dalğa uzunluqlu fotonlar yaradır: bu “sinxrotron radiasiya” adlanır. Araşdırmaçılar viruslar, bakteriyalar və molekulların daxili quruluşunu öyrənmək üçün zərrəcik sürətləndiricilərində rentgen və ultrabənövşəyi şüalar yaradırlar. 5.İşıq təbiətin dörd fundamental qüvvəsinn birinin təzahürüdür. Fotonlar 4 fundamental qüvvələrdən biri olan elektromaqetik qüvvəni daşıyır (elektromaqnit sahəsinin daşıyıcılarıdırlar). Bir elektron kosmosda hərəkət etdikdə digər yüklü hissəciklər ona qarşı olan cazibə və ya itələməyə görə onu hiss edirlər. Effekt işıq sürətindən kənara çıxa bilmədiyi üçün isə digər hissəciklər elektronun hal-hazırdakı məkanına yox, bir az öncəki məkanına reaksiya verirlər. Kvant fizikası bunu kosmosa bir qaynayan virtual zərrəciklər supu tərifini verməklə izah edir. Elektoronlar işıq sürəti ilə səyahət edən və digər hissəciklərlə toqquşub enerji və moment mübadiləsi edən virtual fotonları hərəkətə gətirirlər. 6.Fotonlar asanlıqla yaradılır və məhv edilir. Maddədən fərqli olaraq hər şey fotonları yarada və məhv edə bilir. Əgər bu yazını oxuyursunuzsa, ekran sizin gözünüzə səyahət edən və orada absorbsiyaya uğrayıb məhv olan fotonlar yaradır. Hərəkət edən elektronlar fotonların yaradılmasından və məhv edilməsindən məsuldurlar, bu halda çox sayda işıq yaradılır və udulur. Güclü maqnit sahəsində hərəkət edən elektron öz təcili sayəsində foton yaradır. Oxşar şəkildə, foton atomla toqquşanda məhv olur və bütün enerjisini yeni səviyyəyə keçəcək elektrona verir. Elektron öz səviyyəsinə geri qayıtdıqda artıq enerjisi ilə foton yaradır və buraxır. 7.Maddə və antimaddə bir-birini məhv edəndə foton yaranır. Elektron və onun antizərrəciyi olan pozitron eyni kütləyə, lakin yükləri kimi əks kvant xassələrinə malikdirlər. Onlar qarşılaşdıqda bir-birini məhv edir və kütlələri qamma şüalarıının fotonlarına çevrilir (E=mc2). 8.Zərrəcik yaratmaq üçün foton yığa bilərsiniz. Fotonların da öz antifotonları var. Amma işin əyləncəli tərəfi budur ki, fizika qanunları fotonları zamanda simmetrik olaraq idarə edir. Yəni əgər biz elekton və pazitron cütü ilə iki qamma şüası fotonu əldə edə biliriksə, doğru enerjili iki fotonla da elektron və pazitron yaradacaq şəkildə prosesi tərsinə çevirə bilərik. Təcrübədə isə bunu etmək çətindir. Müvəffəqiyyətli təcrübələr isə işıqdan başqa zərrəcikləri ehtiva edir. Amma LHC daxilində proton toqquşmaları nəticəsində yaranan fotonlar olduğuna görə bu fotonların bəziləri bir-biri ilə toqquşa bilər. Bəzi fiziklər fotonlarla dolu “boşluğa” fotonla atəş edərək yaranacaq zərrəcikləri öyrənmək üçün foton-foton toqquşdurucuları inşa etmək barədə düşünürlər.(publika.az)


mənbə : moderator.az



Şərh yazılmayıb.

Şərh yaz.








           
MARAQLI
Maraqlı
- Sitemap BIST 100 endeksi, günün ilk yarısında yüzde 0,59 değer kazanarak sürekli müzayede işlemlerine verilen araya 77.242,79 puan ile girmişti.Sürekli müzayede işlemlerinin tekrar başlamasının ardından yükseliş eğilimini sürdüren endeks, şu dakikalarda yüzde 0,66 artışla 77.300 seviyelerinde bulunuyor. Analistler, öğleden sonra ABD'de başta fabrika ve dayanıklı mal siparişleri olmak üzere açıklanacak verilerin takip edileceğini belirterek, BIST 100 endeksinin 77.800 seviyesinin direnç, 76.000 seviyesinin destek konumunda olduğunu kaydediyor.Spot altının ons fiyatı yüzde 0.2 değer kaybederek bugün güne 1,237.65 dolardan işlem görerek başladı. Havalimanının batısında yer alan ve Gizlani Askeri Üssü'nde de tamamen kontrol sağlandı.Doğu cephesinden ilerleyen federal polis güçleri ve özel kuvvetler askerleri, havalimanı yakınındaki Elbu Seyf köyünü hafta başında terör örgütünden geri almıştı.Güney cephesinden ilerleyerek geçen yıl kentin tamamen kuşatılmasını sağlayan İran destekli Şii milisler Haşdi Şabi grubu da batı cephesinden ilk saldırıyı Çarşamba günü başlatmıştı. Telafer çevresindeki köylerde yoğun çatışma var.Bu arada Musul’un batısından ilk tahliye haberi geldi. El-Memum bölgesinden DEAŞ'ın kalkan olarak kullanmak için alıkoyduğu bin 508 kişi tahliye edildi. -Irak Göç ve Göçmenler Bakanlığınca kentin batısından tahliye edilen bin 508 kişilik ilk grup, Kayyara kasabasındaki kamplara yerleştirildi.Kapalıçarşı altın fiyatlarına göre çeyrek altın fiyatı bugün 192 lira, altın gram fiyatı ise 117 lira seviyesinde.Altın fiyatları ABD'den açıklanan pozitif verilerin ardından yatırımcıların riskli varlıklara geri dönüş yapmasıyla beraber dün geriledi. Spot altının ons fiyatı yüzde 0.2 değer kaybederek 1,237.65 dolardan işlem görürken, dün yüzde 0.7 değer kazanmıştı.KAPALIÇARŞI ALTIN FİYATLARIİstanbul Kapalıçarşı'da 24 ayar külçe altının gram satış fiyatı 116,75 lira, Cumhuriyet altınının satış fiyatı ise 780,00 lira oldu.Bu yıla en hızlı başlayan yatırım aracı altın oldu. 3 yıl yatırımcısına kaybettiren altın, Aralık ayında başladığı yükselişi bu yıl hızlandırdı. Peki altın fiyatları 3 yıllık kayıbın ardından nasıl yükselişe geçti? Altın fiyatları neden yükseliyor? Altın yorumlarını aşağıdaki playerdan izleyebilirsiniz.Analistler, bugün ABD'de açıklanacak ADP istihdam raporunun altın fiyatları üzerinde etkili olabileceğini belirterek, teknik olarak altının onsunda 1.210 doların destek, 1.250 - 1.255 dolar bandının ise önemli direnç seviyeleri olarak takip edileceğini kaydediyor. Altının gram fiyatında ise 116 seviyesinin izleneceğini dile getiren analistler, bu seviyenin altında kalınması durumunda düşüşün ivme kazanabileceğini, olası yükselişlerde ise 118 direncinin gündeme gelebileceğini tahmin ediyor.çarşambaAnalizciler, ABD'de üretimin azalacağına ve OPEC ile OPEC dışı üreticilerin birlikte kararlar alabileceğine ilişkin beklentilerin petrol fiyatlarında yukarı yönlü hareketleri destekleyen ana etkenler olduğunu ifade ediyor.günü 39 dolar sınırına yükselen Brent petrolün varil fiyatı, haftanın ilk işlem gününde 39,47 dolara kadar yükseldikten sonra şu dakikalarda 39,11 dolar seviyelerinden işlem görüyor. Brent petrol son olarak 11 Aralık 2015 tarihinde 39,71 dolara kadar yükselmişti.Avrupa'da tarafında ise piyasalar bu hafta Avrupa Merkez Bankası (AMB) faiz kararı ve Euro Bölgesi büyüme verisini bekliyor. Analistler, 10 Mart’taki AMB toplantısında alınacak yeni önlemlere yönelik beklentilerin arttığını belirtiyor. Bugün İuro Bölgesi'nde Sentix yatırımcı güveni açıklanacak. Cuma günü Almanya'da DAX 30 endeksi yüzde 0,74, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,92 ve İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,13 prim yaptı.Amerika'da BÜYÜME HEDEFİ REVİZE EDİLDİAsya'da hafta sonu gerçekleşen Çin Ulusal Kongresi'nin yıllık toplantısında ülkenin büyüme hedefinin yüzde 7 civarından yüzde 6,5 - 7,0 aralığına düşürüldüğü kaydedildi. Çin'deki gelişmeler sonrasında Şanghay bileşik endeksi şu dakikalarda yüzde 0,32 yükseldi. Japonya'da Nikkei 225 endeksi ise yüzde 0,61 düşüşle 16.911,32 puandan kapandı.Analizciler, bu hafta yurt içinde sanayi üretimi ve ödemeler dengesi verilerinin izleneceğini, yurt dışında ise AMB toplantısı ve ABD verilerinin takip edileceğini dile getiriyor.Teknik açıdan BIST 100 endeksinin 77.800 seviyesinin direnç konumunda olduğunu aktaran analistler, 76.300 ve 75.500 seviyelerinin destek olarak öne çıktığını vurguluyor. musavat son xeberler Son Xeberler - Son Xəbərlər, yeni musavat, müsavat, musavat qezeti xeberler