Musavat.az
Musavat.az




Müsavat » Xeberler» Xeber

Hacıbeyovun ve Nemanzadenin İmam Hüseyn haqqında fikirleri – Layihe

08 Ekim 2016
10:08 am


08/10/2016 [14:05]: xeber –
sayt Məhərrəmlik ayının girməsi ilə bağlı başlatdığı layihənin ikinci yazısını, Ü.Hacıbəyli və Ö.F.Nemanzadənin İmam Hüseyn (ə) haqqında düşüncələrini təqdim edir.  Birinci yazını bu linkdən (http://www.moderator.az/news/153693.html) oxuya bilərsiniz. Qeyd edək ki, AMEA Fəlsəfə İnstitutunun aparıcı  elmi işçisi, fəlsəfə doktoru Faiq Ələkbərovla birlikdə gerçəkləşdirdiyimiz layihə çərçivəsində Azərbaycanın klassiklərinin, görkəmli mütəfəkkirlərinin Məhərrəmlik ayı ilə bağlı vaxtilə qələmə aldığı fikirləri silsilə şəkildə təqdim edirik: “20-ci əsrin əvvəllərində məhərrəmlik mərasiminin, yaxud da Aşura gününün mahiyyətinin doğru anlaşılmasına çalışan Azərbaycan-türk mütəfəkkirləri arasında milli operamızın banisi Üzeyir Hacıbəyli xüsusilə fərqlənib. Belə ki, Ü.Hacıbəyli məhərrəmlik mərasiminin və Aşura gününün mahiyyəti və mənasının doğru başa düşülməsinə çalışmaqla yanaşı, eyni zamanda həmin günlərdə müsəlmanlarının həyata keçirdikləri bəzi əməllərə də diqqət yetirib. Bunlardan biri də məhərrəmlik yaxınlaşan zaman həyata keçirilən «Heydar təpmək»dir. Hacıbəyli «Heydar təpmək»lə bağlı yazırdı ki, bu qoşunbazlıq kimi bir işdir və bunu üçün «hərb üsulunu» yaxşı bilmək lazımdır. Çünki «Heydar təpməy»i həyata keçirənlər bir növ Kərbala faciəsini canlandırmağa çalışırlar. Şübhəsiz, Hacıbəyli bunu kəskin surətdə tənqid edir və bildirirdi ki, bu cür üsullara əl atmaq İmam Hüseynə (ə) olan sevginin nümunəsi ola bilməz. Əksinə, «Heydar təpmək» kimi işlər, ancaq müsəlmanların cahilliiyni və nadanlığını ortaya qoyur. Hacıybəli yazırdı: «Sizi and verirəm Allaha, bir deyin görüm bu «heydər-səfdər» «müharibəsi»nin Kərbəla faciəsinə və imam Hüseyn təziyəsinə dəxli və təsərrüfi vardır? Hər kəs bunu mənə qandırsa-səvab eləmiş kimi olar!».Ümumiyyətlə, Hacıbəylinin fikrincə, imam Hüseynin (ə) təziyəsini elə ehtiram və qayda ilə saxlamaq lazımdır ki, burada nadanlığa və cəhalətə yer qalmasın. Əksinə, bu mərasimi həyata keçirənlər çalışmalıdırlar ki, imam Hüseynin (ə) şəhadətini doğru şəkildə hamıya çatdıra bilsinlər. Bununla da, yalnız müsəlman dünyasının deyil, həm də bu mərasimi kənardan izləyənlərin rəğbətini qazana bilsinlər. Hacıbəylinin fikrincə, bu mənada İmam Hüseynin (ə) təziyəsini ağlamaq və sızlamaq, yaxud da baş yarıb qan tökməklə saxlamaq düzgün deyil. Onun fikrincə, bu günə qədər müsəlmanları məhərrəmlik mərasimi ilə bağlı səhv yola çəkənlər isə yalançı ruhanilər və mollalar olmuşdu. Çünki ikiüzlü ruhanilər hesab etmişlər ki, məhərrəmlik mərasimi müsəlmanlar arasında ağıllı və şüurlu şəkildə həyata keçirlərsə, onda onların həmin mərasimin mahiyyətinə uğyun olmayan əməlləri həyata keçməyəcək. Bu baxımdan həmin dövrdə ikiüzlü ruhaniləri narahat edən guya, kimlərinsə imam Hüseynə (ə) hörmətsizlik etməsi məsələsi deyil. Sadəcə olaraq, müsəlmanların şüurlanması və savadlanması nəticəsində yalançı ruhanilərin, çürük fikirlilərin nüfuzlarının itirilməsidir. Hacıbəyli yazırdı: «Çürükfikirlilər qəzetəçilərin məhərrəmlik söhbətindən  acıqları tutub diyorlar ki, guya biz təziyə saxlamaq istəmirik; belə şeylər xoşumuza gəlmiyor!… Bu qəzetəçilər haqqında böyük bir iftiradır, yalandır! Biz hürriyyət, həqq və həqqaniyyət yolunda can qurban etmiş olan övladı-peyğəmbərin təziyəsini dünya durduqca hər məhərrəm yada salıb ağlamaqla bərabər arzu edirik: Əvvala:  Bu böyük və yanıqlı təziyə – hörmət və ehtiram ilə, qaidə və nizam ilə əmələ gəlsin. Və saniyən: Bu təziyə cəmaətimizin əhval və ovzaini, ovsaf və əxlaqını tərbiyəyə salıb, pis əməllərdən kənar eləsin».Bu baxımdan Hacıbəyli təklif edirdi ki, məhərrəmlik mərasiminin düzgün başa düşülməsi üçün, açıq müzakirələr keçrilməli və bu müzakirələrdə maraqlı olan hər bir tərəf iştirak etməlidir: «Mollamız da, oxumuşumuz da, avamlarımız da, intelligentlərimiz də, əsnafımız da, qərəz bir kəlmə – hamımız bir yerə yığışaq, bu barədə danışaq, hər birimiz çalışaq, qəsd və qərəzi ataq və işin sürətini əqli – səlimə tapşıraq. Hər bir sinifdən adam seçək və o adamlara məhvəl edək ki, bu təziyə işini qaidə, nizami-ehtiram və rövnəqli bir surətdə əmələ gətirmək üçün çalışsınlar, lazımi tədbir və qərarlar qoysunlar. Biz də onların qoyduqları qaidəyə əməl edib bu möhtərəm təziyəni  layiqli bir surətdə saxlayaq». Milli operamızın banisi hesab edirdi ki, bütün bunlar ona görə lazımdır ki, müsəlmanların, o cümlədən uşaqların 20-ci əsrdə küçələrə tökülüşərək zəncir vurmaları, başlarını yarmaları birincisi, imam Hüseynin (ə) şəninə ucalıq gətirmir, ikincisi isə əcnəbilərin istehzalarına səbəb olur. O yazırdı: «Bəzi mərsiyəxanların övladi-peyğəmbərə yaraşmayan sifətləri, onlara istinad vermələri, bu qəsidələr ilə avam camaat çox ağlasın, mərsiyəxanların avam camaatın əxlaqını pozan «fitvaları» ki, hər kəs göz yaşı töksə – hər bir günahından azaddır ki, guya imamı ağlamağımızdan məqsəd – tək bir günahdan azad olmaq üçündür. Deməli, günahı olmayan ağalmasa da olar!… Halbuki, bu cür fitvalar, əvvəla sidqi – dil ilə ağlamağı aradan götürüb və saniyən cəmi oğruları, quldurları, qatilləri, mərdiməzarları, ev yıxan və ocağı kor qoyanları arxayın edib pis və murdar əməllərinə daha da şövqləndirir!».Üzeyir Hacıbəylinin müasirlərindən olan tanınmış «molla nəsrəddinçi», mütəfəkkir Ömər Faiq Nemanzadə də bir çox məqalələrində məhərrəmlik mərasiminə toxunub. Ö.Faiq yazırdı ki, müsəlmanlar məhərrəmlikdə baş-gözünü yarıb qan tökməkdənsə, həzrəti imam Hüseynin (ə) millət yolunda şəhidliyini öyrənməli, onun şəhadətindən doğru nəticə çıxarmalıdır. O yazırdı: «Nə hacət, hər il məhərrəmlikdə zahirən başımıza kül-saman töküb üst-başımızı qanlara bulayıb, guya böylə əməl və rəftarlar ilə matəmini  saxladığımız nuri-çeşmi-millət, müxəffər şühadayi-ümmət olan həzrəti imam Hüseyn əleyhsalamın vaqeyi-şəhadəti bizlərə nümuneyi-ibrət, misali-qeyrət deyilmi? Heyif, sədd həzar heyif ki, o şahidi-millətpərvərin matəmini bu zəmanəyə görə özgə cür tutmaq, mərsiyələrimizi daha təzə bir sayaq millətpərvəranə üzrə oxutmaq lazım gəldiyi halda sahibinin niyyəti və məsləkindən bixəbər hərəkət edən cansız maşın kimi qayırdığımız iş və əməldən özümüz də bixəbər bulunuruq». Şübhəsiz, Ömər Faiq bu fikirlərində tamamilə haqlı idi. Çox təəssüf ki, həmin dövrdən bir əsr keçməsinə baxmayaraq, bu günün özündə də bir çoxları imam Hüseynin (ə) şəhadət yolundan xəbərsizdir. Ancaq buna baxmayaraq, özlərini imam Hüseyn (ə) əqidəsinin davamçıları hesab edirlər. Çünki bu cür müsəlmanların fikrincə, əgər bir müsəlman məhərrəmlik günündə göz yaşı axıdırsa, zəncir vurursa, hətta başını yarıb qanını tökürsə, deməli, o peyğəmbər övladının layiqli davamçısıdır. Məhz bütün bunları nəzərə alaraq Nemanzadə yazırdı: «Məhərrəm ayının beş-on günündə aciz uşaqlar kimi yalnız başımıza küllər töküb zəncirlərlə öz-özümüzü vurub yaralamaq, ayə, ali bir niyyət uğrunda şəhid olan bir nümuneyi qeyrət o mücəssəmi həmiyyət üçün yas və matəm saxlamaqmıdır? Hər insaf sahibindən sorarım: lazım deyilmidir ki, hər kəs tutduğu işin, icra etdiyi matəmin nədən ötrü və nə cür bir zati-şərif üçün olduğunu layiqi ilə bilsin».Bu baxımdan Ömər Faiq haqlı olaraq hesab edirdi ki, imam Hüseynin (ə) şəhadət yolunu anlamaq üçün ilk növbədə, peyğəmbər övladının bir ovuc tərəfdarı ilə öz qüvvətindən neçə min kərə artıq olaq qüvvətə qarşı dayanmağın məqsədini, eyni zamanda «nə üçün bu riqqətəngiz, o ciyərsuz hal ilə şəhadətə, o dəhşətamiz surət ilə fədaicanə razı olmasının» səbələrini bilmək lazımdır. Nemanzədə yazırdı: «Qəksiz ki, qeyrət və həmiyyəti qəlbi ali hümmətinə sığmayan bu millət aşiqi şəhadəti-ölümü, xeyr, bu ölüm surətində əbədi varlığı, əsarət və həqarət ilə yaşamağa tərcih verdi. Şəksiz ki, təlüqatının, hümmətinin hüququnu mühafizə etmək, hürr və müstəqil yaşamaq, özgələrə boyun əyməmək ən birinci müqəddəs niyyəti idi. Şəksiz ki,  niyyət buyurduğu kimi həyat olmadığı surətdə məqsədi-alisi, hüquqi-qövmiyyəsi, istiqbali milliyyəsi yolunda qurban olmağı canına minnət bildi.Şəksiz ki, niyyət və məsləkində səbat və qərar edib Kərbəla dəhşətini hürriyyəti-vicdaniyyə, əsbiyyəti-qövmiyyə, heysiyyəti-milliyyə, hüquqi-insaniyyə qanına qərq etməyi məhz o tbkülənqanların verdiyi qüvvətlə gələcəkdə açılacaq olan millət çiçəklərinin hüsn-surətlə yaşamaqları üçündür. Heyhat, harda o niyyətlər, o fədailiklər, harda bizim bugünkü qafilanə rəftarımız, başlarımıza biməna, cahilanə kül-saman tökməklə iktifa etəmyimiz?».Bizə elə gəlir ki, bu gün məhərrəmlik mərasminin yəni imam Hüseynin (ə) əqidəsinin və şəhadətinin mənasının və mahiyyətini anlamaq üçün Ü.Hacıbəyli və ÖF.Nemanzadə kimi mütəfəkkirlərimizin irsinin öyrənilməsinə çox böyük ehtiyac vardır. Çünki onlar imam Hüseyn (ə) əqidəsindən, şəhadət yolundan islamın və Quranın mahiyyətindən xəbərdar insanlar kimi bəhs edirdilər. Ancaq hazırda sıralarımızda elələri tapılır ki, islamın və Quranın, o cümlədən imam Hüseynin (ə) şəhadət yolunun mahiyyətini öyrənmədən və dərk etmədən, hansısa yanlış mülahizələrdən çıxış edirlər. Bu baxımdan mütəfəkkirlərimizin məhərrəmlik mərasimi, o cümlədən imam Hüseynin (ə) şəhadət yolu ilə bağlı fikirlərinin bir çoxlarımıza doğru yolu göstərməsi inancındayıq”.  Davamı var…Layihə müəllifi: Rumiyyə


mənbə : moderator.az



Şərh yazılmayıb.

Şərh yaz.








           
MARAQLI
Maraqlı
- Sitemap BIST 100 endeksi, günün ilk yarısında yüzde 0,59 değer kazanarak sürekli müzayede işlemlerine verilen araya 77.242,79 puan ile girmişti.Sürekli müzayede işlemlerinin tekrar başlamasının ardından yükseliş eğilimini sürdüren endeks, şu dakikalarda yüzde 0,66 artışla 77.300 seviyelerinde bulunuyor. Analistler, öğleden sonra ABD'de başta fabrika ve dayanıklı mal siparişleri olmak üzere açıklanacak verilerin takip edileceğini belirterek, BIST 100 endeksinin 77.800 seviyesinin direnç, 76.000 seviyesinin destek konumunda olduğunu kaydediyor.Spot altının ons fiyatı yüzde 0.2 değer kaybederek bugün güne 1,237.65 dolardan işlem görerek başladı. Havalimanının batısında yer alan ve Gizlani Askeri Üssü'nde de tamamen kontrol sağlandı.Doğu cephesinden ilerleyen federal polis güçleri ve özel kuvvetler askerleri, havalimanı yakınındaki Elbu Seyf köyünü hafta başında terör örgütünden geri almıştı.Güney cephesinden ilerleyerek geçen yıl kentin tamamen kuşatılmasını sağlayan İran destekli Şii milisler Haşdi Şabi grubu da batı cephesinden ilk saldırıyı Çarşamba günü başlatmıştı. Telafer çevresindeki köylerde yoğun çatışma var.Bu arada Musul’un batısından ilk tahliye haberi geldi. El-Memum bölgesinden DEAŞ'ın kalkan olarak kullanmak için alıkoyduğu bin 508 kişi tahliye edildi. -Irak Göç ve Göçmenler Bakanlığınca kentin batısından tahliye edilen bin 508 kişilik ilk grup, Kayyara kasabasındaki kamplara yerleştirildi.Kapalıçarşı altın fiyatlarına göre çeyrek altın fiyatı bugün 192 lira, altın gram fiyatı ise 117 lira seviyesinde.Altın fiyatları ABD'den açıklanan pozitif verilerin ardından yatırımcıların riskli varlıklara geri dönüş yapmasıyla beraber dün geriledi. Spot altının ons fiyatı yüzde 0.2 değer kaybederek 1,237.65 dolardan işlem görürken, dün yüzde 0.7 değer kazanmıştı.KAPALIÇARŞI ALTIN FİYATLARIİstanbul Kapalıçarşı'da 24 ayar külçe altının gram satış fiyatı 116,75 lira, Cumhuriyet altınının satış fiyatı ise 780,00 lira oldu.Bu yıla en hızlı başlayan yatırım aracı altın oldu. 3 yıl yatırımcısına kaybettiren altın, Aralık ayında başladığı yükselişi bu yıl hızlandırdı. Peki altın fiyatları 3 yıllık kayıbın ardından nasıl yükselişe geçti? Altın fiyatları neden yükseliyor? Altın yorumlarını aşağıdaki playerdan izleyebilirsiniz.Analistler, bugün ABD'de açıklanacak ADP istihdam raporunun altın fiyatları üzerinde etkili olabileceğini belirterek, teknik olarak altının onsunda 1.210 doların destek, 1.250 - 1.255 dolar bandının ise önemli direnç seviyeleri olarak takip edileceğini kaydediyor. Altının gram fiyatında ise 116 seviyesinin izleneceğini dile getiren analistler, bu seviyenin altında kalınması durumunda düşüşün ivme kazanabileceğini, olası yükselişlerde ise 118 direncinin gündeme gelebileceğini tahmin ediyor.çarşambaAnalizciler, ABD'de üretimin azalacağına ve OPEC ile OPEC dışı üreticilerin birlikte kararlar alabileceğine ilişkin beklentilerin petrol fiyatlarında yukarı yönlü hareketleri destekleyen ana etkenler olduğunu ifade ediyor.günü 39 dolar sınırına yükselen Brent petrolün varil fiyatı, haftanın ilk işlem gününde 39,47 dolara kadar yükseldikten sonra şu dakikalarda 39,11 dolar seviyelerinden işlem görüyor. Brent petrol son olarak 11 Aralık 2015 tarihinde 39,71 dolara kadar yükselmişti.Avrupa'da tarafında ise piyasalar bu hafta Avrupa Merkez Bankası (AMB) faiz kararı ve Euro Bölgesi büyüme verisini bekliyor. Analistler, 10 Mart’taki AMB toplantısında alınacak yeni önlemlere yönelik beklentilerin arttığını belirtiyor. Bugün İuro Bölgesi'nde Sentix yatırımcı güveni açıklanacak. Cuma günü Almanya'da DAX 30 endeksi yüzde 0,74, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,92 ve İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,13 prim yaptı.Amerika'da BÜYÜME HEDEFİ REVİZE EDİLDİAsya'da hafta sonu gerçekleşen Çin Ulusal Kongresi'nin yıllık toplantısında ülkenin büyüme hedefinin yüzde 7 civarından yüzde 6,5 - 7,0 aralığına düşürüldüğü kaydedildi. Çin'deki gelişmeler sonrasında Şanghay bileşik endeksi şu dakikalarda yüzde 0,32 yükseldi. Japonya'da Nikkei 225 endeksi ise yüzde 0,61 düşüşle 16.911,32 puandan kapandı.Analizciler, bu hafta yurt içinde sanayi üretimi ve ödemeler dengesi verilerinin izleneceğini, yurt dışında ise AMB toplantısı ve ABD verilerinin takip edileceğini dile getiriyor.Teknik açıdan BIST 100 endeksinin 77.800 seviyesinin direnç konumunda olduğunu aktaran analistler, 76.300 ve 75.500 seviyelerinin destek olarak öne çıktığını vurguluyor. musavat son xeberler Son Xeberler - Son Xəbərlər, yeni musavat, müsavat, musavat qezeti xeberler