Musavat.az
Musavat.az




Müsavat » Xeberler» Xeber

Güclü parlament, yoxsa güclü prezident institutu – Referenduma senektik baxış…

18 Eylül 2016
6:12 am


18/09/2016 [10:10]: xeber –
Son 100 illik tariximizə baxsaq görərik ki, Azərbaycan çox mürəkkəb tarixi şəraitdə, keçid dövrlərinin burulğanlarında yaşamalı olub. Oktyabr inqilabından (1917) qabaq ölkəmiz Rusiyanın tərkibində müstəmləkə olub. 1918 – ci ilin mayında Azərbaycan öz müstəqilliyini elan edib, müstəmləkə səviyyəsindən dövlət səviyyəsinə  qalxaraq birinci keçid dövrünü yaşayıb. 1920 – ci ilin aprel ayında Demokratik Cümhuriyyət 23 aydan sonra süqut etdi və Azərbaycanda müstəqil Sosialist Respublikası quruldu və ölkə kapitalizmdən sosializmə keçərək ikinci keçid dövrünü yaşadı. Dövlət atributlarında oraq və çəkic öz əksini tapdı.1922 – ci ilin dekabrında Azərbaycan SSRİ tərkibinə qatıldı və ölkə müstəqil dövlət səviyyəsindən yarım müstəqil dövlət səviyyəsinə yendirildi. Cəmiyyət üçüncü keçid dövrünü yaşamalı oldu. 1991 –ci ilin axırında  SSRİ – nin dağılması nəticəsində Azərbaycan müstəqil dövlətə çevrildi. Bu dördüncü keçid yarımmüstəqil dövlətdən müstəqil dövlətə, sosialist quruluşundan liberal – demokratik cəmiyyətə keçid idi. Bayrağımızdakı oraq və çəkici ay və ulduzla əvəz etdik. Bu yeni yaranan dövlət Moskva yönümlü olduğundan xalq dəstək vermədi. Bu səbəbdən də Azərbaycanda beşinci keçid – Moskva yönümlü hakimiyyətdən müstəqil dövlətə keçid baş verdi. Nəticədə Ayaz Mütəllibovu Əbülfəz Əliyev əvəz etməli oldu. Yeni hakimiyyət dövlət quruculuğu ilə yox, sovet dövlət maşınının demontajı ilə məşğul oldu. Bu səbəbdən də xalqın gözündən tez düşdü. Nəticədə Elçibəy hakimiyyətdən getməli oldu və Müstəqil Azərbaycan Respublikası altıncı keçid dövrünü yaşamalı oldu və ölkədə Heydər Əliyev erası başlandı. Heydər Əliyevin hakimiyyətə gəlişi ilə xaosdan nizamlı quruluşa keçid başlandı.Beləliklə, son 100 ildə ölkəmiz altı dəfə (1991-1993 illər ərzində üç dəfə) keçid dövrünü yaşamalı oldı. Keçid dövrü insanların qarğışa tuş gəldiyi dövrdü. Konturu girintili-çıxıntılı xəritəmiz keçdiyimiz əzablı yollardan xəbər verir. Xəritəmiz tarıximizin inikasıdır. Tut yarpağını qurd yeyən kimi torpaqlarımız qonşularımız tərəfindən son yüz ildə 114 min kv. km-dən 86 min kv km.- ə kimi azaldı. Keçid dövrlərində bütövlükdə ictimai siyasi quruluş bir sistemdən digərinə keçir. Bu keçidlərdə konstitusiyaya (əsas qanun) müstəsna rol oynayır. Bu keçidlər zamanı ancaq Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasınında nominal konstitutsiya olub, digərlərində isə olmayıb. Yəni bizim konstitusiya təcrübəmiz çox zəifdir.Konstitutsiya dövlət quruculuğunun basilıca istiqamətlərini müəyyən edir, hakimiyyət bölgüsü aparır, insan və vətəndaşların hüquq və azadlıqlarını və vətəndaşların qüdrətli dövlət qurma arzularının fundamental əsaslarını özündə ehtiva edir. Bizim yaşadığımız mürəkkəb geosiyasi məkan tələb edir ki, dövlətimiz qüdrətli olsun. Əhali rahat yaşaması üçün dövlət qüdrətli olmalıdır. Sual olunur, belə dövləti güclü parlament, yoxsa güclü prezident institutu ilə qurmaq daha məqsədəuyğundur?         Bizim pis niyyətli, amalı xoş olmayan bəlli qonşularımız var. Nəzəri cəhətdən bu qonşuların parlamentə təsiri böyükdür. Əgər biz Yaponiya, Danimarka, Böyük Britaniya kimi ada və ya lap ABŞ kimi az qonşulu dövlət olsaydıq konistitutsiyada bugünkü dəyşiliklərə bəlkə də ehtiyac olmazdı. Ancaq nəzərə almalıyıq ki, biz ada dövləti deyilik, qonşularımızın bəzilərinin niyyəti çox məkrlidir. Niyyət isə fəaliyyətin ruhudur.  Bunu 25 il həll edilməyən Qarabağ problemi də təsdiq edir.1995 – il konstitusiyamız çox mükəmməldir. Bu konstitusiyanın məziyyəti ilə bağlı fikirlərimi “Azərbaycan” qəzetinin 19.05.96 sayında söyləmişəm. İndi hesab edirəm ki, o konstitusiyada biz zamanı çox qabaqlamışıq. Hər bir müstəqil dövlət iki qlobal  göstərici ilə xarakterizə olunur: adam başına düşən ümumi daxili məhsul (ÜDM) və insan inkişafı indeksi (İİİ). Bizim mövcud konstitusiyamız çox inkişaf etmiş ölkələrin göstəricilərinə uyğundur. Yaddan çıxartmamalıq ki, biz ikinci dünya dövlətiyik. Bu dövlətlər üçün adambaşına düşən ÜDM 15000  dollardan, İİİ isə 0,8 -dən azdır. Birinci dünya ölkələrində (Norveç, Avstraliya, Yeni Zelandiya kimi. Belə dövlətlərin sayı 30-dur) qanunlar mükəmməl olduğundan güclü liderə ehtiyac yoxdur, çünki qanunlar hər şeyi həll edir. Ancaq bizim də daxil olduğumuz  ikinci dünya ölkələrində güclü liderə ehtiyac böyükdür. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin S. Sərkisyana tutarlı cavabı bu tezisi təsdiq edir. Üstəlik, Sinqapuru ikinci dünya ölkəsindən birinci dünya ölkələri sırasına lider çıxardı.Bizim də güclü liderə ehtiyacımız böyükdür. İnanıram ki, xalqımız ümumdövlət mənafeyini, Azərbaycanın gələcəyini üstün tutaraq referenduma gedərək konstitusiyada nəzərdə tutulmuş dəyişiklərə səs verəcək. Prof. Şahlar Əsgərov17.09.16


mənbə : moderator.az



Şərh yazılmayıb.

Şərh yaz.








           
MARAQLI
Maraqlı
- Sitemap BIST 100 endeksi, günün ilk yarısında yüzde 0,59 değer kazanarak sürekli müzayede işlemlerine verilen araya 77.242,79 puan ile girmişti.Sürekli müzayede işlemlerinin tekrar başlamasının ardından yükseliş eğilimini sürdüren endeks, şu dakikalarda yüzde 0,66 artışla 77.300 seviyelerinde bulunuyor. Analistler, öğleden sonra ABD'de başta fabrika ve dayanıklı mal siparişleri olmak üzere açıklanacak verilerin takip edileceğini belirterek, BIST 100 endeksinin 77.800 seviyesinin direnç, 76.000 seviyesinin destek konumunda olduğunu kaydediyor.Spot altının ons fiyatı yüzde 0.2 değer kaybederek bugün güne 1,237.65 dolardan işlem görerek başladı. Havalimanının batısında yer alan ve Gizlani Askeri Üssü'nde de tamamen kontrol sağlandı.Doğu cephesinden ilerleyen federal polis güçleri ve özel kuvvetler askerleri, havalimanı yakınındaki Elbu Seyf köyünü hafta başında terör örgütünden geri almıştı.Güney cephesinden ilerleyerek geçen yıl kentin tamamen kuşatılmasını sağlayan İran destekli Şii milisler Haşdi Şabi grubu da batı cephesinden ilk saldırıyı Çarşamba günü başlatmıştı. Telafer çevresindeki köylerde yoğun çatışma var.Bu arada Musul’un batısından ilk tahliye haberi geldi. El-Memum bölgesinden DEAŞ'ın kalkan olarak kullanmak için alıkoyduğu bin 508 kişi tahliye edildi. -Irak Göç ve Göçmenler Bakanlığınca kentin batısından tahliye edilen bin 508 kişilik ilk grup, Kayyara kasabasındaki kamplara yerleştirildi.Kapalıçarşı altın fiyatlarına göre çeyrek altın fiyatı bugün 192 lira, altın gram fiyatı ise 117 lira seviyesinde.Altın fiyatları ABD'den açıklanan pozitif verilerin ardından yatırımcıların riskli varlıklara geri dönüş yapmasıyla beraber dün geriledi. Spot altının ons fiyatı yüzde 0.2 değer kaybederek 1,237.65 dolardan işlem görürken, dün yüzde 0.7 değer kazanmıştı.KAPALIÇARŞI ALTIN FİYATLARIİstanbul Kapalıçarşı'da 24 ayar külçe altının gram satış fiyatı 116,75 lira, Cumhuriyet altınının satış fiyatı ise 780,00 lira oldu.Bu yıla en hızlı başlayan yatırım aracı altın oldu. 3 yıl yatırımcısına kaybettiren altın, Aralık ayında başladığı yükselişi bu yıl hızlandırdı. Peki altın fiyatları 3 yıllık kayıbın ardından nasıl yükselişe geçti? Altın fiyatları neden yükseliyor? Altın yorumlarını aşağıdaki playerdan izleyebilirsiniz.Analistler, bugün ABD'de açıklanacak ADP istihdam raporunun altın fiyatları üzerinde etkili olabileceğini belirterek, teknik olarak altının onsunda 1.210 doların destek, 1.250 - 1.255 dolar bandının ise önemli direnç seviyeleri olarak takip edileceğini kaydediyor. Altının gram fiyatında ise 116 seviyesinin izleneceğini dile getiren analistler, bu seviyenin altında kalınması durumunda düşüşün ivme kazanabileceğini, olası yükselişlerde ise 118 direncinin gündeme gelebileceğini tahmin ediyor.çarşambaAnalizciler, ABD'de üretimin azalacağına ve OPEC ile OPEC dışı üreticilerin birlikte kararlar alabileceğine ilişkin beklentilerin petrol fiyatlarında yukarı yönlü hareketleri destekleyen ana etkenler olduğunu ifade ediyor.günü 39 dolar sınırına yükselen Brent petrolün varil fiyatı, haftanın ilk işlem gününde 39,47 dolara kadar yükseldikten sonra şu dakikalarda 39,11 dolar seviyelerinden işlem görüyor. Brent petrol son olarak 11 Aralık 2015 tarihinde 39,71 dolara kadar yükselmişti.Avrupa'da tarafında ise piyasalar bu hafta Avrupa Merkez Bankası (AMB) faiz kararı ve Euro Bölgesi büyüme verisini bekliyor. Analistler, 10 Mart’taki AMB toplantısında alınacak yeni önlemlere yönelik beklentilerin arttığını belirtiyor. Bugün İuro Bölgesi'nde Sentix yatırımcı güveni açıklanacak. Cuma günü Almanya'da DAX 30 endeksi yüzde 0,74, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,92 ve İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,13 prim yaptı.Amerika'da BÜYÜME HEDEFİ REVİZE EDİLDİAsya'da hafta sonu gerçekleşen Çin Ulusal Kongresi'nin yıllık toplantısında ülkenin büyüme hedefinin yüzde 7 civarından yüzde 6,5 - 7,0 aralığına düşürüldüğü kaydedildi. Çin'deki gelişmeler sonrasında Şanghay bileşik endeksi şu dakikalarda yüzde 0,32 yükseldi. Japonya'da Nikkei 225 endeksi ise yüzde 0,61 düşüşle 16.911,32 puandan kapandı.Analizciler, bu hafta yurt içinde sanayi üretimi ve ödemeler dengesi verilerinin izleneceğini, yurt dışında ise AMB toplantısı ve ABD verilerinin takip edileceğini dile getiriyor.Teknik açıdan BIST 100 endeksinin 77.800 seviyesinin direnç konumunda olduğunu aktaran analistler, 76.300 ve 75.500 seviyelerinin destek olarak öne çıktığını vurguluyor. musavat son xeberler Son Xeberler - Son Xəbərlər, yeni musavat, müsavat, musavat qezeti xeberler