Musavat.az
Musavat.az




Müsavat » Xeberler» Xeber

Geleceyin telebesi nece olacaq? – Professor

26 Temmuz 2016

7:32 am


26/07/2016 [11:28]: xeber –
Gələcəyin tələbələrinin necə olacağını görmək üçün bir çox amillərə diqqət yetirmək lazımdır. Bunlar demoqrafik, iqtisadi, texnoloji və pedaqoji cəhətlərin nəzərə alınmasını şərtləndirir. Bu sahədə müxtəlif mülahizələr də irəli sürülüb. Bu məqalədə daha bir mülahizəni də biz irəli sürürük.Cəmiyyətin demoqrafik, texnoloji, sosial-media sahəsində inkişafı və tələbələrin öyrənmə stillərindən, həmçinin öyrənmə təcrübələrindən gözləntiləri bizə onu deməyə əsas verir ki, növbəti on ildə universitet və kolleclərdə oxuyacaq tələbə kontingenti öz sələflərindən çox fərqlənəcəklər. Ali təhsil müəssisələri gələcəyə inamla baxmaq üçün onları gözləyən dəyişikliklərə, fərqlərə, uyğunsuzluqlara, imkanlara çox diqqətlə yanaşmalıdır.Rəqəmsal inqilab demək olar ki, hər şeyi “zəbt” edib və gələcək tələbələr də bu sahədə istisna deyil. Bu gün təxminən 15 yaşdan sonra insanların əksəriyyəti (məs. ABŞ-da 97%) internetdən istifadə edir, 90% isə müxtəlif sosial şəbəkələrin istifadəçisidir. Tələbələr passiv öyrənci olmaq istəmirlər. Onlar istehlakçı olmaqla bərabər, həm də məmnunluq, zövq, məzmun istehsalçılarıdırlar. Bununla belə müasir rəqəmsal təhsil üzrə ekspertlərin fikri belədir ki, universitet və kolleclərin bü gün verdiyi tədrislə tələbələr arasında bir uçurum hiss olunur. Əgər bu fərq artıq açıq-aydın hiss olunursa, demək yaxın 10 ildə növbəti tələbə nəslinin ehtiyacları ilə (onların çoxu hibrid, on-line və qeyri-formal formada təhsil alacaqlar) mövcud ənənəvi təhsil-öyrətmə, biliyin qiymətləndirilməsi, tələbə rəğbətləndirilməsi kimi metodlar daha çox “hiss” olunacaq.Yaxın on ildə rəqəmsal inqilabın təhsilə verdiyi töhfələr daha çox özünü nədə hiss etdirəcək? ABŞ-ın Qərb Ştatları üzrə Ali Təhsil Komissiyasının belə bir hesabatı var – “Kollec qapısının döyülməsi”. Hesabatda göstərilir ki, dünya üzrə tam orta təhsilli məzunların sayı getdikcə aşağı düşəcək. Amma universitet tələbələrinin demoqrafik cəhətdən kəskin dəyişəcəyi gözlənilir.“Smart phone nəsli” artıq qapının ağzını kəsib. Ailə gəlirlərindən, irqindən, cinsindən, dinindən asılı olmadan deyə bilərik ki, yaxın on ildə tələbələrin əksəriyyəti universitetin sinif otaqlarına özlərinin informasiya-texnologiya vasitələri ilə gələcəklər. Məhz “smart phone”lar bu dəyişikliklərin önündə olacaq. Cəmiyyət bilik qıtlığını unudub, yavaş-yavaş 24 saat bilik əldə etmək imkanına malik olacaq.Bu gün biliyin əldə olunmasının rəngarəng formaları mövcuddur. Bu əhatə dairəsinin daha da genişlənməsinə İT vasitələrinin get-gedə düşən qiymətləri də səbəb olacaq. Bir sözlə, biz texnoloji transformasiyalardan keçirik. Bu yalnız kollecə, universitetə gedib komputerimizi açmaqla bitmir. Bu bizim beynimizin və həm də bilgilərimizin genişlənməsidir. Yaxşı, bəs onda bu ali təhsil üçün nə deməkdir? Artıq biz tələbələrin “silahlandığı” texnoloji vasitələrlə işləməyə öyrəşməliyik, nəinki onlara müqavimət göstərməyə, qadağa qoymağa. Hətta bəzən tələbələrdən xahiş etməli olacağıq ki, mobil alətində bu və ya digər məsələni dəqiqləşdirməkdə yardımçı olsun. Tələbələr universitetə biliyin necə əldə olunması haqqında müxtəlif ideyalarla gələcəklər. Onların əksəriyyəti məlumatı necə əldə etməyi bilirlər, onlara master-mütəxəssis lazım deyil ki, lövhənin qarşısında dayanıb onlara nəzarət eləsin. Onlara bir nəfər koordinator (professor, müəllim) lazım gələcək ki, onları öz qrup yoldaşları ilə birlikdə öyrənməyə ruhlandırsın. Tələbələri qarşılıqlı əməkdaşlıq formasında öyrənməyə sövq etmək çox mühün amil olacaq.Artıq bu gün tələbələr kommunikasiyanın müxtəlif formalarını tapmaqda çox çevikdirlər. Məsələn, belə formalardan biri Tvitterdir. Bu, həm yenidən yaratma, yenidən qurma, həm də öyrənmə vasitəsidir, əlbəttə düzgün məqsədlər üçün tam istifadə olunduqda.  Bu gün gənc nəsil (heç şübhəsiz gələcək nəsil də belə olacaq) informasiyanı təcili əldə etmək üçün çox səbrsizdir, bir saniyədə qısa mesajları qəbul edib cavablandırırlar. Yaşlı nəsil isə bir növ elektron poçtlarla yazışmalara üstünlük verir.Gənc nəsil üçün öyrənmə artıq sosial xarakterlidir. Tələbələr əldə etdikləri bilikləri yeni formada cəmləşdirərərək özününküləşdirirlər. Bu tələbələr üçün əldə olanların yenidən qarışdırılması sayılır. Tələbələr öz İT qabiliyyətlərinə uyğun olaraq yaradıcı, qurucu olmaq istəyirlər. Bu gün tələbə artıq informasiyanı ənənəvi formada (mühazirənin deyilməsi və yazdırılması) almaq istəmir. Bu forma onlara cansıxıcı görünür, bəzən də onları əsəbiləşdirir. Son nəticədə isə o, öz telefonu ilə oynamağa başlayır. Əgər öyrədənlər bu gün gənc nəslin demək olar ki gündəlik həyat tərzinə çevrilmiş texnoloji dəyişikliklərlə ayaqlaşa bilmirlərsə, bu ancaq öyrədənlərlə öyrənənlər arasında daha böyük uçuruma gətirib çıxaracaq. Gənc nəsil indi güclü informasiya kanallarının bir hissəsdir, onlar istənilən informasiyanın həmin saatda qəbulu və ötürülməsi ilə seçilirlər. Şübhəsiz ki, belə olan tərzdə onun auditoriyada bir professordan informasiyanın alınmasını səbrlə gözləməsi o qədər də ağılabatan deyil. Unutmaq olmaz ki, bu günün tələbəsi dünya haqqında daha çox narahatdır, daha çox məlumatlıdır, eyni zamanda bu dünyanı onlar daha yaxşı görmək istəyirlər.Bu gün tələbələr üçün maraqlı olan məsələlər onlara tədris olunmalıdır. Bu da ki, heç şübhəsiz təhsilin məzmunu deməkdir.Rəqəmsal inqilab öyrənmə üçün müxtəlif ekosistemlər yaratmışdır. Tələbələr ümumiləşmələrin, aktiv öyrənmənin arzusundadır. Etiraf etmək lazımdır ki, bir çox təhsil müəssisələri rəqəmsal dünyanın bir parçası olan XXI əsr tələbələrilə ənənəvi  dildə danışmaq istəyirlər. Bu isə heç şübhəsiz öyrədənlə öyrənən arasında anlaşılmazlığa gətirib çıxarır. Bəs onda nə etməli? Məsələnin həllinin bir forması ənənəvi mühazirə formasından imtina etmək, ya da onun deyilmə formasını dəyişməkdir. Məsələn, mühazirənin videosunun tələbələrə göndərilməsi (ya da müəllimin öz saytında yerləşdirilməsi) metodu mümkündür ki, tələbələrin daha da ürəyincə olsun. Dərsə gəlməmişdən qabaq onlar həmin videoya baxar, mövzudan xəbərdar olar, dərs zamanı isə daha çox debat-müzakirədən istifadə olunar. Məhz bu öyrətmə forması “on-line” rejimdə kütləvi öyrənmənin ən yaxşı metodu hesab olunur. Tələbəni daha çox müxtəlif  məzmunlu tapşırıqlar, layihələr üzərində müstəqil işə yönəltmək lazımdır. 90 dəqiqəlik mühazirə artıq heç bir tələbə üçün maraqlı deyil. Tələbənin diqqətini cəlb edən məsələlər daha önəmlidir. Bu gün tələbələrin daha çox “aclıq” hiss etdiyi, arzusunda olduğu məsələlər auditoriyada onlara hörmət qoyulması və öyrənməyə motovasiyanın yaradılmasıdır.Hələ son zamanlara qədər belə düşünürdük ki, işləmək, öyrənmək və yaşamaq ayrı-ayrı təcrübələrdir. Uşaqlığımızın əsas hissəsini məktəbdə keçiririk, yetkinlik, yaşlı çağlarımızı işdə, ya da iş axtarmaqda keçiririk, harada bir balaca imkan tapan kimi şəxsi həyatımıza vaxt ayıra bilirik. Bu gün meydana çıxan öyrənmə, bilik iqtisadiyyatı demək olar ki, hər şeyi dəyişir. Ona görə ki, öyrənmək, təhsil almaq etdiklərimizin hər birində bir valyutaya çevrilir, alqı-satqı rolunu oynayır.Sonu görünməyən təhsil, öyrənmə resursları davamlı inkişaf üçün bir imkandır, yeni arzular, istəklər üçün açılan bir gələcəkdir. Rəqəmsal və fiziki təcrübələrin birləşdirilməsi öyrənməni, təhsili iş ahənginə inteqrasiya etmək üçün bir platforma yaradır, elə bir platforma ki, bu zaman həyatla iş arasında, öyrənmə ilə yaşamaq arasında bir çevrə yaranır. Məhz bu çevrələr sayəsində biz davamlı olaraq, əks əlaqə yarada bilirik. Bu əks əlaqə bizə imkan verir ki, öz mühitimizi özümüzün şəxsi ehtiyaclarımıza, hisslərimizə və həyat şəraitimizə uyğunlaşdıraq.İngilis dilində belə bir ifadə var – öyrənmək qazanmaqdır (Learning is earning). Fikrimizcə gələcəyin təhsilində öyrənmək – işləmək – yaşamaq həyatın minlərlə gözlənilməz olan töhfələrinin öhdəsindən gəlmək üçün artıq bir yerdə birləşmişdir. Bu yola çıxanlara uğurlar diləyi ilə…(admiral.az)Professor Əfqan Abdullayev 




Şərh yazılmayıb.

Şərh yaz.








           
MARAQLI
Maraqlı
- Sitemap - musavat son xeberler Son Xeberler - Son Xəbərlər, yeni musavat, müsavat, musavat qezeti xeberler