Musavat.az
Musavat.az




Müsavat » Xeberler» Xeber

“Düşünmeden Quran oxumaq kafirlikdir”

09 Temmuz 2016

6:12 am


09/07/2016 [10:11]: xeber –
“Müsəlmançılıqla İslam eyni şey deyil”

 

Sərdar Cəlaloğlu: “Məqsədim müsəlmanları İslama dəvət
etmək, İslamı onlara sevdirmək və tanıtmaqdır”

 

ADP sədri Sərdar Cəlaloğlu
Qurani-Kərim, onun dərki, mənimsənilməsi üsulları, bu qavrayışın İslam
dünyasına gətirəcəyi yeniliklər və s. ilə bağlı sayt-a müsahibə verib.
Həmin müsahibənin birinci hissəsini oxucuların diqqətinə çatdırırıq.

 

-Sərdar bəy, sizcə Qurani-Kərim İslam dünyası tərəfindən
yetərincə dərk edilirmi? Yoxsa XIV əsr bundan öncə insanlığa göndərilən Quranın
lazımi səviyyədə dərki hələ də mümkün olmayıb?

 

-Qurani-Kərimin idrak
üsul və metodlarının kənardan müəyyən  edilməsi
Quranın anlaşılması baxımından ciddi maneə yaradır, insanları İslam dinindən
uzaqlaşdırır. Təriqət və məzhəb deyilən əyri yolların meydana çıxmasına səbəb
olur. Qurani dərk etmək üçün ona Quran məntiqi ilə yanaşmaq lazımdır. Sizin əqli
mühakimənizin doğru olduğunu yoxlamaq üçün də hər hansı alimin qiymətləndirilməsinə
ehtiyac yoxdur. Bu mühakimələrin də doğru və ya yanlış olduğunu Quran müəyyən
edir. Qurani-Kərimi anlamaq üçün metodu Qurani-Kərimdən seçmək lazımdır. Elmi,
öyrəndiyiniz biliyi Qurani-Kərimdən götürməlisiniz və həmin biliyi düzgün
anladığınızın sübutunu da yenə də Qurani-Kərimdən tapmalısınız. Əgər bu üç şərtdən
kənara çıxsanız, heç vaxt Qurani-Kərimi anlaya bilmərsiniz. Sizin anladıqlarınızın
heç biri düzgün olmayacaq, sizi hansısa təriqət və məzhəbə aparacaq.

 

-İslam dünyasının xristian dünyasından əsrlərdir
ki, geri qalması hər zaman əsas müzakirə mövzularından biri olub. Sizcə Qurani-Kərim
kimi mükəmməl bir kitaba sahib olan ümmətin bunca geri qalmasının səbəbi nədir?

 

-Əslində bu gün hamını bu
sual düşündürür. Hamı düşünür  ki, İslam
dünyası niyə geridə qalıb? Allah-təala deyir ki, mən Qurani-Kərimi sizə bir rəhmət
olaraq göndərdim. Müsəlmanlar haqqında “Ali-İmran” surəsində deyilir ki, mən
sizi digər ümmətlərdən ən yaxşı ümmət olaraq yaratdım. Biz həm xristianlardan,
həm yəhudilərdən üstün hümmət olmalıyıq. Lakin bu gün görürük ki, xristianlar
da, yəhudilər də inkişaf və tərəqqi baxımından  bizdən qabaqdadır. Belə olduqda isə ortaya
maraqlı sual çıxır. Qurandakı bu ayə ilə həyatımızdakı bu ziddiyyət nədən xəbər
verir? Bu onu göstərir ki, əgər biz xristian və yəhudilərdən geri qalmışıqsa,
deməli biz Qurani-Kərimi mənimsəyə bilməmişik. Biz Allahın dediyi müsəlman
deyilik. Biz özümüz-özümüzü müsəlman kimi təsəvvür edirik və öz təsəvvür
etdiyimizdən ibarətik.

Məni bu problem çox
narahat edirdi. Vaxtiylə İslam alimlərindən Əfqani bu istiqamətdə tədqiqat
aparmışdı. Bu yaxınlarda İran alimlərindən biri də bir tədqiqat aparmışdı və həmin
tədqiqat İslam qaydaları ilə yaşayan ölkələrin müəyyənləşdirilməsinə xidmət
edirdi. Təsəvvür edin ki, birinci 35 ölkə arasında bir dənə də olsun bizim ənənəvi
İslam dövləti adlandırdığımız İslam ölkəsi yox idi. 36-cı yerdə isə Malayziya
idi. Iran, Türkiyə, Azərbaycan, Səudiyyə Ərəbistanı kimi yüz illər ərzində
özünü İslam ölkəsi adlandıran ölkələrin hamısı İslam qaydaları ilə yaşamayan
ölkələrdir. Bu da onu göstərir ki, müsəlmançılıqla İslam eyni şey deyil. Mənim
məqsədim müsəlmanları İslama dəvət etməkdir. İslamı onlara sevdirmək və
tanıtmaqdır.

 

-Sərdar bəy, islam dinində elm və əxlaq necə tənzimlənir?
Bu iki amilin bir-birinə münasibəti necədir?

 

-İslam dini iki biliyin
sintezindən – əqli bilik ilə əxlaqın sintezindən ibarətdir. Halbuki, dünyavi
elmlərin heç birində belə bir şey yoxdur. Məsələn, siz fizikanı oxuyub əxlaq əldə
etmirsiniz. Mexanikanın qızıl qanununda əxlaq yoxdur. Əksinə, dedaktiv, əxlaqi ədəbiyyatı
oxuyursunuz, ordan da kimya biliyini əldə etmirsiniz. Amma Allah-təalanın,
Quranın bir hikməti də ondan ibarətdir ki, bir ayədə sizə həm davranışq qaydasını
öyrədir, həm də sizə bilik verir. Bunu anlamamaq lazımdır. Allah-təala deyir
ki, yetimləri himayə edin. Bunu bir əxlaq norması kimi götürüb biliyini
anlamadınsa, deməli Qurandan uzaqlaşırsan. Başqa bir ayədə göstərilir ki,
ulduzlar, günəş ona görə yaradılıb ki, siz onunla vaxtı ölçəsiniz. Bunun elmi tərəfini
dərk edib əxlaqi tərəfini görməsiniz, yenə də İslamdan uzaqlaşacaqsınız. Deməli,
düzgün yol əqli elmlərdə əxlaqi nəsihətlərimənimsəmək, əxlaqi ayələrdə isə əqli
bilgiləri mənimsəməkdir. Quranin istənilən ayəsi bizə həm əxlaqi davranış normalarını
öyrədir, həm də elmi bilgi verir. Hətta “Allahdan başqa Allah yoxdur” ayəsinin
özü də bizə həm bilik, həm də  əxlaq öyrədir.

Quran ayələri Allah-təala
tərəfindən göndərildiyi üçün bu, bir ehkamdır. Ehkam mütləq həqiqət deməkdir.
mütləq həqiqət insan tərəfindən dərk olunmazdır. Əgər bunu qəbul edirsinizsə, o
zaman siz Qurani-Kərimin ayəsini oxuyub zahirinə görə necə dərk edə bilirsiniz?
Əgər siz Qurani-Kərimin ayələrini zahirinə görə dərk edirsinizsə, bu o deməkdir
ki, siz onu ehkam hesab etmirsiniz. Ehkam insan ağlına sığmayan bilikdir.
Quranı adi kitab kimi oxuyanların heç biri Quranı anlamır. Onların oxuduqlarının
hamısı küfürdür. Quranda Məhəmməd surəsi var. Əgər sən düşünürsən ki, bu, Məhəmməd
peyğəmbər, onun bioqrafiyası haqqındadır, ona necə peyğəmbərlik verilməsindən bəhs
edir, yaxud Musa peyğəmbər haqqında deyilənlər yalnız ona aiddir, bu o deməkdir
ki, sən Quranı anlamırsan və küfr edirsən.

Allah-təalanən ayələri
mütləq həqiqətdir. Bunun mənasını ancaq Allah bilir. Sən də həmin ayəni zahirinə
görə anlayanda, bu məntiqlə demək sən də Allah olursan.

 

-O zaman Qurandakı həqqiətləri anlamaq üçün nə etmək
lazımdır?

 

-Biz ayələrin zahiri yox,
mütləq batini mənasını anlamağa cəhd etməliyik. Ayələrin batinindən zahirinə
necə keçmək olar? Biz batini görmür, zahiri isə görürük. Görünəndən görünməyə
necə keçə bilərik? Biz elmi təbiətə baxaraq öyrənirik. Məsələn, almaya baxır və
onun haqqında bilik əldə edirik. Görürük, sonra dərk etməyə başlayırıq. Qurani-Kərimin
hər bir ayəsini oxuyandan sonra onu mənimsəmək üçün düşünməlisən. Düşünmədən
Quran oxumaq kafirlikdir. Bir çox adamlar Quran oxumaq deyəndə bunu Quranı
ucadan, avazla oxumaq kimi başa düşürlər. Quranı oxumaq Quranın batininə
baxmaq, onun batinini görmək deməkdir. Quranla bağlı oxumaq, yazmaq sözü bizim
başa düşdüyümüz oxumaq və yazmaq deyil. Biz “alın yazısı” ifadəsini işlədiriik.
Məgər alında yazı var? “Bəxt yazısı” deyirik. Belə bir şey var? Quranı oxumaq
bizim başa düşdüyümüz oxumaq deyil. Quranı oxumaq ona baxmaq, yəni daxilinə
baxmaq deməkdir. Bəs ona necə baxmaq lazımdır? Oxuyandan sonra düşünmək
lazımdır. Bu, Quranda da öz əksini tapır. Orada xüsusi vurğular var. Məsələn,
Quranda qeyd edilir ki, heç düşünmürsünüz? Habelə, bəzi ayələrdə qeyd edilir
ki, yalnız sağlam ağıl sahibləri bunu dərk edə bilər. Ayələrdə bu cür xüsusi
qeydlərin olması göstərir ki, həmin ayələr xüsusi bilik tələb edən ayələrdir.

 

 

-Quranın zahirindən daxilinə keçmək üçün xüsusi bir
üsula ehtiyac varmı?

 

Ardı var

 

Seymur Əliyev

 

 




Şərh yazılmayıb.

Şərh yaz.








           
MARAQLI
Maraqlı
- Sitemap - musavat son xeberler Son Xeberler - Son Xəbərlər, yeni musavat, müsavat, musavat qezeti xeberler