Musavat.az
Musavat.az




Müsavat » Xeberler» Xeber

“Bu günkü Türkiye Atatürk Türkiyesinden çox ferqli durumda yaşayır”

18 Ekim 2016
4:20 pm


18/10/2016 [20:19]: xeber –
Bizim KİV – də yayılan məlumata görə Türkiyənin baş naziri Binəli Yıldırım qısa müddət ərzində Parlamentə prezident üsul – idarə sisteminə keçidlə bağlı təklif göndəriləcək.Bəzi siyasətçilərimiz hesab edirlər ki, bu keçidin nəticəsində Türkiyə demokratikləşmədən uzaqlaşacaq, avtoritarizm meyllərini isə güclənəcək. Məncə, məsələyə başqa bucaq altda baxmağın da faydası var.Türkiyə əgər Böyük Britaniya, İslandiya, Yaponiya, Avstraliya, Sinqapur kimi ada və ya  İtaliya, Cənubi Koreya kimi yarımada və ya ABŞ, İrlandiya, Danimarka, Finlandiya kimi az qonşulu dövlət olsaydı, onda parlament idarəetmə üsulundan prezident idarəetmə üsuluna keçməyə ehtiyac olmazdı. Bu məsələdə inkişaf etmiş Qərbi Avropa dövlətlərini nümunə gətirmək və ya model kimi istifadə etmək yersizdir. Çünki Türkiyədə qeosiyasi durum fərqlidir. Avropa dövlətləri parlament ilə ona görə rahat idarə olunur ki, bu dövlətlərin bölüşdürdüyü ortam qərb-xiristian mədəniyyəti var. Onların sərhədlərində Samuel Hantingtonun “Mədəniyyətlərin toquşması və dünya nizamının dəyişməsi” əsərində göstərdiyi mədəniyyət fərqindən doğan gərginlik demək olar ki, yoxdur. Ancaq bu gərginlik Türkiyə sərhədlərində çox yüksəkdir. Bu günkü Türkiyə Atatürk Türkiyəsindən çox fərqli bir durumda yaşayır. Bu gün Türkiyə əsasən dost olmayan (düşmən də demək olar) dövlətlərlə əhatə olunub. Bu səbəbdən də Türkiyənin yaşadığı mürəkkəb geosiyasi məkan və daxildəki ziddiyyətlər tələb edir ki, o qüdrətli dövlətə çevrilmək naminə dövlət quruculuğunda modernləşməyə getsin.Son 15 ildə Türkiyənin makroiqtisadi göstəricilərinə diqqət yetirsək, aydın görmək olar ki 2001-ci ildən 2008 –ci ilə kimi ölkə dinamik inkişaf etmiş, adambaşına düşən milli gəliri 3020 US$ səviyəsindən, 10 500 US$ qalxmışdı. Ancaq son 9 ildə inkişafda durğunluq yaşanır. Məncə bu durğunluğun əsas səbəbi idarəetmənin bugünkü  geosiyasi duruma uygun olmamasıdır. Ona görə idarəetmədə modernləşmə günün tələbidir.Sual olunur, belə dövləti güclü parlament, yoxsa güclü prezident institutu ilə idarə etmək daha məqsədəuyğundur?    Bu suala cavab axtararkən qeosiyasi məkana diqqət yetirmək lazımdır.  Prezidentli ölkədə prezdentin qəbul edəcəyi qərarlara qonşu dövlətlərin təsiri zəif olur. Parlamentli dövlətlərdə parlamentin qəbul edəcəyi qərarlara müdaxilə etmənin ehtimalı böyükdür. Belə dövlətlərdə milli və dövləti mənafe güclü prezident üsul – idarəsi daha çox qorunur, nəinki güclü parlamentli üsul idarəsi ilə. Üstəlik, parlamentli dövlətlərdə milli və dövləti mənafe partiya mənafelərinə görə də parcalanır. Bu baxımdan Türkiyənin baş naziri Binəli Yıldırımın təklifi həm tarixi ənənə, həm də bugünkü qeosiyasi vəziyyət baxımından zəruridir. Güclü prezidentli ölkələr olan ABŞ – da, Fransada və digər belə ölkələrdə demokratiya necə inkişaf edirsə, Türkiyə də şübhəsiz, elə inkişaf edəcək. Amerkalı alim Gary Hamelə görə son yüz ildə insan həyatını yaxşılaşdıran ən vacib beş kəşflərdən biri də idarəetmədir. Dövlətlərin qüdrətli olmasında idarəetmənin hikməti böyükdür. Dövlət qüdrətli olanda hər vətəndaş ondan qürur duyur. Finlandiyanın mərhum prezidenti Urxo Kekkonenin sözü ilə məqaləyə nöqtə qoymaq istəyirəm: “Dostlar yaxında olmalıdır”.                                         Prof. Şahlar Əsgərov, əməkdar elm xadimi


mənbə : moderator.az



Şərh yazılmayıb.

Şərh yaz.








           
MARAQLI
Maraqlı
- Sitemap BIST 100 endeksi, günün ilk yarısında yüzde 0,59 değer kazanarak sürekli müzayede işlemlerine verilen araya 77.242,79 puan ile girmişti.Sürekli müzayede işlemlerinin tekrar başlamasının ardından yükseliş eğilimini sürdüren endeks, şu dakikalarda yüzde 0,66 artışla 77.300 seviyelerinde bulunuyor. Analistler, öğleden sonra ABD'de başta fabrika ve dayanıklı mal siparişleri olmak üzere açıklanacak verilerin takip edileceğini belirterek, BIST 100 endeksinin 77.800 seviyesinin direnç, 76.000 seviyesinin destek konumunda olduğunu kaydediyor.Spot altının ons fiyatı yüzde 0.2 değer kaybederek bugün güne 1,237.65 dolardan işlem görerek başladı. Havalimanının batısında yer alan ve Gizlani Askeri Üssü'nde de tamamen kontrol sağlandı.Doğu cephesinden ilerleyen federal polis güçleri ve özel kuvvetler askerleri, havalimanı yakınındaki Elbu Seyf köyünü hafta başında terör örgütünden geri almıştı.Güney cephesinden ilerleyerek geçen yıl kentin tamamen kuşatılmasını sağlayan İran destekli Şii milisler Haşdi Şabi grubu da batı cephesinden ilk saldırıyı Çarşamba günü başlatmıştı. Telafer çevresindeki köylerde yoğun çatışma var.Bu arada Musul’un batısından ilk tahliye haberi geldi. El-Memum bölgesinden DEAŞ'ın kalkan olarak kullanmak için alıkoyduğu bin 508 kişi tahliye edildi. -Irak Göç ve Göçmenler Bakanlığınca kentin batısından tahliye edilen bin 508 kişilik ilk grup, Kayyara kasabasındaki kamplara yerleştirildi.Kapalıçarşı altın fiyatlarına göre çeyrek altın fiyatı bugün 192 lira, altın gram fiyatı ise 117 lira seviyesinde.Altın fiyatları ABD'den açıklanan pozitif verilerin ardından yatırımcıların riskli varlıklara geri dönüş yapmasıyla beraber dün geriledi. Spot altının ons fiyatı yüzde 0.2 değer kaybederek 1,237.65 dolardan işlem görürken, dün yüzde 0.7 değer kazanmıştı.KAPALIÇARŞI ALTIN FİYATLARIİstanbul Kapalıçarşı'da 24 ayar külçe altının gram satış fiyatı 116,75 lira, Cumhuriyet altınının satış fiyatı ise 780,00 lira oldu.Bu yıla en hızlı başlayan yatırım aracı altın oldu. 3 yıl yatırımcısına kaybettiren altın, Aralık ayında başladığı yükselişi bu yıl hızlandırdı. Peki altın fiyatları 3 yıllık kayıbın ardından nasıl yükselişe geçti? Altın fiyatları neden yükseliyor? Altın yorumlarını aşağıdaki playerdan izleyebilirsiniz.Analistler, bugün ABD'de açıklanacak ADP istihdam raporunun altın fiyatları üzerinde etkili olabileceğini belirterek, teknik olarak altının onsunda 1.210 doların destek, 1.250 - 1.255 dolar bandının ise önemli direnç seviyeleri olarak takip edileceğini kaydediyor. Altının gram fiyatında ise 116 seviyesinin izleneceğini dile getiren analistler, bu seviyenin altında kalınması durumunda düşüşün ivme kazanabileceğini, olası yükselişlerde ise 118 direncinin gündeme gelebileceğini tahmin ediyor.çarşambaAnalizciler, ABD'de üretimin azalacağına ve OPEC ile OPEC dışı üreticilerin birlikte kararlar alabileceğine ilişkin beklentilerin petrol fiyatlarında yukarı yönlü hareketleri destekleyen ana etkenler olduğunu ifade ediyor.günü 39 dolar sınırına yükselen Brent petrolün varil fiyatı, haftanın ilk işlem gününde 39,47 dolara kadar yükseldikten sonra şu dakikalarda 39,11 dolar seviyelerinden işlem görüyor. Brent petrol son olarak 11 Aralık 2015 tarihinde 39,71 dolara kadar yükselmişti.Avrupa'da tarafında ise piyasalar bu hafta Avrupa Merkez Bankası (AMB) faiz kararı ve Euro Bölgesi büyüme verisini bekliyor. Analistler, 10 Mart’taki AMB toplantısında alınacak yeni önlemlere yönelik beklentilerin arttığını belirtiyor. Bugün İuro Bölgesi'nde Sentix yatırımcı güveni açıklanacak. Cuma günü Almanya'da DAX 30 endeksi yüzde 0,74, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,92 ve İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,13 prim yaptı.Amerika'da BÜYÜME HEDEFİ REVİZE EDİLDİAsya'da hafta sonu gerçekleşen Çin Ulusal Kongresi'nin yıllık toplantısında ülkenin büyüme hedefinin yüzde 7 civarından yüzde 6,5 - 7,0 aralığına düşürüldüğü kaydedildi. Çin'deki gelişmeler sonrasında Şanghay bileşik endeksi şu dakikalarda yüzde 0,32 yükseldi. Japonya'da Nikkei 225 endeksi ise yüzde 0,61 düşüşle 16.911,32 puandan kapandı.Analizciler, bu hafta yurt içinde sanayi üretimi ve ödemeler dengesi verilerinin izleneceğini, yurt dışında ise AMB toplantısı ve ABD verilerinin takip edileceğini dile getiriyor.Teknik açıdan BIST 100 endeksinin 77.800 seviyesinin direnç konumunda olduğunu aktaran analistler, 76.300 ve 75.500 seviyelerinin destek olarak öne çıktığını vurguluyor. musavat son xeberler Son Xeberler - Son Xəbərlər, yeni musavat, müsavat, musavat qezeti xeberler