Musavat.az
Musavat.az




Müsavat » Xeberler» Xeber

Bize “Anti-avoidance rules” lazımdırmı?

11 Ağustos 2016
6:12 am


11/08/2016 [10:11]: xeber –
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə təsdiqlənmiş “2016-cı ildə vergi sahəsində aparılacaq islahatların istiqamətləri”ndə vergi qanunvericiliyindən sui-istifadə edib vergidən yayınanların qarşısının alınması üçün beynəlxalq təcrübədə istifadə olunan bəzi yanaşmaların tətbiqi nəzərdə tutulur. İstiqamətlərin 11, 14, 19 və 20-ci istiqaməti bir-birilə sıx şəkildə bağlıdır. Burada istiqamətlərdən iqtibas gətirib Sizi yormaq fikrim yoxdu, bu yazıda vergi qanunvericiliyində hüquqlardan sui-istifadə əleyhinə müddəaların (“Anti-avoidance rules”) beynəlxalq təcrübədə necə tətbiq olunması və onun təhlükələri haqqında danışmaq istəyirəm. “Anti-avoidance rules” vergidən yayınmanın qarşısının alınması üçün dövlətin həyata keçiridiyi qanunvericilik və təşkilati tədbirlərin məcmusudur. Təbii ki, burada söhbət daxili vergi qanunvericiliyinin və vergi məsələləri ilə bağlı beynəlxalq müqavilələrin verdiyi imkanlardan faydalanıb vergidən yayınlardan söhbət gedir. “Anti-avoidance rules”i ideyasının müəllifləri hesab edirlər ki, bu mübarizə sistemi yalnız qanunvericilikdən sui-istifadə edib vergi güzəşti alanlara qarşı tətbiq olunmalıdır. Ümumiyyətlə, bu məsələdə vahid yanaşma olmadığına görə, çox vaxt vergi orqanları və məhkəmə tərəfindən fərqli şərh və yozumlara rast gəlinir.Bütün bunlara baxmayaraq “Anti-avoidance rules”in xarakterik xüsusiyyətləri var. Bunlar əvvəla, “vergilərdən yayınma”, “mövcud vergi normalarından su-istifadə”, “süni sxem, razılaşma və ya tranzaksiya” kimi anlayışları müəyyən edən qanunvericilik normaları və məhkəmə presedentlərinin sistemləşdirilməsi, bu cür halların yoxlanılması ilə bağlı qanunvericilik mexanizminin yaradılmasıdır. Qanunvericilik normasının tətbiqi vergi ödəyicilərində su-istifadə sxemlərinin aşkar olunması zamanı vergi orqanlarına vergitutma bazasını və müvafiq olaraq ödənilən və ödənilməli vergiləri nəzərdən keçirməyə, müqayisə aparmağa imkan verir.“Anti-avoidance rules” normaları adətən, daxili vergi qanunvericliyi ilə yanaşı, vergi məsələləri ilə bağlı ikitərəfli beynəlxalq müqavilələrdə də nəzərdə tutula bilər. Təbii ki, qarşı tərəfin razılığı ilə.Adətən, “Anti-avoidance rules” fəaliyyəti ilə vergi orqanlarında ayrıca şöbə məşğul olur. Bu şöbə vergi ödəyicilərinin ayrı-ayrı əməliyyatlarının və ümüumi biznes fəaliyyətinin mahiyyətini araşdırır, vergi normalarından sui-istifadə faktını təsdiq edən sexemləri aşkra çıxarmağa çalışır, əgər belə hallar varsa, onun qəsdən edilməsi ilə bağlı süburtlar toplayır, vergitutma bazası və ödənilməli vergi məbləğlərini nəzərdən keçirir və qanunvericilikdəki vergi normalarından sui-istifadə edən vergi ödəyicilərini cərimələyir. Bu şöbədə işləmək üçün dar ixtisaslı hüquqşünaslar, vergi mütəxəssisləri tələb olunur.Cərimələrə də yanaşma müxtəlifdir. Bəzi vergi ekspertləri hesab edirlər ki, belə sui-istifadə halları sübut olunarsa ödəməkdən yayındırılmış vergilərin büdcəyə ödənişi təmin edilməli, cərimə tətbiq olunmamalıdır. Ancaq onu da deyim ki, bəzi ölkələrdə belə cərimələrə rast gəlinir, hətta büdcədən yayındırılmış vergi məbləğinin 200%-i həcmində cərimələr tətbiq olunan ölkələr var. Ancaq “Anti-avoidance rules”də əsas məsələ cərimə deyil. “Anti-avoidance rules”in məhək daşı, canı “vergi normalarndan sui-istifadə” anlayışının necə müəyyən edilməsidir. Müxtəlif ölkələrdə bu məsələyə yanaşma fərqli olsa da, bütün yanaşmaları birləşdirən yeganə amil vergi ödəyicisinin əsaslandırılmamış vergi qazancı əldə etməsidir ki, onu da aşağıdakıar şərtləndirir:- Əməliyyatların iqtisadi məzmununun tam olmaması;- Əməliyyatların planlaşdırılmasında vicdanın, dürüstlüyün arxa plana keçməsi;- Əməliyyatla nəticəsində vergi qanunvericiliyi normalarının birbaşa və ya dolayı yolla təhrif olunması.Bəzi ölkələrdə vergi ödəyicilərinin vergi normalarından sui-istifadə halları aşkara çıxarılan zaman, vergi orqanları burda bilərəkdən vergidən yayınma olduğunu sübut etməlidir. Məsələn, Belçika, Hindistan, Yaponiya, İtaliya, Meksika və Böyük Britaniyada bu, belədir. Ancaq Avstraliya, Çin, İrlandiya, Rusiya, ABŞ, Sinqapur, Cənubi Koreya və İsveç kimi ölkələrdə vergi ödəyicisi özünü necə deyərlər, təmizi çıxarmalı, həyata keçirdiyi əməliyyatlarda vicdanın, dürüstlüyün ağır basdığını sübut etməlidir.Göründüyü kimi “Anti-avoidance rules” alətinin tətbiqi çox ağır məsələdir. Xüsusən Azərbaycan kimi vergi mədəniyyətinin aşağı olduğu, müstəqil məhkəmələrin olmadığı ölkələrdə bu alətin tətbiqi arzuolunmaz nəticələrə, sosial narazılıqlara səbəb ola bilər. Ona görə də bu alətin tətbiqində tələsməmək lazımdır. Mən islahat istiqamətlərinə salınan bu təklifin ölkədə vergi problemlərinin öyrənilməsi nəticəsində ortaya çıxarıldığını, zərurətdən gəldiyini və yaxud Vergilər Nazirliyinin mütəxəssisləri tərəfindən islahat istiqamətlərinə təklif edildiyini sanmıram. Baxmayaraq ki, “Anti-avoidance rules” alətnin tətbiqi tarixi ötən əsrin 15-ci illərinə, Avstraliyaya gedib çıxır, ancaq Böyük Britaniya kimi ölkədə bu alətin tətbiqi ilə bağlı 2013-cü ildə layihə hazırlanıb və uzun müddət sənəd üzərində təkmilləşdirmələr, biznes ictimaiyyəti ilə məsləhətləşmələr aparılıb.Ona görə də təklif edirəm ki, əgər “Anti-avoidance rules” aləti ölkəmizdə tətbiq olunacaqsa, əvvəlcə bir vergi, məsələn, mənfəət vergisi üzrə tətbiq olunsun. Əgər vergi ödəyicisinin vergi qanunvericiliyindən vergi ödmələrini azaltmaq üçün sui-istifadə halı sübut olunarsa, ona heç bir cərimə tətbiq edilməsin. Bir sözlə nə inzibati, nə də cinayət məsuliyyəti daşısın, sadəcə vergidən yayındırdığı məbləğin büdcəyə ödənilməsi təmin edilsin.Qalib Toğrul, iqtisadçı ekspert


mənbə : moderator.az



Şərh yazılmayıb.

Şərh yaz.








           
MARAQLI
Maraqlı
- Sitemap BIST 100 endeksi, günün ilk yarısında yüzde 0,59 değer kazanarak sürekli müzayede işlemlerine verilen araya 77.242,79 puan ile girmişti.Sürekli müzayede işlemlerinin tekrar başlamasının ardından yükseliş eğilimini sürdüren endeks, şu dakikalarda yüzde 0,66 artışla 77.300 seviyelerinde bulunuyor. Analistler, öğleden sonra ABD'de başta fabrika ve dayanıklı mal siparişleri olmak üzere açıklanacak verilerin takip edileceğini belirterek, BIST 100 endeksinin 77.800 seviyesinin direnç, 76.000 seviyesinin destek konumunda olduğunu kaydediyor.Spot altının ons fiyatı yüzde 0.2 değer kaybederek bugün güne 1,237.65 dolardan işlem görerek başladı. Havalimanının batısında yer alan ve Gizlani Askeri Üssü'nde de tamamen kontrol sağlandı.Doğu cephesinden ilerleyen federal polis güçleri ve özel kuvvetler askerleri, havalimanı yakınındaki Elbu Seyf köyünü hafta başında terör örgütünden geri almıştı.Güney cephesinden ilerleyerek geçen yıl kentin tamamen kuşatılmasını sağlayan İran destekli Şii milisler Haşdi Şabi grubu da batı cephesinden ilk saldırıyı Çarşamba günü başlatmıştı. Telafer çevresindeki köylerde yoğun çatışma var.Bu arada Musul’un batısından ilk tahliye haberi geldi. El-Memum bölgesinden DEAŞ'ın kalkan olarak kullanmak için alıkoyduğu bin 508 kişi tahliye edildi. -Irak Göç ve Göçmenler Bakanlığınca kentin batısından tahliye edilen bin 508 kişilik ilk grup, Kayyara kasabasındaki kamplara yerleştirildi.Kapalıçarşı altın fiyatlarına göre çeyrek altın fiyatı bugün 192 lira, altın gram fiyatı ise 117 lira seviyesinde.Altın fiyatları ABD'den açıklanan pozitif verilerin ardından yatırımcıların riskli varlıklara geri dönüş yapmasıyla beraber dün geriledi. Spot altının ons fiyatı yüzde 0.2 değer kaybederek 1,237.65 dolardan işlem görürken, dün yüzde 0.7 değer kazanmıştı.KAPALIÇARŞI ALTIN FİYATLARIİstanbul Kapalıçarşı'da 24 ayar külçe altının gram satış fiyatı 116,75 lira, Cumhuriyet altınının satış fiyatı ise 780,00 lira oldu.Bu yıla en hızlı başlayan yatırım aracı altın oldu. 3 yıl yatırımcısına kaybettiren altın, Aralık ayında başladığı yükselişi bu yıl hızlandırdı. Peki altın fiyatları 3 yıllık kayıbın ardından nasıl yükselişe geçti? Altın fiyatları neden yükseliyor? Altın yorumlarını aşağıdaki playerdan izleyebilirsiniz.Analistler, bugün ABD'de açıklanacak ADP istihdam raporunun altın fiyatları üzerinde etkili olabileceğini belirterek, teknik olarak altının onsunda 1.210 doların destek, 1.250 - 1.255 dolar bandının ise önemli direnç seviyeleri olarak takip edileceğini kaydediyor. Altının gram fiyatında ise 116 seviyesinin izleneceğini dile getiren analistler, bu seviyenin altında kalınması durumunda düşüşün ivme kazanabileceğini, olası yükselişlerde ise 118 direncinin gündeme gelebileceğini tahmin ediyor.çarşambaAnalizciler, ABD'de üretimin azalacağına ve OPEC ile OPEC dışı üreticilerin birlikte kararlar alabileceğine ilişkin beklentilerin petrol fiyatlarında yukarı yönlü hareketleri destekleyen ana etkenler olduğunu ifade ediyor.günü 39 dolar sınırına yükselen Brent petrolün varil fiyatı, haftanın ilk işlem gününde 39,47 dolara kadar yükseldikten sonra şu dakikalarda 39,11 dolar seviyelerinden işlem görüyor. Brent petrol son olarak 11 Aralık 2015 tarihinde 39,71 dolara kadar yükselmişti.Avrupa'da tarafında ise piyasalar bu hafta Avrupa Merkez Bankası (AMB) faiz kararı ve Euro Bölgesi büyüme verisini bekliyor. Analistler, 10 Mart’taki AMB toplantısında alınacak yeni önlemlere yönelik beklentilerin arttığını belirtiyor. Bugün İuro Bölgesi'nde Sentix yatırımcı güveni açıklanacak. Cuma günü Almanya'da DAX 30 endeksi yüzde 0,74, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,92 ve İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,13 prim yaptı.Amerika'da BÜYÜME HEDEFİ REVİZE EDİLDİAsya'da hafta sonu gerçekleşen Çin Ulusal Kongresi'nin yıllık toplantısında ülkenin büyüme hedefinin yüzde 7 civarından yüzde 6,5 - 7,0 aralığına düşürüldüğü kaydedildi. Çin'deki gelişmeler sonrasında Şanghay bileşik endeksi şu dakikalarda yüzde 0,32 yükseldi. Japonya'da Nikkei 225 endeksi ise yüzde 0,61 düşüşle 16.911,32 puandan kapandı.Analizciler, bu hafta yurt içinde sanayi üretimi ve ödemeler dengesi verilerinin izleneceğini, yurt dışında ise AMB toplantısı ve ABD verilerinin takip edileceğini dile getiriyor.Teknik açıdan BIST 100 endeksinin 77.800 seviyesinin direnç konumunda olduğunu aktaran analistler, 76.300 ve 75.500 seviyelerinin destek olarak öne çıktığını vurguluyor. musavat son xeberler Son Xeberler - Son Xəbərlər, yeni musavat, müsavat, musavat qezeti xeberler