Musavat.az
Musavat.az




Müsavat » Xeberler» Xeber

Avqust görüşleri Qarabağla bağlı teze ümid qığılcımları yaradıb

13 Ağustos 2016

5:36 am


13/08/2016 [09:34]: xeber –
Dağlı Qarabağ məsələsi ətrafında yenidən diplomatik və siyasi fəallıq müşahidə olunmaqdadır. Avqust ayında belə fəallığın olacağı gözlənilirdi. Həm prezidentlərin Bakı sammiti, həm də Sankt-Peterburqdakı Ərdoğan-Putin görüşü problemə ən azından vasitəçi dövlət kimi Rusiyanın diqqətinin artması və Türkiyə amilinin gündəmə gəlməsi ilə müşahidə olundu.Gözlənildiyi kimi, proseslərin episentrində Azərbaycan və Türkiyənin yer alması işğalçı Ermənistanda ciddi narahatlıq doğurub. Erməni ekspertlər və politoloqlar Rusiya prezidenti Vladimir Putinin Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevlə Bakıdakı danışıqlarını və Ermənistan prezidenti Serj Sərkisyanın Moskvaya səfərini fəal şəkildə şərh edirlər.Məsələn, Ermənistanın Kanadadakı keçmiş səfiri, “Modus Vivendi” mərkəzinin direktoru, politoloq Ara Papyan özünün facebook səhifəsində yazıb: “Putinlə Əliyevin Bakı görüşündəki səmimilik düşünməyə vadar edir. Oradakı iqtisadi layihələrin siyasi nəticələri də olacaq. Bura Ərdoğanın Peterburqa səfərini və orada son altı ayda mövcud olmuş gərginliklə bağlı bütün məsələlərin nizamlanmasını da əlavə etsək, Ermənistan əslində çox çətin vəziyyətə düşüb. Azərbaycanın mövqeyi bizimkindən güclüdür və bu, etiketin bəzi incəliklərindən də sezilir: Putin Bakıya gedir, onu baş nazirin müavini qarşılayır, sonra Putin Əliyevin iqamətgahına çay süfrəsinə yollanır, bizim prezidenti isə Moskvaya çağırırlar ki, ona nəsə bildirsinlər” (virtualaz.org).*****Bəs Türkiyə amilini özündə ehtiva edən yeni siyasi-diplomatik aktivlik bütövlükdə nə vəd edir, nəhayət ki, konfliktin nizamlanmasına dair real bir irəliləyişin şahidi ola biləcəyikmi? Ekspert və şərhçilərin bu yöndə fikirləri müxtəlifdir.“Dağlıq Qarabağ nizamlanmasına dair son intensiv danışıqların gedişində müvəqqəti tarixi kompromis adlanan irəliləyiş üçün siyasi zəmin formalaşıb və bu prosesdə Türkiyəyə böyük rol ayrılıb”. Musavat.com-un məlumatına görə, bu barədə Rusiyadakı Siyasi Tədqiqatlar Mərkəzinin direktoru, prezident Putinin etibarlı şəxslərindən sayılan Sergey Markov konfliktlə bağlı son danışıqlar prosesini “Vestnik Kavkaza” nəşrinə şərh edərkən bildirib.Onun sözlərinə görə, belə bir kompromis artıq bu il əldə oluna bilər: “Böyük ehtimalla da bu, hələ 2011-ci ildə hazırlanmış, lakin bəzi səbəblərdən işə düşməmiş ”Kazan formulu” əsasında baş tutacaq. Həmin formula əsasən, belə bir mübadilə baş verir: Ermənistan Dağlıq Qarabağ ətrafındakı rayonları Azərbaycana verir – bu rayonlar 7-dir. Başqa yandan, Ermənistan öz ərazisindən keçən tranzit xətlərinə zəmanət alır, həmçinin Ermənistanın və Dağlıq Qarabağın de-blokadasına nail olur. Üçüncü yandan isə həmin rayonların hərbsizləşdirilməsi həyata keçirilir”.“Bu danışıqlar Rusiya tərəfdən ilk növbədə ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədri olaraq, intensiv şəkildə aparılır. İki digər həmsədr dövlət – ABŞ və Fransa isə öz daxili problemləri ilə bağlı passiv mövqe tutur. Bu dəqiqə onlar Qarabağ hayında deyillər. Türkiyə bu aktiv prosesə cəlb olunmayıb, ancaq anlaşma əldə olunacağı təqdirdə onun iştirakı tələb olunacaq. Çünki söhbət Ermənistanın təkcə Azərbaycan tərəfdən deyil, Türkiyə tərəfdən də blokadasının götürülməsindən gedir” – ekspert qeyd edib. Onun fikrincə, məhz bu səbəbdən Türkiyə maraqları əldə ediləcək anlaşma çərçivəsində müəyyən mənada nəzərə alınmalıdır.“Məlumdur ki, ”İrəvana münasibətdə Ankaranın özünün kompleks münasibətləri, həm də kifayət qədər qəliz münasibətləri var. Odur ki, hansısa mərhələdə Türkiyə mütləq şəkildə kompromis əldə olunmasına cəlb olunmalıdır – hansı kompromis ki, təkrar edirəm, böyük ehtimalla, “Kazan formulu” əsasında elə bu il əldə oluna bilər” – politoloq əlavə edib.***** Qeyd edək ki, “Kazan formulu” və ya “Lavrov sənədi” adlanan həll variantı barədə zaman-zaman danışılıb. ANİ erməni ekspertlər qrupu bununla bağlı hətta hesabat da hazırlayıblar və bu hesabata Ermənistan XİN tərəfindən qıcıqlı reaksiya verilib. Lakin təkzib də edilməyib.Hər halda, masa üzərində konkret bir sənədin olduğu deyilir. Təsadüfi deyil ki, Ermənistan prezidenti Serj Sərkisyan isə sonuncu Moskva səfəri zamanı Qarabağ məsələsində “siyasi vəd diplomatik səylərə” görə Rusiya prezidentinə minnətdarlıq elədi və belə bir cümlə də işlətdi: “Əlbəttə ki, olduqca vacibdir ki, əldə olunan anlaşmalar həyata keçirilsin. Biz buna hazırıq”.Bundan bir gün qabaq isə Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan rusiyalı həmkarı Putinlə görüşdən qayıdarkən 5 rayon məsələsinə toxunmuşdu. Sitat: “Hazırda bölgədə Qarabağ problemi var. Bu məsələnin həllində Türkiyənin üzvü olduğu ATƏT-in Minsk Qrupu daha fərqli nəticələr əldə edə bilərdi. Rusiya, ABŞ və Fransa Minsk Qrupunun həmsədridir. Lakin onlar 23-24 ildir bu problemi hələ də həll edə bilməyib, yaxud həll etmək istəməyiblər. Təbii ki, işğal var. Bu işğalı hamı qəbul edir. Madam ki, işğal var, onda buna niyə son qoyulmur? Hazırda münaqişənin həlli prosesində bəzi irəliləyişlər mövcuddur. Putin bu məsələnin üzərinə gedir. Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev də bunu mənə bildirdi. 5 rayon azad edilərsə, problemlər sözün əsl mənasında rahatlıqla həll ediləcək, regionda normallaşma prosesi başlaya bilər”.***** Bu və digər yeni nüanslar Dağlıq Qarabağla bağlı avqust görüşlərindən hasil olan təzə ümid qığılcımları sayıla bilər. Bu ümidlər real sülh anlaşmasına gətirəcəkmi, Böyük Sülh Sazişinin yolunu açacaqmı? Çox şey sübhəsiz  ki, münaqişənin həllində əsas söz sahibliyini saxlayan Moskvanın məsələnin həllinə nə dərəcədə səmimi təkan verəcəyindən asılı olacaq. Rusiya liderinin bu xüsusda verdiyi son açıqlamalar da diqqət çəkir. Onların arasında beləsi də var. Putin deyib: “Azərbaycan və Ermənistan Qarabağ münaqişəsinin real həllini istəyir. Rusiya İrəvanla Bakı arasında gərginliyin azalmasında maraqlıdır və kompromisin əldə olunması üçün həll yollarının axtarılmasında yardımını davam etdirəcək. Biz Minsk Qrupu çərçivəsində münaqişənin həll yolunun tapılmasında və İrəvanla Bakı arasında birbaşa əlaqələrin yaradılmasında köməyimizi davam etdirəcəyik”. Kreml başçısının bu sözlərinin növbətçi bir bəyanat olub-olmadığı tezliklə bəlli olacaq. Bir məqamı da xüsusi vurğulayaq: Putinin müşavirinin dediyi kimi, prosesdə Türkiyəyə böyük rol ayrılması təbii ki, Azərbaycanın xeyrinədir və ölkəmizin mövqeyini, manevr imkanlarını gücləndirəcək. Çünki qardaş dövlətin həll variantına yanaşması bəllidir. Bunu son olaraq Türkiyənin Azərbaycandakı səfiri İsmayıl Alper Coşğun  qəzetimizə verdiyi geniş müsahibədə bir daha ortaya qoyub. Sitat: “Türkiyə Azərbaycanı maraqlandıran bütün mövzularda hər zaman aktiv çıxış edib. Qarabağ məsələsinin həllində də Türkiyə hər zaman Azərbaycanın mövqeyini dəstəkləyən qətiyyətli mövqe nümayiş etdirib. Dəfələrlə bəyan etmişik ki, bu məsələdə hər zaman Azərbaycanın yanındayıq və Türkiyə olaraq üzərimizə düşən vəzifəni icra etməyə hazırıq. Türkiyənin xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğlu da bu yaxınlarda qeyd etdi ki, Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ probleminin həllində təklif etdiyi və razılaşdığı formul nə olacaqsa, Türkiyə də onu dəstəkləyəcək”.Əlavə edək ki, bu ay Qarabağ məsələsi ilə prezidentlərin Paris görüşü də planlaşdırılıb. Politoloqlara görə, məhz bu görüş 4 günlük aprel döyüşlərindən sonra sülh danışıqlarında, nəhayət, sıçrayış olub-olmayacağı məsələsinə aydınlıq gətirməlidir.(musavat.com)


mənbə : moderator.az



Şərh yazılmayıb.

Şərh yaz.








           
MARAQLI
Maraqlı
- Sitemap - musavat son xeberler Son Xeberler - Son Xəbərlər, yeni musavat, müsavat, musavat qezeti xeberler