Musavat.az
Musavat.az




Müsavat » Xeberler» Xeber

Atom bombasının atası…

01 Kasım 2016
8:56 am


01/11/2016 [12:55]: xeber –
Amerika fiziki, “atom bombasının atası” adlandırılan Robert Oppenqeymer 1904-cü il 22 apreldə Nyu-Yorkda yəhudi ailəsində anadan olmuşdur. Onun atası Julius Oppenqeymer tekstil ticarəti ilə məşğul idi. Anası Ella isə Parisdə rəssamlıq üzrə təhsil almışdı. Onun valideynləri Almaniyadan imiqrant kimi ABŞ-a köçmüşdülər. 1925-ci ildə Oppenqeymer Harvard universitetini bitirdi. O, burada riyaziyyatı, fəlsəfəni, təbiət elmlərini, ingilis və fransız ədəbiyyatını öyrənmişdi. Persi Bridcman termodinamikadan mühazirə oxuyarkən, Oppenqeymer eksperimental fizika ilə maraqlanmağa başladı. O, universiteti fərqlənmə ilə 3 ilə bitirib, Avropaya getdi. O, 1925-ci ildə Cozef Con Tomson vasitəsi ilə  Kembric universitetindəki Kavendiş labarotoriyasında işə başladı. Lakin o, bura qəbul olarkən onun qarşısında şərt qoymuşdular ki, Patrik Blekketin rəhbərliyi altında kurs keçsin. Patrik ondan bir neçə yaş böyük idi ki, bu da onlar arasında xoş olmayan münasibət yaratmışdı. Bir dəfə Robert almanı zəhərli mayedə yuyub Blekketin boşqabına qoydu. Blekket almanı yemədi, lakin Oppenqeymerə icbari iş verdilər və Londonda psixoloji müalicə almasını əmr etdilər.  1926-ci ildə  kvant mexanikasını öyrənmək üçün Kembrici tərk edib fizik Maks Bornun rəhbərliyi altında  Almaniyanın Gottingen universitetinə gəldi. Oppenqeymer 1927-ci ildə 23 yaşında müdafiə edərək fəlsəfə doktoru adını aldı. 1927-ci ildə atomlarla sərbəst elektronların qarşılıqlı əlaqəsinə dair nəzəriyyəni daha da inkişaf etdirdi. Maks Plan ilə birlikdə ikiatomlu molekulların qurluşuna dair nəzəriyyə irəli sürdü. 1928-ci ildə alim Sürix və Leiden Universitetində çalışmağa başladı.  Onun nəzəriyyələri bir çox ingilis, alman jurnallarında nəşr olunduqca Oppenqeymerin şöhrəti ABŞ-da artırdı və bir çox universitetlər ona fizikadan mühazirə oxumağı təklif edirdilər. 1929-1947-ci illər arası Oppenqeymer Kaliforniya, Berkli və Kaliforniya Texnologiya Universitetində tədrislə məşğul olmuşdu. O, üç dalbadal teorem – “Kosmik cisimlər”( 1937), “Bir neytron ulduzunun hesablanmasına dair model”( 1938) və “Qara dəliklərin mövcud olması”( 1939) haqqında nəzəriyyələr irəli sürdü.Atomların bölünməsi nəzəriyyəsi məlum olan kimi Oppenqeymer tez-tez bu prosesi düşünür və atom silahı yaratmaq barədə problemləri nəzərdən keçirirdi.  1941-ci ilin payızında xüsusi komissiyanın tərkibində ABŞ-da Beynəlxalq Elmlər akademiyasında hərbi məqsədlər üçün atom enerjisi üzrə müzakirələr aparıldı. Həmin ildə terorik fiziklər ilə birlikdə atom bombası düzəltmək yollarını araşdırırdılar. Onun arzusu atom silahı düzəltmək idi, dövlət tərəfindən dəstək gördükdən sonra Oppenqeymerə bu fəaliyyətlə məşğul olan mərkəzə rəhbərlik etmək tapşırıldı.1939-45-ci illər arası Oppenqeymer İkinci Dünya Müharibəsi çərçivəsində Manxetten layihəsinin rəhbəri olmuşdur. Los Alamosdakı laboratoriyaya rəhbərlik etməklə atom bombasının hazırlanması işində fəal iştirak edirdi. 16 iyul 1945-ci ildə ilk atom bombası Nyu Cersidə sınaqdan  keçirildi. Sonralar Oppenqeymer xatirələrində qeyd edirdi ki, həmin an ağlına Bhaqavat-Gitadan(Hindlilərin müqəddəs kitabı) kəlamlar gəlirdi. “Minlərlə günəş səmada eyni anda əks olunsaydı, bu Yaradanın parıltısına bənzəyərdi…Mən dünyaları məhv edən ölüməm.” 1945-ci ilin oktyabrında Oppenqeymer Los Alamos Milli Laboratoriyasında direktor vəzifəsindən  istefa etdi. O, 1947-ci ildən 1952-ci ilə qədər ABŞ-ın Atom Enerjisi üzrə Komissiyasında baş məsləhətçi kimi çalışıb.Alim dinc məqsədlər üçün atom enerjisindən istifadəyə tərəfdar çıxsa da, lakin hidrogen bombasının yaradılmasına qarşı idi. 31 yanvar 1950–ci ildə prezident Harry Truman komissiyaya yeni bir tapşırıq verdi. 1952-ci ildə ABŞ Atom Enerjisi Komissiyası hidrogen bombasının sınağını gizli həyata keçirdi. Oppenqeymer atom bombasının yayılması ilə bağlı layihələri əngəlləməyə çalışırdı. Bu anti-hərbi fəaliyyəti İkinci Qırmızı Təhlükə dalğası zamanı bir çox siyasətçilərin etirazına səbəb oldu. Nəticədə, 1954-ci il aprelin 12-də “Oppenqeymer işi”  adı altında istintaq başladı. Bu istintaqın əsas məqsədi onun sədaqətsizliyini və siyasi etibarsızlığını sübut etmək idi. Beləliklə, o, tutduğu bütün vəzifələrdən uzaqlaşdırıldı. Əslində onun tutduğu bütün vəzifələrdən kənar edilməsinin kökündə atom silahı sxemini SSRİ-ə ötürməsi dururdu. SSRİ-də atom bombası yox idi və Stalin ABŞ-ın dünya müharibəsindən sonra SSRİ-yə qarşı müharibə başlamaq niyyətindən çəkinirdi. Beləliklə, Stalini və SSRİ-ni yəhudilər xilas etdilər. Oppenqeymer həmin mərkəzdə işləyən ər-arvad Rozenberqlər vasitəsilə atom bombasının sirlərini və çertyojlarını SSRİ-yə ötürdü.Məsələ bir neçə ildən sonra 1954-cü ildə açıldı. Amma ABŞ dövləti Oppenqeymerin böyük xidmətlərini nəzərə alıb işə qarışmadı və Robertin peşə taleyini həmin mərkəzdəki aparıcı fiziklərin öhdəsinə buraxdı:Oppenqeymer bundan sonra da mərkəzdə işləyə bilər, ya yox? Bütün dünya maraqla gözləyirdi. Hə və yox deyənlərin səsləri yarıya bölündü. İndi Robertin taleyi tamamilə dostu Eduarddan( hidrogen bombasının atası) asılı idi və o, xeyli tərəddüddən sonra «yox» dedi. Beləliklə, dahi Robert Oppenqeymer kənara atıldı. Buna baxmayaraq fizikadan mühazirələr oxuyaraq öz fəaliyyətini davam etdirirdi. 10 il sonra Prezident Kennedi onu “Enriko Fermi” mükafatı ilə təltif etdi. Lakin mükafat Kennedinin ölümündən sonra Lindon Conson tərəfindən verildi. Lakin Amerikada zərrə qədər də siyasi ləkələnmə ölümə bərabərdir. Sarsılmış şöhrətli fizik bundan sonra çox da yaşaya bilmədi və 1967-ci ildə 63 yaşında vəfat etdi. Hidrogen bombasının atası Teller isə uzun ömür yaşadı. 1997-ci ildə 91 yaşlı Eduard Teller insult keçirdi və tibb bacısının – Siz məşhur Eduard Tellersiniz? – sualına qoca fizik belə cavab verdi:— Yox, mən şərəfsiz Eduard Tellerəm. O, açıq-aşkar özünün ən yaxın dostuna qarşı 43 il qabaq etdiyi hərəkəti nəzərdə tutub demişdi və həmin hadisədə öz əməlindən dərindən peşman olub, öz keçmiş hərəkətini namərdlik hesab edirdi.Osman Eminov


mənbə : moderator.az



Şərh yazılmayıb.

Şərh yaz.








           
MARAQLI
Maraqlı
- Sitemap BIST 100 endeksi, günün ilk yarısında yüzde 0,59 değer kazanarak sürekli müzayede işlemlerine verilen araya 77.242,79 puan ile girmişti.Sürekli müzayede işlemlerinin tekrar başlamasının ardından yükseliş eğilimini sürdüren endeks, şu dakikalarda yüzde 0,66 artışla 77.300 seviyelerinde bulunuyor. Analistler, öğleden sonra ABD'de başta fabrika ve dayanıklı mal siparişleri olmak üzere açıklanacak verilerin takip edileceğini belirterek, BIST 100 endeksinin 77.800 seviyesinin direnç, 76.000 seviyesinin destek konumunda olduğunu kaydediyor.Spot altının ons fiyatı yüzde 0.2 değer kaybederek bugün güne 1,237.65 dolardan işlem görerek başladı. Havalimanının batısında yer alan ve Gizlani Askeri Üssü'nde de tamamen kontrol sağlandı.Doğu cephesinden ilerleyen federal polis güçleri ve özel kuvvetler askerleri, havalimanı yakınındaki Elbu Seyf köyünü hafta başında terör örgütünden geri almıştı.Güney cephesinden ilerleyerek geçen yıl kentin tamamen kuşatılmasını sağlayan İran destekli Şii milisler Haşdi Şabi grubu da batı cephesinden ilk saldırıyı Çarşamba günü başlatmıştı. Telafer çevresindeki köylerde yoğun çatışma var.Bu arada Musul’un batısından ilk tahliye haberi geldi. El-Memum bölgesinden DEAŞ'ın kalkan olarak kullanmak için alıkoyduğu bin 508 kişi tahliye edildi. -Irak Göç ve Göçmenler Bakanlığınca kentin batısından tahliye edilen bin 508 kişilik ilk grup, Kayyara kasabasındaki kamplara yerleştirildi.Kapalıçarşı altın fiyatlarına göre çeyrek altın fiyatı bugün 192 lira, altın gram fiyatı ise 117 lira seviyesinde.Altın fiyatları ABD'den açıklanan pozitif verilerin ardından yatırımcıların riskli varlıklara geri dönüş yapmasıyla beraber dün geriledi. Spot altının ons fiyatı yüzde 0.2 değer kaybederek 1,237.65 dolardan işlem görürken, dün yüzde 0.7 değer kazanmıştı.KAPALIÇARŞI ALTIN FİYATLARIİstanbul Kapalıçarşı'da 24 ayar külçe altının gram satış fiyatı 116,75 lira, Cumhuriyet altınının satış fiyatı ise 780,00 lira oldu.Bu yıla en hızlı başlayan yatırım aracı altın oldu. 3 yıl yatırımcısına kaybettiren altın, Aralık ayında başladığı yükselişi bu yıl hızlandırdı. Peki altın fiyatları 3 yıllık kayıbın ardından nasıl yükselişe geçti? Altın fiyatları neden yükseliyor? Altın yorumlarını aşağıdaki playerdan izleyebilirsiniz.Analistler, bugün ABD'de açıklanacak ADP istihdam raporunun altın fiyatları üzerinde etkili olabileceğini belirterek, teknik olarak altının onsunda 1.210 doların destek, 1.250 - 1.255 dolar bandının ise önemli direnç seviyeleri olarak takip edileceğini kaydediyor. Altının gram fiyatında ise 116 seviyesinin izleneceğini dile getiren analistler, bu seviyenin altında kalınması durumunda düşüşün ivme kazanabileceğini, olası yükselişlerde ise 118 direncinin gündeme gelebileceğini tahmin ediyor.çarşambaAnalizciler, ABD'de üretimin azalacağına ve OPEC ile OPEC dışı üreticilerin birlikte kararlar alabileceğine ilişkin beklentilerin petrol fiyatlarında yukarı yönlü hareketleri destekleyen ana etkenler olduğunu ifade ediyor.günü 39 dolar sınırına yükselen Brent petrolün varil fiyatı, haftanın ilk işlem gününde 39,47 dolara kadar yükseldikten sonra şu dakikalarda 39,11 dolar seviyelerinden işlem görüyor. Brent petrol son olarak 11 Aralık 2015 tarihinde 39,71 dolara kadar yükselmişti.Avrupa'da tarafında ise piyasalar bu hafta Avrupa Merkez Bankası (AMB) faiz kararı ve Euro Bölgesi büyüme verisini bekliyor. Analistler, 10 Mart’taki AMB toplantısında alınacak yeni önlemlere yönelik beklentilerin arttığını belirtiyor. Bugün İuro Bölgesi'nde Sentix yatırımcı güveni açıklanacak. Cuma günü Almanya'da DAX 30 endeksi yüzde 0,74, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,92 ve İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,13 prim yaptı.Amerika'da BÜYÜME HEDEFİ REVİZE EDİLDİAsya'da hafta sonu gerçekleşen Çin Ulusal Kongresi'nin yıllık toplantısında ülkenin büyüme hedefinin yüzde 7 civarından yüzde 6,5 - 7,0 aralığına düşürüldüğü kaydedildi. Çin'deki gelişmeler sonrasında Şanghay bileşik endeksi şu dakikalarda yüzde 0,32 yükseldi. Japonya'da Nikkei 225 endeksi ise yüzde 0,61 düşüşle 16.911,32 puandan kapandı.Analizciler, bu hafta yurt içinde sanayi üretimi ve ödemeler dengesi verilerinin izleneceğini, yurt dışında ise AMB toplantısı ve ABD verilerinin takip edileceğini dile getiriyor.Teknik açıdan BIST 100 endeksinin 77.800 seviyesinin direnç konumunda olduğunu aktaran analistler, 76.300 ve 75.500 seviyelerinin destek olarak öne çıktığını vurguluyor. musavat son xeberler Son Xeberler - Son Xəbərlər, yeni musavat, müsavat, musavat qezeti xeberler