Musavat.az
Musavat.az




Müsavat » Xeberler» Xeber

Argentinada ölüb Polşada defn edilen Cumhuriyyet zabitimiz -TARİX

26 Haziran 2016

9:52 am


26/06/2016 [13:48]: xeber –
İyunun 26-da Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin yaranmasının 98-ci ili tamam olur. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin dövründə – 1918-ci il iyunun 26-da ilk dəfə Nazirlər Kabinetinin qərarı ilə hərbi hissə-əlahiddə korpus yaradılıb. Bu qərar Şərqin müsəlman aləmində ilk demokratik hökumətin öz ordusunu yaratmasına hüquqi əsas verib.sayt saytının bu bayram münasibətilə haqqında danışacağı kəs isə Polşa və Argentina kimi ölkələrdə məşhur olan hərbçimiz Vəli bəy Yadigarovdu.1918-ci ildə general Mehmandarovun başçılıq etdiyi əlahiddə korpus yeni yaradılmışdı. Odur ki, Vəli bəy kimi yaşı az olmasına baxmayaraq, döyüş yolu keçən təcrübəli zabitlərə ehtiyac çox idi. Qeyd edək ki, Vəli bəy Yadigarovun o zaman cəmi 20 yaşı var idi. Eskadron komandiri olan 20 yaşlı zabit həm bolşeviklərə qarşı, həm də Qarabağ ətrafında elə bolşeviklər də daxil başqa mənfur qüvvələrin qaldırdığı üsyanın yatırılmasında rəşadət göstərir.Bəs necə olur ki, Vəli bəy o zaman o qədər də çox əlaqəmiz olmayan Polşaya gedəsi və oranın ordusunda vuruşmalı olur?Hərb tarixini araşdıran tədqiqatçı Şəmistan Nəzirli bu barədə yazır:“1918-ci ilin sentyabrından Milli Orduda korpus komandirinin yanında eskadron komandiri olan Vəli bəy Yadigarov XI Ordu Bakıya basqın edəndə üçüncü Şəki süvari alayının pərakəndə dəstəsilə vuruşa-vuruşa Gürcüstan ərazisinə çəkilir. 1921-ci ilin martınadək bolşeviklərə qarşı vuruşur və həmin il əvvəlcə Türkiyəyə, sonra Polşaya mühacirətə gedir. Polşada “Armiya krayova” xalq ordusunda əməliyyat şöbəsində süvari rəisi və 10-cu süvari atıcılar əlahiddə diviziyasının komandiri olur. Polşada çıxan “Jiçe Varşavı” qəzeti 6 iyul 1990-cı il tarixli nömrəsində polkovnik Vəli bəy Yadigarov haqqında yazır:“Ötən şənbə Varşava qəbiristanlığında Vəli bəy Yadigar müsəlman-tatar qaydası ilə dəfn olundu. Dəfn fəxri qarovulun müşayiəti və hərbçi şöhrəti qaydaları ilə keçirildi. Mərhumu son mənzilə yaxın qohumları, dostları, keçmiş alaydaşları yola saldılar. Yaylım atəşi açıldı, orkestrŞopenin dəfn marşını ifa etdi. Cənazə üzərində müsəlman ayinini Varşava və Belastok yeparxiyasının imamı Aleksandr Əli Şaletski icra etdi. Bəs polkovnik Yadigar kimdir?Müsəlmandır, Azərbaycan knyazıdır. Bu qərib Polşa ordusu heyətində vuruşub, K.Soskovski adına yeddinci Ulan alayının zabiti olub. O,1920-ci ildə tabeliyində olan hissə ilə birlikdə Azərbaycanı tərk etmək məcburiyyətində qalıb, 1921-ci ilin mart ayında Polşada sığınacaq tapıb, müqavilə ilə polyak ordusu sıralarına daxil olub. Qruzdendə süvari məktəbini və Varşavada Ali Hərbi Məktəbi bitirdikdən sonra yeddinci süvari polkunun komandir müavini təyin edilib. Polyak qızı ilə evlənib, polyak dilini öyrənib. Keçmiş alaydaşları onu son dərəcə yüksək mədəniyyətə, sağlam həyat tərzinə malik insan, həm də olduqca tələbkar zabit kimi xatırlayırlar. Vəli bəy Polşaya hücum edən hitlerçi qəsbkarlara qarşı 1939-cu il 11 sentyabrda təşkil olunan müdafiə kampaniyasında iştirak edib, Mazovetski süvari briqadasının qərargah rəisi olub. Polşanın işğalından sonra Armiya Krayovanın (AK) tərkibinə daxil olan “Olen” polkunun komandiri kimi Varşava üsyanında iştirak edib. Müharibədən sonra Vəli bəy Yadigar Argentinaya mühacirət edib və – 1971-ci il dekabrın 13-də Buenes-Ayresdə vəfat edib. Öz vəsiyyəti ilə Polşada təkrar dəfn edilib. Dəfn mərasimində mərhumun qızı – Züleyxa xanım Yadigar-Kalinovskaya da iştirak edib. O, hazırda milliyyətcə polyak olan əri ilə İspaniyada yaşayır”.Vəli bəy məhz 1990-cı ilin şənbə günündə ikinci dəfə Varşavada dəfn olunub. Çünki, Argentinada 1971-ci ildə öləndə özü bunu vəsiyyət etmişdi. Polşa höküməti üstündən 19 il keçməsinə baxmayaraq, onu unutmur və rəsmi qaydada nəşini Polşaya gətirdərək təmtəraqla dəfn ediblər.Sonda onu da onu qeyd edək ki, Azərbaycam Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi Polşa kinematoqrafçıları ilə birgə Vəli bəy Yaqdigarova həsr olunan “Polkovnik” filmini lentə alıb. Polşa höküməti II Dünya Müharibəsi zamanı ordusunun əsas hərbçilərindən olan Yadigarovu bu gün də unutmur.Elmin Nuri




Şərh yazılmayıb.

Şərh yaz.








           
MARAQLI
Maraqlı
- Sitemap - musavat son xeberler Son Xeberler - Son Xəbərlər, yeni musavat, müsavat, musavat qezeti xeberler