Musavat.az
Musavat.az




Müsavat » Xeberler» Xeber

Aclıqla üz-üze qalan Azerbaycan jurnalistleri – TARİX

21 Temmuz 2016
11:16 am


21/07/2016 [15:14]: xeber –

sayt
bu yazıda XX əsrdə yaşayan, həyatları faciələrlə dolu olan, aclıqla üz-üzə
qalan Azərbaycan jurnalistlərinin kiçik bir qrupunu təqdim edir.  Əslində o dövr jurnalistikasının bütün
simalarının həyatı faciələrlə dolu idi: Hər şeyini xalqa qurban verən Mirzə Cəlil
soyuqdan donmamaq üçün bütün əlyazmalarını sobada yandırıb. Sabir ciyərindəki
ağrılardan günlərlə yata bilməyib və ailəsinə göndərmək üçün pul tapa bilməyib.
Əhməd Ağaoğlu az qala baytar səviyyəsində bir həkimə acınacaqlı həbsxana şəraitində
gözlərini həvalə edir. Bu kimi misalları artırmaq da olar. Amma sadaladığımız şəxslər
nə gözəl ki, az-çox tanınır. Onlarla eyni faciələri yaşayan aşağıdakı simalar
haqqında isə az yazılıb:

Fərhad
Ağazadə – 1880-ci ildə Şuşa şəhərində anadan olan mətbuat xadimi
yaradıcılığının ən bəhrəli çağında sağalmaz xəstəliyə tutulub və ömrünün sonuna
qədər bu xəstəlik ona acı bir tale yaşadıb. Bu xəstəliyə qədər xüsusən də
Cumhuriyyət dövrü mətbuatının, “Azərbaycan” qəzetinin ən fəal yazarlarından
olan Fərhad Ağazadə həm mətbuat, həm maarif sahəsində xeyli işlər görmüşdü. Əlifba
islahatı aparan şəxslərdən biri də o idi. Lakin 1929-cu ildə sağalmaz xəstəliyə
tutulur. Qida borusu get-gedə daralır. Mahaçqala, Sankt-Peterburq və Moskva
kimi şəhərlərdə onu müalicə edə bilməyib əməliyyata salmaq istəyirlər. Lakin
Ağazadə buna razı olmur. Həyat yoldaşına yazdığı məktubda “əgər əməliyyata
aparsalar, gəlib evdə oturacağam” deyir. Bununla da ardıcıl olaraq faciələr
bir-birini əvəz edir. XX əsrin böyük əlifba islahatçısı bunlara çox davam gətirə
bilmir.

Abdulla Sur –
cəmi 29 il ömür sürən Abdulla Sur Azərbaycan mətbuatının nakam taleli
imzalarındandır. XX əsrin əvvəllərində “Şərqi-rus”, “Həyat” və “İrşad” kimi qəzetlərdə
çalışan gənc nasir həm də qısa ömrünə baxmayaraq Azərbaycan ədəbiyyatında
sentimental cərəyanın yaradıcılarından biri kimi tanınıb. Nakam tale onun əsərlərində
də özünü göstərir. Gənc yaşlarında ağır xəstəliyə tutulub və cəmi 29 yaşında vəfat
edib.

Axund Yusif
Talıbzadə – Yusif Ziya Talıbzadə kimi də tanınan maarifçi generalın da taleyi
acınacaqlı olub. Cəmi 46 il ömür yaşayan Talıbzadə həm din, həm maarif, həm
siyasi, həm mətbuat, həm də hərbi xadim kimi özünü yüksək səviyyədə göstərib.
Hacı Zeynalabdin Tağıyevin ən çox etibar etdiyi şəxslərdən birincisi olub.
Yusif Ziya və onun acı, eləcə də şərəfli taleyi ilə bağlı yazdıqca bitməz. Bir
müddət həbs olunsa da, Nərimanov özü ona zəmin durur və həbsdən xilas etdirib.

1922-ci ilin
axırlarında Bakıya qayıdıb, Nəriman Nərimanovla görüşür, sovetlərə qulluq etmək
istəmədiyini, bu quruluşla uyğunlaşa bilmədiyini söyləyib. N.Nərimanov Sovet
İttifaqı sərhədlərini tərk etmək üçün ona rəsmi sənəd verir. Elə bu vaxtlarda
biz Yusif Ziyanın Türkmənistanda, Orta Asiyada və s. yerlərdə basmaçılara
qoşularaq Qızıl ordu ilə vuruşlarda iştirak etdiyini görürük. Basmaçılarla bir
sırada Yusif Ziya ilə bərabər, istilaçı rus ordusuna qarşı döyüşən və sonralar
görkəmli alim kimi məşhurlaşan professor Zəki Vəlidi Toğan tərəfindən yazılmış
xatirə bu baxımdan çox əhəmiyyətlidir. Xatirələr Orta Asiya türklərinin azadlıq
mübarizəsinin tarixi faktlara əsaslanan geniş mənzərəsini yaradır. Yusif
Talıbzadə 1923-cü ildə vəfat edib. Onsuz da məşəqqətli ömür sürən Yusif Ziyanın
ölümü də faciəvi olur. O, 1923-cü ildə Qırmızı Ordu ilə döyüşlərin birində ağır
yaralanır. General-mayor yaralı halda Amu-Dərya çayını keçərkən boğulub ölür.

Ömər Faiq
Nemanzadə – bu sırada ilk adı çəkiləsi şəxslərdən biri də Ömər Faiq Nemanzadədir.
O, Azərbaycanda və Gürcüstanda bir neçə sektorda ömrünün sonuna qədər aramsız
mübarizə aparıb. Həm maarif, həm mətbuat, həm də ictimai sahədəki fəaliyyəti
onu yoldaşlarından fərqləndirirdi. “Şərqi-rus”, “Molla Nəsrəddin” kimi mətbu
orqanlardakı yoldaşları Ömər Faiqin fantastik məhsuldarlıq qabiliyyətinə təəccüb
edirdilər. Sabirin ona həsr etdiyi şeirdə “Öməra, demədim sən də heyifsən”
misrası hər şeyə aydınlıq gətirilir. Mirzə Cəlil də onun zəhmətsevərliyinə həsəd
aparırdı və yazdığı bir neçə məktubda “Moll Nəsrəddin”i Ömər Faiqə həvalə
etdiyini açıq bildirirdi. Amma çox təəssüflər olsun ki, bütün ömrünü maarifçi
mübarizəyə həsr edən Ömər Faiq hər zaman çətin bir həyatın qəlibindən çıxa bilməyib.
Maddi və mənəvi problemlər, kənardan gələn təzyiqlər onun həyatını qaraltmışdı.
Sonda Stalin repressiyası onu da yaxalayıb və Ömər Faiq əfəndi bir güllə ilə
öldürülüb.

Məhəmməd
Hadi – bu şəxsin həyatı başdan-başa iztirabla dolu olub. Uşaq vaxtından həm
özü, həm də balaca bacı-qardaşı başqalarının himayəsində yaşayıb. Dövrün iki məşhur
mətbu orqanında- “Həyat” və “Füyuzat”da çalışan Məhəmməd Hadi ömrünün sonunda
şeirlərini satmaqla çətinlikıə dolanırmış. 1907-ci ildə “Füyuzat”
qapandıqdan sonra o, “Tazə həyat” və “İttifaq” qəzetlərində
işləyib.

Səid Səlmasi
– bu gənc yazıçı da qısa ömründə bir sıra çətinliklərlə üzləşib. Əslən Cənubi
Azərbaycandan olsa da,  Şimalın başda
“Füyuzat” dərgisi olmaqla adlı-sanlı mətbu orqanlarında çıxış edib. Mətbuat işlərini
Arazın o tayında sürətləndirmək istəyərkən cəmi 22 yaşında irticaçılar tərəfindən
qətlə yetirilib.

Salman
Mümtaz – XX əsrin ilk yarısındakı Azərbaycan mətbuatının 41 ili Salman Mümtazın
adı ilə bağlıdır. Görkəmli ədəbiyyatşünas, publisist ən məhsuldar çağlarını
“Molla Nəsrəddin”də keçirib və orada “Sərçəqulu bəy”, “Xortdan bəy” imzaları ilə
çıxış edib. Repressiya dalğası Salman Mümtazı da gedər-gəlməzə aparıb. Onu təcili
olaraq həbs edib, sürgün yollayıblar. Dörd ildən sonra isə Salman Mümtaz uzun
müddət davam edən məşəqqətlər nəticəsində 
dünyasını dəyişib.

Ceyhun Hacıbəyli
– Ceyhun bəy əsasən ictimai-siyasi xadim kimi tanınsa da, mətbu fəaliyyəti də
olub. AXC-in rəsmi orqanı olan “Azərbaycan” qəzetinin əsas yazarlarından olan
Ceyhun bəy cəmi 29 yaşı olanda dövlət xətti ilə Parisə gedib. Lakin vəziyyət
tamamilə dəyişdiyindən o, geri dönə bilməyib. Min bir zülümlə gənc xanımını və
kiçik yaşlı oğlunu Parisə apartdıra bilib. Oradakı həyatı isə daha faciəli
olub. Həm qürbətin mənəvi sıxıntısı, həm də maddi problemlər onun həyatında dərin
izlər qoyub. Buradakı ailəsi sonadək onun nə vaxtsa qayıdacağına inanırdı.
Üzeyir Hacıbəyli öz qəbrinin yanında onun da qəbrinin qazılmasını vəsiyyət
etmişdi ki, əgər nə zamansa Bakıya gəlib burada vəfat etsə, Ceyhun bəyi onun
yanında dəfn etsinlər.

Elmin Nuri




Şərh yazılmayıb.

Şərh yaz.








           
MARAQLI
Maraqlı
- Sitemap BIST 100 endeksi, Asgari ücret zammı için milyonlarca işçi, bugün yapılan Asgari Ücret Tespit Komisyonu Toplantısı'na gözünü dikti. Bilindiği üzere geçtiğimiz günlerde Asgari Ücret Tespit Komisyonu üç kere toplanmış ancak bu toplantılardan asgari ücret zammına ilişkin karar çıkmamıştı. Bugün yapılan dördüncü toplantı saat 14:00'da başladı. Türk-İş ise asgari ücret zammına ilişkin "bin 893 lira 90 kuruş olmalı" ifadelerini kullanmıştı. Ve merakla beklenen 2018 asgari ücret zammı belli oldu. İşte detaylar. 1404 lira olan asgari ücretin, ortalama yüzde 12 enflasyon dikkate alınarak zam yapılması halinde brüt bin 990 lira, net 1 572 lira olması tahminler arasında yer alıyor. Böyle bir sonuçta, bekar bir işçi için Asgari Geçim İndirimi'nin de (AGİ) 149 lira olması söz konusu. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), kredi kartı işlemlerinde 2018 yılı ilk çeyreğinde uygulanacak azami faiz oranlarına ilişkin açıklama yayımladı. Açıklamaya göre 2018 yılı ilk çeyreğinde kredi kartı işlemlerinde uygulanacak azami faiz oranlarında değişiklik yapılmadı. 1 milyon 157 bin m2’lik büyüklüğü ve değeri ile uzun yıllar sürekli gündeme gelen ve geçtiğimiz yaz ihalesi yapılarak satılan Galatasaray Sportif AŞ.’nin arazisinin ardından fiyatların artışa geçtiği Riva bölgesinde İstanbul’un en büyük arazisi sessiz sedasız satışa çıktı. 4 milyon m2’lik büyüklüğü ile Galatasaray'ın Riva arazisinin 4 katı büyüklüğündeki arazi için istenen rakam da dudak uçuklatacak seviyelerde. İsmi verilmeyen gizemli bir iş adamına ait olduğu öğrenilen arazi için 3 milyar liranın üzerinde bir rakam telaffuz ediliyor. Arazinin büyüklüğü kıyaslama yapıldığında ise İstanbul’un en küçük ilçesi olarak bilinen Güngören’in yarısına denk geliyor. VAKTİ ZAMANINDA 100 BİN TL’YE ALINMIŞTI Galatasaray’ın eski başkanlarından Selahattin Beyazıt’ın 1971 yılında 100 bin lira karşılığında aldığı Riva arazisi 15 Haziran tarihinde satılmıştı. 1 milyon 157 bin m2’lik arazinin ihalesini en yüksek teklifi veren Fema İnşaat ve KLV İnşaat ortaklığı 3.1 milyar liralık teklifle kazanmış, ancak ihale sonrası C¸evre ve S¸ehircilik Bakanlığı’nın imar değişikliğine gitmesiyle 50 bin metrekarelik pazarlanabilir alan kaybı yaşanınca ihaleyi kazanan ortaklık grubu ihaleden çekilmişti. BİNE YAKIN VİLLA YAPILACAK İhaleyi ikinci sırada tamamlayan ve Yılmaz İnşaat Taahhüt ve Ticaret AŞ'nin teklifi ise 3 milyar 808 milyon lira toplam gelir ve 952 milyon lira şirket payı olmuştu. İhalenin kesinleşmesi sonrası bölge için düşünülen projeler konuşulurken, Galatasaray Başkanı Dursun Özbek, Emlak Konut’la üzerinde anlaştıkları Riva projesinde 950 villa yapılacağını açıklamıştı. EKOLOJİK KÖY GELİYOR Emlak Konut’un Riva ihalesi kapsamında inşa edilecek projesi ekolojik ve sürdürülebilir mimari yaklaşımıyla tasarlandı. EKO-KÖY projesinin toplam konut alanı 869 bin 522 metrekare olduğu belirtilirken, projede 206 bin 497 metrekare özel orman alanı bulunuyor. Emlak Konut Eko-Köy projesi için köy ve doğa yaşantısının bu projede hayat bulması için ihale şartnamesine belirli maddeler ekleyecek. İnşaatın 2018'de başlaması ve 3 yıl sürmesi bekleniyor. BÖLGEYİ HAREKETLENDİRDİ Galatasaray Sportiv A.Ş.’nin arazisinin satışı ve gündeme gelen proje bölgeyi de hareketlendirdi. Söz konusu arazinin satışı sonrası araziye yakın konumdaki arsaların fiyatlarında da ciddi artışlar meydana geldi. 3.Köprü ile hali hazırda değerine değer katan bölgede arsa m2’leri de 350-400 dolar seviyelerine kadar yükseldi. 3 MİLYAR 100 MİLYON TL Bölgede yaşanan değer artışlarının yanı sıra satışa çıkartılan bir arazisinin büyüklüğü ve fiyatı da dikkat çekiyor. 4 milyon m2 olarak satışa çıkartılan arazisi yakın tarihte İstanbul’da satışa çıkartılmış m2 olarak en büyük arazi olarak biliniyor. Arazinin büyüklüğü kıyaslama yapıldığında daha net ortaya çıkıyor. 4 bin dönümlük arazi 7,17 km2’lik İstanbul’un Güngören ilçesinin yarısı kadar. Değeri ve fiyatı ile uzun yıllar sürekli gündeme gelen Galatasaray'ın 1 milyon 157 bin m2’lik arazisinin 4 katı büyüklüğündeki arazinin satışı için istenen rakam da astronomik seviyelerde. 4 bin dönüm arazisinin satışı için 800 milyon dolar yani yaklaşık 3 milyar 100 milyon TL, eski para ile ise 3 kat trilyon isteniyor. Merkez Bankası’ndan yapılan duyuruda, “Kredi kartı işlemlerinde uygulanacak azami faiz oranlarında değişiklik yapılmamıştır. Bankalar, diğer ülkelerde olduğu gibi, kredi kartı faiz oranlarını bireysel kredi faizlerine göre daha yüksek belirlemektedir. Bu nedenle, kısa vadeli kredi gereksinimi olan kredi kartı sahiplerinin bu gereksinimlerini kredi kartları yerine tüketici kredileri yoluyla karşılamaları menfaatlerine olacaktır” ifadeleri kullanıldı Milyonlarca işçiyi yakından ilgilendiren ve heyecanla beklenen 2018 asgari ücret zam oranı için yapılan görüşme sona erdi. Toplantının ardından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Jülide Sarıeroğlu, 2018 asgari ücret zammını açıkladı. Buna göre 2018 asgari ücret brüt olarak 2 bin 29 TL net olarak bin 603 TL olarak açıklandı.günün ilk yarısında yüzde Afet ve Acil Durum Yüksek Kurulu, Başbakan Yardımcısı Recep Akdağ'ın başkanlığında Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığında (AFAD) toplandı. Akdağ, toplantının açılış konuşmasında AFAD'ın afet ve acil durumlar ile sivil savunmaya ilişkin hizmetlerin ülke düzeyinde etkin bir biçimde yerine getirilmesi için kurulduğunu hatırlattı. Türkiye'nin 1999'daki büyük depremler sırasında çok büyük acılar yaşadığını anımsatan Akdağ, "Bu acılara sebep olan depremler sırasında organizasyon, etkin müdahale, hazırlık açısından Türkiye eksiklerini de görmüş oldu. Dolayısıyla hükümetimiz, o dönemde belli kurumları bir araya getirerek Başbakanlığın çatısı altında topladı." diye konuştu. Afet ve acil durumla ilgili olarak birçok bakanlığın ve kurumun görevleri olduğunu ifade eden Akdağ, bu görevlerin bir uyum ve ahenk içerisinde yürütülmesi gerektiği için bu nedenle Yüksek Kurul'un tesis edildiğini dile getirdi. Yüksek Kurul'un yılda en az iki kez toplandığını belirten Akdağ, bu yılın ikinci toplantısını gerçekleştirdiklerine işaret etti. Recep Akdağ, Yüksek Kurulu 2018 yılında biraz daha sık aralarla toplama ihtiyacı olacağını ifade ederek "Çünkü bu organizasyonun, bu kurul yapısının özellikle afetlere hazırlanmak, riski azaltmak konusunda çok daha farklı bir hamleyi bu yıl içerisinde, yani 2018 yılı içerisinde yerine getireceğini düşünüyorum. Dolayısıyla 2018 yılı içerisinde biraz daha sık toplantılarımız olacak." dedi.0,59 değer kazanarak sürekli müzayede işlemlerine verilen araya 77.242,79 puan ile girmişti.Sürekli müzayede işlemlerinin tekrar başlamasının ardından yükseliş eğilimini sürdüren endeks, şu dakikalarda yüzde 0,66 artışla 77.300 seviyelerinde bulunuyor. Analistler, öğleden sonra ABD'de başta fabrika ve dayanıklı mal siparişleri olmak üzere açıklanacak verilerin takip edileceğini belirterek, BIST 100 endeksinin 77.800 seviyesinin direnç, 76.000 seviyesinin destek konumunda olduğunu kaydediyor.Spot altının ons fiyatı yüzde 0.2 değer kaybederek bugün güne 1,237.65 dolardan işlem görerek başladı. Havalimanının batısında yer alan ve Gizlani Askeri Üssü'nde de tamamen kontrol sağlandı.Doğu cephesinden ilerleyen federal polis güçleri ve özel kuvvetler askerleri, havalimanı yakınındaki Elbu Seyf köyünü hafta başında terör örgütünden geri almıştı.Güney cephesinden ilerleyerek geçen yıl kentin tamamen kuşatılmasını sağlayan İran destekli Şii milisler Haşdi Şabi grubu da batı cephesinden ilk saldırıyı Çarşamba günü başlatmıştı. Telafer çevresindeki köylerde yoğun çatışma var.Bu arada Musul’un batısından ilk tahliye haberi geldi. El-Memum bölgesinden DEAŞ'ın kalkan olarak kullanmak için alıkoyduğu bin 508 kişi tahliye edildi. -Irak Göç ve Göçmenler Bakanlığınca kentin batısından tahliye edilen bin 508 kişilik ilk grup, Kayyara kasabasındaki kamplara yerleştirildi.Kapalıçarşı altın fiyatlarına göre çeyrek altın fiyatı bugün 192 lira, altın gram fiyatı ise 117 lira seviyesinde.Altın fiyatları ABD'den açıklanan pozitif verilerin ardından yatırımcıların riskli varlıklara geri dönüş yapmasıyla beraber dün geriledi. Spot altının ons fiyatı yüzde 0.2 değer kaybederek 1,237.65 dolardan işlem görürken, dün yüzde 0.7 değer kazanmıştı.KAPALIÇARŞI ALTIN FİYATLARIİstanbul Kapalıçarşı'da 24 ayar külçe altının gram satış fiyatı 116,75 lira, Cumhuriyet altınının satış fiyatı ise 780,00 lira oldu.Bu yıla en hızlı başlayan yatırım aracı altın oldu. 3 yıl yatırımcısına kaybettiren altın, Aralık ayında başladığı yükselişi bu yıl hızlandırdı. Peki altın fiyatları 3 yıllık kayıbın ardından nasıl yükselişe geçti? Altın fiyatları neden yükseliyor? Altın yorumlarını aşağıdaki playerdan izleyebilirsiniz.Analistler, bugün ABD'de açıklanacak ADP istihdam raporunun altın fiyatları üzerinde etkili olabileceğini belirterek, teknik olarak altının onsunda 1.210 doların destek, 1.250 - 1.255 dolar bandının ise önemli direnç seviyeleri olarak takip edileceğini kaydediyor. Altının gram fiyatında ise 116 seviyesinin izleneceğini dile getiren analistler, bu seviyenin altında kalınması durumunda düşüşün ivme kazanabileceğini, olası yükselişlerde ise 118 direncinin gündeme gelebileceğini tahmin ediyor.çarşambaAnalizciler, ABD'de üretimin azalacağına ve OPEC ile OPEC dışı üreticilerin birlikte kararlar alabileceğine ilişkin beklentilerin petrol fiyatlarında yukarı yönlü hareketleri destekleyen ana etkenler olduğunu ifade ediyor.günü 39 dolar sınırına yükselen Brent petrolün varil fiyatı, haftanın ilk işlem gününde 39,47 dolara kadar yükseldikten sonra şu dakikalarda 39,11 dolar seviyelerinden işlem görüyor. Brent petrol son olarak 11 Aralık 2015 tarihinde 39,71 dolara kadar yükselmişti.Avrupa'da tarafında ise piyasalar bu hafta Avrupa Merkez Bankası (AMB) faiz kararı ve Euro Bölgesi büyüme verisini bekliyor. Analistler, 10 Mart’taki AMB toplantısında alınacak yeni önlemlere yönelik beklentilerin arttığını belirtiyor. Bugün İuro Bölgesi'nde Sentix yatırımcı güveni açıklanacak. Cuma günü Almanya'da DAX 30 endeksi yüzde 0,74, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,92 ve İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,13 prim yaptı.Amerika'da BÜYÜME HEDEFİ REVİZE EDİLDİAsya'da hafta sonu gerçekleşen Çin Ulusal Kongresi'nin yıllık toplantısında ülkenin büyüme hedefinin yüzde 7 civarından yüzde 6,5 - 7,0 aralığına düşürüldüğü kaydedildi. Çin'deki gelişmeler sonrasında Şanghay bileşik endeksi şu dakikalarda yüzde 0,32 yükseldi. Japonya'da Nikkei 225 endeksi ise yüzde 0,61 düşüşle 16.911,32 puandan kapandı.Analizciler, bu hafta yurt içinde sanayi üretimi ve ödemeler dengesi verilerinin izleneceğini, yurt dışında ise AMB toplantısı ve ABD verilerinin takip edileceğini dile getiriyor.Teknik açıdan BIST 100 endeksinin 77.800 seviyesinin direnç konumunda olduğunu aktaran analistler, 76.300 ve 75.500 seviyelerinin destek olarak öne çıktığını vurguluyor. musavat son xeberler Son Xeberler - Son Xəbərlər, yeni musavat, müsavat, musavat qezeti xeberler